Μεγαλώνεις μοναχοπαίδι; Οι ψυχολόγοι καταρρίπτουν τον μύθο του «hobby parenting»

Αν μεγαλώνεις μοναχοπαίδι, πιθανότατα έχεις ακούσει έστω μία φορά τη φράση «έλα μωρέ, με ένα παιδί είναι πιο εύκολα». Ή για να είμαστε ειλικρινείς, την έχεις ακούσει πολλές φορές. Είναι αυτή η μόνιμη επωδός που σου υπενθυμίζει ότι «δεν είναι το ίδιο με το να έχεις δύο παιδιά», ότι οι δικές σου απαιτήσεις είναι παιχνιδάκι και ότι, στο κάτω κάτω, δεν έχεις και δικαίωμα να κουράζεσαι ή να γκρινιάζεις, γιατί, «τι να πουν και οι άλλες μαμάδες» που τρέχουν με δύο και τρία πίσω τους;

Μέσα σε όλα αυτά, έρχεται συχνά να προστεθεί – εν είδει αστεϊσμού– και το γνωστό «ένα ίσον κανένα», θέλοντας να υπογραμμίσει μια υποτιθέμενη απουσία δυσκολίας. Μόνο που για τη μαμά που το βιώνει στην καθημερινότητά της, αυτό δεν είναι καθόλου αστείο.

Στις μέρες μας, τα μοναχοπαίδια αυξάνονται συνεχώς και για πολλά ζευγάρια η μονοτεκνία αποτελεί μια συνειδητή, απόλυτα σεβαστή επιλογή. Πέρα από αυτό, πίσω από την απόφαση για το μέγεθος μιας οικογένειας κρύβονται πάντα πολλοί και σύνθετοι παράγοντες – από θέματα υγείας και γονιμότητας μέχρι οικονομικές ισορροπίες– πράγμα που καθιστά τουλάχιστον ατυχές το να σχολιάζεται με τόση ελαφρότητα η ανατροφή ενός παιδιού.

Κάπως έτσι, γεννήθηκε στα social media η viral έκφραση «hobby parenting», που αφήνει να εννοηθεί ότι το μεγάλωμα ενός μόνο παιδιού φαίνεται πιο διαχειρίσιμη έως και απολαυστική, σε σύγκριση με την καθημερινή ταυτόχρονη φροντίδα πολλών παιδιών. Ωστόσο, μιλώντας στο Newsweek, ψυχολόγοι και οικογενειακοί θεραπευτές προειδοποιούν ότι αυτή η προσέγγιση όχι μόνο είναι παραπλανητική, αλλά υποτιμά την πολυπλοκότητα της οικογενειακής ζωής.

Γιατί τα μοναχοπαίδια δεν είναι κακομαθημένα;

«Δεν κάνει την ανατροφή πιο εύκολη, την κάνει διαφορετικά απαιτητική», εξηγεί η Melissa Tract, ψυχοθεραπεύτρια που εξειδικεύεται σε παιδιά και οικογένειες.

Η συζήτηση ξεκίνησε στο Instagram, όταν μια μητέρα περιέγραψε το Σαββατοκύριακο που πέρασε μόνο με το ένα της παιδί ως «φανταστικό» και «σαν χόμπι». Η MelissaTract επισημαίνει ότι τέτοιοι συσχετισμοί προκαλούν σύγχυση γύρω από το βαθύτερο έργο του γονέα: «Η λογική του "πιο εύκολου" μπερδεύει τις λιγότερες πρακτικές υποχρεώσεις με τη λιγότερη προσπάθεια. Η ένταση του να είσαι γονιός δεν είναι καθαρά θέμα αριθμού παιδιών».

Οι προκλήσεις του να έχεις μοναχοπαίδι

Ενώ η ανατροφή πολλών παιδιών περιλαμβάνει αντικρουόμενες ανάγκες και πιο περίπλοκη καθημερινότητα, οι οικογένειες με μοναχοπαίδι αντιμετωπίζουν τις δικές τους ξεχωριστές προκλήσεις. Χωρίς αδέλφια, η σχέση γονέα-παιδιού είναι πολύ πιο συμπυκνωμένη.

