Αναρωτιέσαι σε ποιον θα μοιάζει το μωρό σου; Να τι μπορεί πραγματικά να προβλέψει η γενετική

Αν διανύεις τη μαγική περίοδο της αναμονής, σίγουρα έχεις πιάσει τον εαυτό σου να κάνει το απόλυτο παιχνίδι υποθέσεων. Προσπαθείς να μαντέψεις αν το μικρό σου θα βγει ψηλό, αν θα έχει τη δική σου μύτη ή τα μάτια του συντρόφου σου. Η αλήθεια είναι ότι η γενετική κρύβει εκπλήξεις και δεν λειτουργεί με απλή αντιγραφή. Τα γονίδια και των δύο γονιών ενώνονται για να δημιουργήσουν ένα μοναδικό «παζλ». Μάλιστα, η εμφάνιση του μωρού σου θα αλλάξει τόσο πολύ κατά τον πρώτο χρόνο, που στα πρώτα του γενέθλια μπορεί να σου φαίνεται εντελώς διαφορετικό από ό,τι λίγους μήνες πριν.

Πώς γίνεται ένα παιδί να είναι πιο ψηλό από τους γονείς του; Η απάντηση ίσως σε εκπλήξει

'Ολα είνα θέμα γονιδίων

Δεν υπάρχει κάποια μαγική κρυστάλλινη σφαίρα που να μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια την εμφάνιση του μωρού σου, αλλά χάρη στη γενετική, υπάρχουν μερικά στοιχεία στα οποία μπορείς να βασιστείς όσο περιμένεις τη μεγάλη μέρα.

Όλα καταλήγουν στο DNA - τον «οδηγό οδηγιών» που βρίσκεται στον πυρήνα κάθε κυττάρου και μας κάνει μοναδικούς. Όταν πρόκειται για το χρώμα των ματιών, την υφή των μαλλιών ή το τελικό ύψος, η γενετική κρατάει το κλειδί. Τα γονίδια αποτελούνται από DNA και περιλαμβάνουν δύο αλληλόμορφα. Το μωρό σου κληρονομεί δύο αλληλόμορφα για κάθε γονίδιο, ένα από κάθε γονέα. Για να το κάνουμε όμως λίγο πιο περίπλοκο από όσα έμαθες στη βιολογία του σχολείου, τα περισσότερα χαρακτηριστικά είναι το αποτέλεσμα πολλών γονιδίων που συνεργάζονται μεταξύ τους. Γι' αυτό δεν υπάρχει αλάνθαστος τρόπος να εγγυηθεί κανείς την ακριβή εμφάνιση του μωρού.

Παιδί και διατροφή: Τα θρεπτικά συστατικά που επηρεάζουν το ύψος του παιδιού

Πώς επηρεάζει η γενετική το χρώμα των μαλλιών;

• Αν και εσύ και ο σύντροφός σου έχετε καστανά ή μαύρα μαλλιά: Το μικρό σου πιθανότατα θα έχει επίσης σκούρα μαλλιά. Το καστανό χρώμα είναι κυρίαρχο έναντι του ξανθού. Αν το μωρό έχει δύο αλληλόμορφα για καστανά μαλλιά (ή ένα καστανό και ένα ξανθό), θα γίνει καστανομάλλικο.

• Αν και οι δύο γονείς είστε ξανθοί: Το μωρό σας κατά πάσα πιθανότητα θα γίνει ξανθό καθώς και οι δύο γονείς μεταφέρετε μόνο αλληλόμορφα για ξανθά μαλλιά.

• Αν ο ένας γονέας είναι ξανθός και ο άλλος καστανός: Εδώ πρόκειται για παιχνίδι πιθανοτήτων. Αν ο καστανομάλλης γονέας έχει ένα καστανό και ένα ξανθό αλληλόμορφο, υπάρχει 50-50 πιθανότητα το μωρό να βγει ξανθό. Αν όμως έχει δύο καστανά αλληλόμορφα, τότε το καστανό θα κυριαρχήσει και το μωρό θα γίνει καστανό.

