Η πιο σημαντική δεξιότητα αυτοπροστασίας που ήδη έχεις και αξίζει να μάθεις στην κόρη σου

Οι περισσότερες γυναίκες έχουμε υιοθετήσει, σχεδόν ασυναίσθητα, μικρές συνήθειες που μας κάνουν να νιώθουμε πιο ασφαλείς στην καθημερινότητά μας. Κρατάμε τα κλειδιά και το κινητό στο χέρι πριν φτάσουμε στο αυτοκίνητο, χαμηλώνουμε την ένταση στα AirPods όταν περπατάμε ή τρέχουμε για να ακούμε τι συμβαίνει γύρω μας, μοιραζόμαστε τη live τοποθεσία μας με τον σύντροφό μας ή με μια φίλη μας όταν επιστρέφουμε αργά στο σπίτι ή επιλέγουμε διαδρομές που είναι πιο φωτισμένες και πολυσύχναστες. Για κάποιες, ακόμη κι ένα μπρελόκ με συναγερμό ή ένα σπρέι πιπεριού ίσως είναι ακόμα ένα μέσο αυτοπροστασίας.

5 «αθώα» ψέματα που λες στην κόρη σου για τα αγόρια (και πρέπει να σταματήσεις να το κάνεις)

Δεν πρόκειται απαραίτητα για φόβο. Είναι συνήθειες που έχουν διαμορφωθεί μέσα από προσωπικές εμπειρίες, ιστορίες άλλων γυναικών και μια διαρκή προσπάθεια να αισθανόμαστε πιο σίγουρες όταν κινούμαστε μόνες μας.

Υπάρχει, όμως, μια δεξιότητα που σπάνια μαθαίνουμε συνειδητά και που συχνά αποδεικνύεται πιο σημαντική από οποιοδήποτε αντικείμενο έχουμε μαζί μας: η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε έγκαιρα ότι κάτι δεν μας φαίνεται σωστό. Να παρατηρούμε μια συμπεριφορά που μας προβληματίζει, να αναγνωρίζουμε τα πρώτα σημάδια μιας κατάστασης που μπορεί να εξελιχθεί δυσάρεστα και, κυρίως, να εμπιστευόμαστε το ένστικτό μας χωρίς να το αμφισβητούμε επειδή φοβόμαστε μήπως φανούμε υπερβολικές ή αγενείς.

Ακριβώς σε αυτή τη δεξιότητα εστιάζει η Kelly Sayre, διεθνώς αναγνωρισμένη ειδικός σε θέματα προσωπικής ασφάλειας, ιδρύτρια του The Diamond Arrow Group, συγγραφέας του bestseller Sharp Women και μέλος της Ένωσης Επαγγελματιών Αξιολόγησης Απειλών (ATAP). Η φιλοσοφία της βασίζεται σε μια απλή αλλά ιδιαίτερα ουσιαστική αρχή: η αποτελεσματικότερη μορφή αυτοπροστασίας δεν ξεκινά όταν χρειαστεί να αμυνθείς, αλλά πολύ νωρίτερα. Ξεκινά από την ικανότητά σου να παρατηρείς τι συμβαίνει γύρω σου, να αναγνωρίζεις έγκαιρα τα προειδοποιητικά σημάδια και να εμπιστεύεσαι το ένστικτό σου όταν κάτι δεν σου φαίνεται σωστό.

Το μάθημα αυτοάμυνας που της άλλαξε τη ζωή

Η ίδια οδηγήθηκε σε αυτή την προσέγγιση όταν τα παιδιά της ήταν ακόμη μικρά. Αποφάσισε να παρακολουθήσει ένα σεμινάριο αυτοάμυνας για γυναίκες και, επί τέσσερις ώρες, εξασκούνταν σε λαβές, μπουνιές και κλωτσιές, νιώθοντας ότι αποκτούσε τα εργαλεία για να προστατεύσει τον εαυτό της. Στο τέλος του σεμιναρίου, όμως, ο εκπαιδευτής είπε κάτι που άλλαξε ριζικά τον τρόπο που αντιλαμβανόταν την προσωπική ασφάλεια: «Οι θύτες δεν στοχεύουν γυναίκες που πιστεύουν ότι θα πολεμήσουν. Ψάχνουν κάποιον που θεωρούν πιο ευάλωτο. Γι' αυτό, το τελευταίο που θέλεις είναι να φτάσεις σε σωματική συμπλοκή. Αυτό που χρειάζεσαι πάνω απ' όλα είναι επίγνωση του περιβάλλοντός σου».

«Ο εγκέφαλός μου έπαθε βραχυκύκλωμα», θυμάται η Sayre. «Περάσαμε όλο το μάθημα μαθαίνοντας δεξιότητες που υποτίθεται ότι πρέπει να αποφεύγουμε να χρησιμοποιήσουμε. Και τις δεξιότητες που πρέπει να χρησιμοποιούμε στο 99,9% των περιπτώσεων; Δεν τις ανέφερε καθόλου».

