Πώς η ΕΕ θα προστατεύσει τα παιδιά στα social media μεταφέροντας την ευθύνη στι πλατφόρμες

Τον τελευταίο καιρό βλέπουμε όλο και περισσότερες χώρες παγκοσμίως να θεσπίζουν αυστηρούς περιορισμούς στην πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την Ελλάδα να έχει ήδη ανακοινώσει επίσημα την απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 15 ετών από το 2027. Μέσα σε αυτό το κλίμα των καθολικών απαγορεύσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να αναλαμβάνει δράση με τη δημοσιοποίηση μιας πολυαναμενόμενης έκθεσης ειδικών, η οποία προσεγγίζει το πρόβλημα συνολικά,προαναγγέλλοντας αυστηρότερους κανόνες για τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης — και άλλες ψηφιακές υπηρεσίες.

Όπως επισημαίνει το Politico, αντί για αυστηρές ηλικιακές απαγορεύσεις που οι περισσότεροι έφηβοι μπορούν εύκολα να παρακάμψουν, η πρόταση των ειδικών προβλέπει μια σταδιακή και πιο ασφαλή εισαγωγή των ανηλίκων στα social media. Ταυτόχρονα, μεταφέρει την ευθύνη της προστασίας των παιδιών απευθείας στους τεχνολογικούς κολοσσούς, οι οποίοι θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι οι πλατφόρμες τους είναι ασφαλείς.

Αυστραλία: Μελέτη αποκαλύπτει ότι το μπλόκο στα social media «σκοντάφτει» στους ελέγχους ηλικίας

Η έκθεση αυτή, την οποία η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, ανέθεσε τη μελέτη στον Γερμανό παιδοψυχίατρο Jörg Fegert και τη Γαλλίδα κοινωνική επιδημιολόγο Maria Melchio, δίνει μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση για το πώς θα μπορούσαν να ρυθμιστούν οι νέες τεχνολογίες που πλέον αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς σου.

Εδώ είναι τα 5 βασικά σημεία της έκθεσης, σύμφωνα με το Politico, που αποδεικνύουν ότι η ευρωπαϊκή προσέγγιση είναι πολύ πιο αυστηρή απ' όσο νομίζουμε:

Τα αυστηρά ηλικιακά όρια δεν είναι αρκετά

Οι ειδικοί απέφυγαν να εισηγηθούν απόλυτα και οριζόντια ηλικιακά μπλόκα για την πρόσβαση στα social media, επιλέγοντας αντίθετα μια σταδιακή προσέγγιση. Σύμφωνα με την έκθεσή τους, τα νήπια κάτω των δύο ετών θα πρέπει να αποφεύγουν εντελώς τις οθόνες. Από την ηλικία των τριών έως και τα 13 έτη, δεν θα πρέπει να επιτρέπεται στα παιδιά να χρησιμοποιούν συσκευές με σύνδεση στο internet χωρίς επίβλεψη, με τα σχολεία και τους γονείς να παρέχουν υποστήριξη και καθοδήγηση. Ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν ήδη προτείνει ή ψηφίσει δικούς τους νόμους θέτοντας αυστηρά όρια στα 15 ή 16 έτη (με τη Γαλλία να στοχεύει στην εφαρμογή τους από τον Σεπτέμβριο). Η Εσθονία είναι η μόνη χώρα που έχει φέρει αντιρρήσεις σε τέτοια μέτρα, ενώ η Ιταλία δεν εμφανίζεται απόλυτα πεισμένη. Την ίδια στιγμή, η εμπειρία της Αυστραλίας, όπου ισχύει απαγόρευση για τους κάτω των 16 ετών από τον περασμένο Δεκέμβριο, δείχνει ότι οι απαγορεύσεις δεν αρκούν. Σύμφωνα με σχετική έρευνα, περισσότερο από το 85% των εφήβων εξακολουθεί να χρησιμοποιεί τις πλατφόρμες, παρά τους περιορισμούς.