• Αν ο ένας ή και οι δύο γονείς έχουν κόκκινα μαλλιά: Τα κόκκινα μαλλιά είναι πιο ιδιαίτερη περίπτωση. Πρόκειται για υπολειπόμενο αλληλόμορφο, που σημαίνει ότι πρέπει και οι δύο γονείς να το έχουν για να γεννηθεί ένα παιδί με κόκκινα μαλλιά. Αν δεν έχετε κόκκινα μαλλιά αλλά είστε και οι δύο φορείς αυτού του υπολειπόμενου γονιδίου, έχετε μία στις τέσσερις πιθανότητες να κάνετε παιδί με κόκκινα μαλλιά.

• Πώς δύο καστανοί γονείς αποκτούν ξανθό παιδί: Αυτό σημαίνει ότι και οι δύο είχατε από ένα κρυφό ξανθό αλληλόμορφο. Σε αυτή την περίπτωση, η πιθανότητα για ξανθό μωρό είναι 25%. Μια ματιά σε παλιές οικογενειακές φωτογραφίες μπορεί να σε βοηθήσει: αν κάποιος παππούς ή προπάππους ήταν ξανθός, ίσως κρύβεις κι εσύ ένα ξανθό αλληλόμορφο.

Όπως εξηγεί ο Δρ Marvin Resmovits, παιδίατρος στο Great Neck της Νέας Υόρκης, το χρώμα των μαλλιών καθορίζεται από πολλά γονίδια και επηρεάζεται άμεσα από την ποσότητα μιας χρωστικής, τη γνωστή μελανίνη. Αν υπάρχει πολλή ευμελανίνη, τα μαλλιά γίνονται μαύρα ή καστανά. Αν υπάρχει ελάχιστη, γίνονται ξανθά. Οι κοκκινομάλληδες έχουν μεγάλη ποσότητα μιας άλλης χρωστικής, της φαιομελανίνης. Αυτά τα γονίδια καθορίζουν τις ακριβείς αποχρώσεις - από το ανοιχτό ξανθό και το κατάμαυρο, μέχρι το χάλκινο ή το πυρόξανθο.

Πώς επηρεάζει η γενετική το χρώμα των ματιών;

Είναι δύσκολο να καταλάβεις από την πρώτη στιγμή αν το μωρό σου θα έχει μπλε, καστανά ή πράσινα μάτια. Σύμφωνα με τον Δρ Marvin Resmovits, τα περισσότερα μωρά της καυκάσιας φυλής γεννιούνται με μπλε ή γκρίζα μάτια, ενώ τα μωρά που ανήκουν σε άλλες εθνικότητες (BIPOC) γεννιούνται συνήθως με σκούρα, καστανά μάτια. Ενώ τα μάτια των τελευταίων συνήθως παραμένουν σκούρα, το χρώμα των ματιών στα καυκάσια μωρά μπορεί να περάσει από πολλές αλλαγές λόγω της σταδιακής εναπόθεσης μελανίνης στην ίριδα, μέχρι να σταθεροποιηθεί γύρω στα πρώτα τους γενέθλια.

Το χρώμα των ματιών καθορίζεται επίσης από γονίδια που ελέγχουν τη μελανίνη. Το καστανό είναι κυρίαρχο έναντι του πράσινου και του μπλε, ενώ το πράσινο είναι κυρίαρχο έναντι του μπλε. Ωστόσο, δύο γονείς με καστανά ή πράσινα μάτια μπορούν μερικές φορές να αποκτήσουν παιδί με μπλε μάτια, αν και οι δύο φέρουν και του μεταβιβάσουν το υπολειπόμενο γονίδιο για τα μπλε μάτια.

Τι χρώμα μάτια θα έχει το μωρό;

Πώς επηρεάζει η γενετική το βάρος, το ύψος και τη διάπλαση;

Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την ανάπτυξη του μωρού στη μήτρα σου, συμπεριλαμβανομένης της διατροφής σου και του βάρους που πήρες κατά την εγκυμοσύνη.