«Υπάρχει περισσότερος χρόνος αποκλειστικής ενασχόλησης, περισσότερη διαπραγμάτευση και μια βαθύτερη συναισθηματική σύνδεση», αναφέρει η Tract. «Αυτό μπορεί να είναι υπέροχο, αλλά ταυτόχρονα ασκεί πίεση στο παιδί, καθώς γίνεται ο αποκλειστικός αποδέκτης των προσδοκιών, των αγωνιών και της προσοχής των γονιών του», εξηγεί η Melissa Tract.

Η επιστημονική έρευνα, μάλιστα, δεν υποστηρίζει την άποψη ότι το μεγάλωμα ενός παιδιού είναι εκ φύσεως ευκολότερο. Οι μελέτες δείχνουν ότι τα μοναχοπαίδια αναπτύσσουν στενότερες σχέσεις με τους γονείς τους, γεγονός που αντανακλά περισσότερο ποιοτικό χρόνο και συναισθηματική επένδυση και όχι λιγότερο κόπο.

Πώς να μεγαλώσετε σωστά ένα μοναχοπαίδι

Στερεότυπα και κοινωνικές προκαταλήψεις

Η Lisa Thomson, ψυχολόγος και οικογενειακή θεραπεύτρια, συμφωνεί ότι η γονεϊκή εμπειρία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες πέρα από το μέγεθος της οικογένειας. Στις οικογένειες με ένα παιδί, οι γονείς είναι συχνά η κύρια πηγή αλληλεπίδρασης, παιχνιδιού και συναισθηματικής στήριξης, κάτι που απαιτεί «συνεχή πρόθεση και διαρκή διαθεσιμότητα».

Επίσης η γλώσσα που χρησιμοποιούμε ενισχύει τις προκαταλήψεις. Φράσεις όπως «έχεις μόνο ένα παιδί;» αφήνουν άθελά τους να εννοηθεί ότι κάτι λείπει ή ότι η οικογένεια είναι ημιτελής. «Για πολλούς γονείς, αυτό αντανακλά μια ευρύτερη κοινωνική προκατάληψη που συνδέει τον αριθμό των παιδιών με την αξία, την εγκυρότητα ή το βάθος της γονεϊκής εμπειρίας».

Τα στερεότυπα που θέλουν τα μοναχοπαίδια κακομαθημένα ή κοινωνικά αδέξια έχουν καταρριφθεί προ πολλού από την επιστήμη. «Αυτά τα στερεότυπα λένε περισσότερα για την κοινωνική αμηχανία απέναντι στις μικρές οικογένειες, παρά για την πραγματικότητα», σχολιάζει η Melissa Tract.

Μοναχοπαίδι: ένας μοναχικός βασιλιάς;

Πίσω από την επιλογή κρύβεται συχνά μια ευαίσθητη ιστορία

Για πολλές οικογένειες, ο όρος «hobby parenting» μπορεί να ακουστεί ιδιαίτερα υποτιμητικός. Οι αποφάσεις για το μέγεθος της οικογένειας διαμορφώνονται από έναν συνδυασμό γονιμότητας, οικονομικών, υγείας και προσωπικών αξιών – ζητήματα βαθιά συναισθηματικά.

«Πολλοί γονείς κουβαλούν μέσα τους θλίψη, απογοήτευση ή απρόβλεπτες ανατροπές επειδή δεν κατάφεραν να κάνουν τον αριθμό των παιδιών που κάποτε ονειρεύονταν», σημειώνει η Lisa Thomson, τονίζοντας ότι αυτή η πτυχή συχνά παραβλέπεται.

Η γονεϊκότητα δεν είναι διαγωνισμός

Η μείωση της γονεϊκότητας σε ένα ζήτημα «βαθμού δυσκολίας» μπορεί να γίνει επιζήμια. «Η ανατροφή των παιδιών δεν είναι ανταγωνισμός και ο τρόπος που μιλάμε για τη δομή της οικογένειας επηρεάζει το πώς βλέπουν οι γονείς τον εαυτό τους και τους άλλους», καταλήγει η MelissaTract.

Και οι δύο ειδικοί συμφωνούν: η γονεϊκότητα είναι διαφορετική σε κάθε σπίτι – και αυτή η διαφορά δεν πρέπει να μεταφράζεται σε «περισσότερο» ή «λιγότερο» σημαντική. Η έντασή της δεν είναι γραμμική ούτε μπορεί να προβλεφθεί από τον αριθμό των παιδιών. Διαμορφώνεται από την προσωπικότητα του παιδιού, τα οικονομικά και το ευρύτερο περιβάλλον μέσα στο οποίο ζει μια οικογένεια.