Έτσι, άρχισε να ψάχνει, να ρωτάει και τελικά συνειδητοποίησε ότι σχεδόν κανείς δεν δίδασκε το πιο σημαντικό: ότι η καλύτερη άμυνα είναι συχνά να αναγνωρίσεις έγκαιρα τον κίνδυνο, πριν χρειαστεί να τον αντιμετωπίσεις.

Μια μαμά κάνει ιδιαίτερα προετοιμασίας για social media στην κόρη της: Μήπως να το κάναμε κι εμείς;

Η δεξιότητα που ήδη έχεις (αλλά υποτιμάς)

Η αντίληψη του χώρου, όπως την ορίζει η Sayre, είναι το να χρησιμοποιείς όλες σου τις αισθήσεις και τη διαίσθησή σου για να παρατηρείς πότε κάτι μοιάζει "λάθος" στο περιβάλλον σου, να κατανοείς τι σημαίνει αυτό το σήμα για την ασφάλειά σου και στη συνέχεια να δρας. Αυτός είναι ο επιστημονικός τρόπος για να περιγράψεις κάτι που οι περισσότερες γυναίκες κάνουν ήδη – ενστικτωδώς, ατελώς, και για το οποίο συχνά προσπαθούν να μεταπείσουν τον εαυτό τους ότι «φαντάζονται πράγματα».

Η Sayre κάνει έναν σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στην ανησυχία και τη διαίσθηση, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές εμπειρίες. Όπως εξηγεί, η ανησυχία είναι κάτι «κατασκευασμένο», ένα νοητικό σπιράλ από υποθετικά σενάρια και «τι θα γινόταν αν», που τροφοδοτείται από άγχος για καταστάσεις που δεν έχουν ακόμη συμβεί. Αντίθετα, η διαίσθηση είναι, σύμφωνα με την ίδια, βιολογική και λειτουργεί διαρκώς σε ένα πιο βαθύ επίπεδο. Ανταποκρίνεται σε πραγματικά ερεθίσματα – μια μυρωδιά, έναν ήχο ή μια ανεπαίσθητη αλλαγή στην ατμόσφαιρα ενός χώρου – και εντοπίζει αυτό που αποκλίνει από το αναμενόμενο.

Τονίζει ότι η διαίσθηση δεν «παίζει παιχνίδια» αλλά βασίζεται σε πραγματικές πληροφορίες που επεξεργάζεται το σώμα και το μυαλό, πάντα με γνώμονα την προσωπική μας ασφάλεια.Παράλληλα, σημειώνει ότι οι γυναίκες συχνά διαθέτουν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη ικανότητα στο να διαβάζουν τέτοια σήματα: να εντοπίζουν μικροεκφράσεις, να αποκωδικοποιούν εντάσεις και να αντιλαμβάνονται τις αλλαγές στην «ενέργεια» ενός χώρου πριν ακόμη αυτές γίνουν εμφανείς.

Ο λόγος που αγνοούμε αυτά τα σήματα δεν είναι επειδή δεν τα βλέπουμε, αλλά επειδή έχουμε μεγαλώσει με την εντολή να μην εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας. Να μην κάνουμε σκηνή. Να δίνουμε στους άλλους το ελαφρυντικό της αμφιβολίας. Να μένουμε κάπου που νιώθουμε άβολα, επειδή το να φύγουμε θα θεωρούνταν αγένεια.

Αρνούμαι να μεγαλώσω μια ευγενική κόρη κι έχω τους λόγους μου

Όταν μιλάμε για τη γυναικεία ασφάλεια, το μυαλό πηγαίνει αυτόματα στον άγνωστο στον σκοτεινό δρόμο. Αυτή η απειλή είναι υπαρκτή. Όμως, η σκληρή αλήθεια που συζητιέται λιγότερο είναι ότι η πλειονότητα της βίας ( σωματικής, λεκτικής, ψυχολογικής) που δέχονται οι γυναίκες προέρχεται από άτομα που ήδη γνωρίζουν – όπως τον σύντροφό τους, έναν συνάδελφο ή κάποιον από μια ομαδική συνομιλία. 'Οπως επισημαίνει η Kelly Sayre οι επικίνδυνες καταστάσεις σπάνια ξεκινούν με «πυροτεχνήματα». Ξεκινούν με κάτι μικρό: ένα αστείο που ξεπερνά τα όρια, κάποιος που στέκεται υπερβολικά κοντά σου, ή ένα σχόλιο που σε κάνει να νιώθεις άβολα αλλά δικαιολογείται ως «παρεξήγηση».

Το ερώτημα δεν είναι αν θα δώσεις σε κάποιον μια δεύτερη ευκαιρία την πρώτη φορά. Το ερώτημα είναι τι κάνεις τη δεύτερη και την τρίτη φορά.

«Κάποιος χωρίς κακές προθέσεις, όταν του θέσεις ένα όριο, θα νιώσει άσχημα. Θα ζητήσει συγγνώμη, θα κάνει πίσω, θα διορθώσει τη συμπεριφορά του. Ο άνθρωπος που συνεχίζει να πιέζει τα όριά σου, είναι αυτός που σου στέλνει το πραγματικό σήμα κινδύνου», εξηγεί η Sayρε.