Για να κάνεις μια πρόχειρη εκτίμηση του τελικού ύψους του παιδιού, μπορείς να χρησιμοποιήσεις τον εξής κανόνα: Πρόσθεσε το δικό σου ύψος και του συντρόφου σου (σε εκατοστά). Αν είναι αγόρι, πρόσθεσε 13 εκατοστά στο άθροισμα. Αν είναι κορίτσι, αφαίρεσε 13 εκατοστά. Στη συνέχεια, διαίρεσε το αποτέλεσμα δια του δύο. Το βάρος είναι πιο περίπλοκο. Οι έρευνες δείχνουν ότι περίπου το 40% της προδιάθεσης του βάρους ενός παιδιού κληρονομείται από τους γονείς (20% από τον καθένα). Ωστόσο, είναι δύσκολο να διαχωρίσουμε πόσο από αυτό οφείλεται καθαρά στα γονίδια και πόσο στο περιβάλλον και τον τρόπο ζωής της οικογένειας.

01

03

Σε ποιον γονέα μοιάζουν περισσότερο τα παιδιά στη γέννηση;

Στην πραγματικότητα, η ομοιότητα μοιράζεται αρκετά ισορροπημένα ανάμεσα στη μαμά και τον μπαμπά. Ίσως έχεις ακούσει τη θεωρία ότι τα νεογέννητα μοιάζουν περισσότερο στον πατέρα τους. Ωστόσο, οι μελέτες δείχνουν ότι τα περισσότερα βρέφη μοιάζουν εξίσου και στους δύο γονείς. Μάλιστα, κάποιες έρευνες αφήνουν να εννοηθεί ότι τις πρώτες τρεις ημέρες της ζωής τους, τα μωρά μοιάζουν περισσότερο στη μητέρα τους. Μια αντίθετη εξελικτική θεωρία λέει ότι αν το μωρό μοιάζει στη μαμά, ο μπαμπάς θα το φροντίσει πιο εύκολα χωρίς να μπει σε διαδικασία αμφισβήτησης.

Γιατί κάποια παιδιά μοιάζουν μόνο στον έναν γονέα;

Αν το παιδί σου μεγαλώνοντας είναι ίδιο ο σύντροφός σου (ή εσύ), αυτό δεν σημαίνει ότι πήρε περισσότερα γονίδια από τον έναν. Κάθε παιδί παίρνει ακριβώς τον ίδιο αριθμό γονιδίων και από τους δύο. Η αποκλειστική ομοιότητα οφείλεται στον συνδυασμό των κυρίαρχων γονιδίων που κληρονόμησε. Μερικές φορές, μάλιστα, το παιδί μπορεί να μη μοιάζει σε κανέναν από τους δύο γονείς, αλλά να είναι φτυστό κάποιος θείος, θεία ή παππούς. Αυτό είναι το μυστήριο της γενετικής.

Πώς αλλάζει η εμφάνιση του νεογέννητου με τον χρόνο;

Μόλις γεννηθεί το μωρό σου, μπορεί να εκπλαγείς από το πόσο αλλάζει η εμφάνισή του τις πρώτες ημέρες και εβδομάδες. Ο Dr. Marvin Resmovits επισημαίνει μερικά χαρακτηριστικά που μπορεί να σε ξαφνιάσουν στην αρχή, αλλά είναι απολύτως φυσιολογικά:

• Μεγάλο, μυτερό κεφάλι: Το κεφάλι των μωρών αποτελεί περίπου το ένα τέταρτο του συνολικού μήκους του σώματός τους. Αν είχες κολπικό τοκετό και χρειάστηκε να σπρώξεις αρκετά, το κεφάλι του μωρού μπορεί να έχει ένα ελαφρώς κωνικό σχήμα λόγω της πίεσης στο κανάλι γέννησης. Μην ανησυχείς, θα στρογγυλέψει μέσα σε λίγες ημέρες.

• Μαλλιά: Το μωρό μπορεί να γεννηθεί με ένα απαλό χνούδι ή με πλούσια μαλλιά που μοιάζουν να χρειάζονται κούρεμα από την πρώτη μέρα.