Η Βρετανία προστίθεται στις χώρες που απαγορεύουν social media κάτω των 16 ετών – αλλά αρκεί;

Η ευθύνη μεταφέρεται στις ίδιες τις πλατφόρμες

Σύμφωνα με την έκθεση, οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες θα πρέπει να αναλαμβάνουν την ευθύνη και να αποδεικνύουν ότι οι υπηρεσίες τους πληρούν τις απαραίτητες προδιαγραφές ασφάλειας για τα παιδιά. Με απλά λόγια, οι πλατφόρμες θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι διαθέτουν επαρκείς μηχανισμούς προστασίας πριν επιτρέπεται η πρόσβαση των ανήλικων χρηστών. «Στην Ευρώπη, όποιος κατασκευάζει ένα προϊόν είναι υπεύθυνος για την ασφάλειά του. Δεν περιμένουμε από τα παιδιά να σχεδιάσουν μόνα τους τις ζώνες ασφαλείας ούτε από τους γονείς να εγκαταστήσουν αερόσακους στο αυτοκίνητο. Το ίδιο πρέπει να ισχύει και για τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας», δήλωσε η Ursula von der Leyen. Η λογική αυτή ενδέχεται να εντάξει την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών, η οποία αναμένεται να αναθεωρηθεί μέσα στη χρονιά.

Οι αλλαγές δεν αφορούν τα social media

Μέχρι τώρα, η συζήτηση και τα μέτρα για τα ηλικιακά όρια επικεντρώνονταν στις γνωστές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Η έκθεση εισάγει την έννοια των «social media+», συμπεριλαμβάνοντας υπηρεσίες όπως οι συνομιλητές τεχνητής νοημοσύνης (AI companions), αλλά και άλλες ψηφιακές πλατφόρμες, όπως τα video games. Η πρόταση των ειδικών δεν είναι να απαγορευτεί η πρόσβαση σε συγκεκριμένες εφαρμογές, αλλά να περιοριστεί η χρήση χαρακτηριστικών που θεωρούνται ιδιαίτερα εθιστικά για τα παιδιά. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι αλγόριθμοι που προτείνουν συνεχώς νέο περιεχόμενο και το ατελείωτο scrolling, λειτουργίες που έχουν σχεδιαστεί για να κρατούν τον χρήστη όσο το δυνατόν περισσότερο συνδεδεμένο.

Η αλλαγή θα χρειαστεί χρόνο

Οι συντάκτες της έκθεσης τονίζουν ότι οι ηλικιακοί περιορισμοί αποτελούν μόνο ένα πρώτο βήμα.Ο τελικός στόχος είναι ένα διαδίκτυο που θα είναι ασφαλές για όλους, όμως αυτή η αλλαγή δεν μπορεί να γίνει από τη μία μέρα στην άλλη. Όπως επισημαίνουν, οι νέοι κανόνες χρειάζονται χρόνο για να εφαρμοστούν αποτελεσματικά και να αλλάξει σταδιακά η ψηφιακή κουλτούρα. Ανάλογη είναι και η στάση της Αυστραλίας, η οποία αναγνωρίζει ότι η πολιτική της θα χρειαστεί συνεχή προσαρμογή και βελτίωση.

Απαγόρευση social media κάτω των 15 ετών: Προστασία ή ένα μέτρο που θα παρακαμφθεί;

Η ΕΕ δίνει κατευθύνσεις, αλλά οι χώρες έχουν τον τελευταίο λόγο

Τον τελευταίο χρόνο, οι κυβερνήσεις μελών - κρατών της ΕΕ ζητούν από τις Βρυξέλλες να υιοθετήσουν ενιαίους κανόνες για την πρόσβαση των ανήλικων στα social media. Παράλληλα, αρκετές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει στη δημιουργία δικής τους νομοθεσίας, προτείνοντας ηλικιακά όρια στα 15 ή τα 16 έτη. Η νέα έκθεση επιχειρεί να βρει μια ισορροπία. Προτείνει ως κοινή ευρωπαϊκή βάση τα 13 χρόνια, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής ψηφιακής εκπαίδευσης των παιδιών, ενώ προβλέπει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η γονική επίβλεψη μπορεί να επιτρέπει την πρόσβαση νωρίτερα.

Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο κάθε κράτος-μέλος να υιοθετήσει ακόμη αυστηρότερους κανόνες, λαμβάνοντας υπόψη τις δικές του κοινωνικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες.

Το μήνυμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σαφές: η προστασία των παιδιών στον ψηφιακό κόσμο δεν θα βασιστεί αποκλειστικά στις απαγορεύσεις, αλλά κυρίως στην ευθύνη των ίδιων των τεχνολογικών εταιρειών να δημιουργήσουν ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον για όλους.