Αυτό ισχύει παντού: Στις φιλικές παρέες, στους χώρους εργασίας (όπου οι δυναμικές εξουσίας κάνουν πιο δύσκολο το να μιλήσεις) και στο σπίτι, σε σχέσεις που ξεκινούν με μικρά «τεστ» ελέγχου και κλιμακώνονται τόσο αργά, που συχνά δεν το συνειδητοποιείς.

Τι σημαίνει αυτό για τις κόρες μας;

Πολλές από εμάς μεγαλώσαμε με το σενάριο: «δώσε ένα φιλί στον θείο», «μη φέρνεις αντιρρήσεις», «μη είσαι αντιδραστική». Σήμερα, οι μαμάδες προσπαθούν ενεργά να το ανατρέψουν αυτό, διδάσκοντας στα κορίτσια τους ότι το «όχι» είναι μια πλήρης πρόταση. Όμως, η Sayre υποστηρίζει ότι η δουλειά δεν έχει τελειώσει. «Όλα τα κορίτσια γεννιούνται με οξυμένη αντίληψη. Με τον χρόνο όμως, μέσα από κοινωνικές προσδοκίες και “συμβάσεις”, αυτή η ικανότητα αμβλύνεται, σαν κάτι που δεν καλλιεργείται και χάνει τη δύναμή του. Δεν υπάρχει τίποτα ελαττωματικό σε εμάς. Απλώς έχουμε απομακρυνθεί από κάτι που ήδη είχαμε».

Το αντίδοτο δεν είναι ένα μάθημα αυτοάμυνας αλλά μια σχέση με την κόρη σου όπου μπορεί να σου μιλήσει για μια κακή της εκτίμηση χωρίς ντροπή. Όπου η συζήτηση δεν θα είναι «έπρεπε να το ξέρεις», αλλά «τι μάθαμε από αυτό;». Είναι σημαντικό να καταλάβει ότι το να εμπιστεύεται το ένστικτό της δεν σημαίνει ότι είναι παρανοϊκή, και το να φεύγει από κάπου που νιώθει άσχημα δεν σημαίνει ότι είναι αγενής. (Και μεταξύ μας, μερικές φορές το να είσαι «αγενής» είναι το μικρότερο κακό).

Απλές, καθημερινές συμβουλές που κάνουν τη διαφορά

Αν ψάχνεις για άμεσες, πρακτικές κινήσεις που μπορείς να εφαρμόσεις (και να διδάξεις) σήμερα, η Kelly Sayre προτείνει:

Ψηλά το κεφάλι στις «ζώνες μετάβασης»: Οι στιγμές που μετακινείσαι από το αυτοκίνητο στο κατάστημα, από το γυμναστήριο στο πάρκινγκ, είναι οι στιγμές που συνήθως κοιτάς το κινητό σου. Άφησε το κινητό στην τσάντα. Κοίτα γύρω σου. Οι άνθρωποι με κακές προθέσεις ψάχνουν κάποιον που είναι αφηρημένος. Το να έχεις το κεφάλι ψηλά και να σκανάρεις τον χώρο, αποτρέπει τεράστιο ποσοστό κινδύνων.

Το κόλπο με τα φρύδια: Η οπτική επαφή δείχνει ότι είσαι παρούσα και έχεις επίγνωση. Λέει «σε είδα» χωρίς λέξεις. Αν η απευθείας οπτική επαφή με έναν άγνωστο σε κάνει να νιώθεις άβολα, η Sayre προτείνει ένα πανέξυπνο τρικ: Κοίταξε τα φρύδια του. Είναι τόσο κοντά στα μάτια που ο άλλος δεν καταλαβαίνει τη διαφορά, αλλά εκπέμπει ακριβώς το ίδιο μήνυμα δυναμισμού.

Σε μια διάσημη μελέτη της δεκαετίας του '80, ερευνητές έδειξαν βίντεο με πεζούς σε κρατούμενους που είχαν καταδικαστεί για βίαια εγκλήματα και τους ρώτησαν ποιους θα στοχοποιούσαν. Όλοι επέλεξαν τους ίδιους ανθρώπους. Δεν ήταν απαραίτητα οι πιο αδύναμοι σωματικά αλλά εκείνοι που έδειχναν σαν να προσπαθούν να μην πιάνουν χώρο.

Πώς θα ενισχύσετε την αυτοπεποίθηση της κόρης σας

Οι περισσότερες γυναίκες ξέρουμε ακριβώς πώς είναι αυτό. Πολλές από εμάς το έχουμε κάνει. Το στοίχημα τώρα, λέει η Sayre, είναι να μάθουμε να σταματάμε να «μαζευόμαστε». Όχι προσποιούμενες τις σίγουρες, αλλά χτίζοντας πραγματική αυτοπεποίθηση. Μαθαίνοντας τον εαυτό μας τόσο καλά, ώστε όταν το καμπανάκι της διαίσθησης χτυπήσει, να το ακούσουμε. Και να φύγουμε χωρίς να ζητήσουμε συγγνώμη.