• Πρησμένα μάτια: Το πρήξιμο γύρω από τα μάτια οφείλεται στο «ταξίδι» της γέννησης αλλά και στην αντιβιοτική αλοιφή που συχνά τοποθετείται στα μάτια των νεογνών για προστασία. Αυτό το πρήξιμο υποχωρεί σε λίγες μέρες και δεν εμποδίζει το μωρό να σε δει. Αν και δεν μπορεί ακόμα να ξεχωρίσει πρόσωπα, το νεογέννητο μπορεί να διακρίνει θολά σχήματα σε κοντινή απόσταση.

• Διπλωμένο αυτάκι: Το τσαλακωμένο ή διπλωμένο αυτί οφείλεται στη στενότητα του χώρου μέσα στη μήτρα σου. Είναι προσωρινό και δεν επηρεάζει καθόλου την ακοή του μωρού σου.

• Πλακουτσωτή μύτη: Η μυτούλα που μοιάζει σαν να έχει φάει... γροθιά σε αγώνα μποξ οφείλεται επίσης στο πέρασμα από το στενό κανάλι του τοκετού. Σύντομα θα επανέλθει στο κανονικό της σχήμα.

• Δέρμα: Το δέρμα του νεογέννητου είναι πολύ λεπτό και ροδαλό επειδή φαίνονται τα αιμοφόρα αγγεία από κάτω. Συχνά καλύπτεται από το vernix caseosa (εμβρυϊκό σμήγμα), μια λευκή κρεμώδη ουσία που το προστάτευε μέσα στο αμνιακό υγρό. Τα μωρά που γεννιούνται λίγο πιο αργά (παρατασικά) μπορεί να έχουν πιο ρυτιδιασμένο ή ξεφλουδισμένο δέρμα, καθώς το σμήγμα έχει ήδη απορροφηθεί.

• Γεννητικά όργανα και στήθος: Λόγω των ορμονών της μητέρας που περνούν μέσω του πλακούντα λίγο πριν τη γέννα, πολλά μωρά (αγόρια και κορίτσια) εμφανίζουν πρησμένες θηλές ή γεννητικά όργανα. Μπορεί μάλιστα να υπάρξει ακόμα και μια μικρή έκκριση υγρού από τις θηλές ή, στα κορίτσια, λίγο αίμα/υγρό από τον κόλπο.

Αν κοιτάζεις συνεχώς το νεογέννητο μωρό σου για να βεβαιωθείς ότι είναι καλά, υπάρχει λόγος

Οι αλλαγές που πρέπει να περιμένεις τους επόμενους μήνες

Τίποτα δεν μένει σταθερό κατά τον πρώτο χρόνο. Να τι θα αρχίσεις να παρατηρείς:

• Αύξηση βάρους: Γύρω στις 3 εβδομάδες, το μωρό αρχίζει να «γεμίζει» και να αποκτά καμπύλες. 'Οσα θηλάζουν συνήθως ξαναπαίρνουν το βάρος γέννησής τους μέσα σε δύο εβδομάδες και μετά παίρνουν περίπου 170-230 γραμμάρια την εβδομάδα. Τα μωρά που πίνουν φόρμουλα τείνουν να παίρνουν βάρος πιο γρήγορα στην αρχή.

• Χρώμα δέρματος: Αν εσύ ή ο σύντροφός σου είστε σκουρόχρωμοι, το μωρό μπορεί να γεννηθεί με αρκετά ανοιχτό δέρμα. 'Ισως χρειαστούν εβδομάδες, μήνες ή και χρόνια για να εμφανιστεί ο τελικός τόνος του δέρματός του. Ένα κλασικό μυστικό για να μαντέψεις το τελικό χρώμα είναι να κοιτάξεις το πάνω μέρος από τα αυτάκια του μωρού — συνήθως είναι ελαφρώς πιο σκούρα και δείχνουν πού θα καταλήξει η απόχρωση του δέρματος.