Οι εργασίες έγιναν πιο εύκολες με την AI αλλά οι έφηβοι παραδέχονται ότι χάνουν κάτι σημαντικό

Καθώς το καλοκαίρι τελειώνει και πλησιάζει η νέα σχολική χρονιά, έχεις ήδη αρκετά πράγματα να σκέφτεσαι αν είσαι γονιός εφήβου: το διάβασμα, τις σχολικές εργασίες, τον λιγοστό ύπνο, τις παρέες, αλλά και όλα όσα φέρνει μαζί της η καθημερινότητα ενός παιδιού που μεγαλώνει.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει προστεθεί ακόμη ένας προβληματισμός: η τεχνητή νοημοσύνη και ο τρόπος με τον οποίο τη χρησιμοποιεί το παιδί σου για το σχολείο.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει προστεθεί ακόμη ένας προβληματισμός: η τεχνητή νοημοσύνη και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιείται από τους εφήβους για το σχολείο. Σύμφωνα με έρευνα του Youth AI Safety Institute του Common Sense Media, στην οποία συμμετείχαν 1.017 έφηβοι ηλικίας 13 έως 17 ετών από τις ΗΠΑ, το 70% χρησιμοποιεί εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τις σχολικές του εργασίες. Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ο τρόπος με τον οποίο τα χρησιμοποιούν.

Πιστεύεις ότι έχασες το παιχνίδι με την Τεχνητή Νοημοσύνη και το παιδί σου; Μια ειδικός σε διαψεύδει

Όταν το AI δίνει την απάντηση αντί για τον μαθητή

Ανάμεσα στους εφήβους που χρησιμοποιούν AI για το σχολείο, το 63% λέει ότι αναζητά απευθείας την απάντηση από το εργαλείο αντί να προσπαθήσει πρώτα να βρει τη λύση μόνο του. Από αυτούς, το 25% χρησιμοποιεί την απάντηση όπως ακριβώς του δόθηκε, το 31% την ξαναγράφει ώστε να μοιάζει περισσότερο με τον δικό του τρόπο έκφρασης ενώ το 35% προσπαθεί να τη βελτιώσει προσθέτοντας γνώσεις που ήδη έχει.

Το εντυπωσιακό, ωστόσο, είναι ότι οι ίδιοι οι έφηβοι φαίνεται να αντιλαμβάνονται πως αυτή η πρακτική έχει και την άλλη πλευρά της. Μεταξύ όσων χρησιμοποιούν AI, το 38% δηλώνει ότι η εύκολη πρόσβαση στο εργαλείο τούς κάνει να έχουν λιγότερες δικές τους ιδέες, ενώ το 39% αισθάνεται ότι χάνει μέρος της γνώσης και της διαδικασίας μάθησης όταν χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για να ολοκληρώσει μια εργασία. Η εικόνα, πάντως, δεν είναι τόσο απλή όσο «οι έφηβοι δίνουν τις εργασίες τους στο AI και περιμένουν την απάντηση». Στην πραγματικότητα, αρκετοί χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη περισσότερο ως βοηθητικό εργαλείο.

Το 45% λέει ότι τη χρησιμοποιεί για να βρει ιδέες και να καταλάβει πώς να ξεκινήσει μια εργασία, το 43% για να ελέγξει τη δουλειά του αφού την ολοκληρώσει και το 40% για να πάρει feedback πάνω σε κάτι που έχει γράψει το ίδιο. Μάλιστα, το 66% των εφήβων που χρησιμοποιούν AI για το σχολείο λέει ότι το χρησιμοποιεί για να κατανοήσει καλύτερα την ύλη και όχι απλώς για να τελειώσει πιο γρήγορα τις εργασίες του. Και αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της έρευνας: η τεχνητή νοημοσύνη δεν χρησιμοποιείται μόνο ως «έτοιμη λύση», αλλά αρχίζει να γίνεται μέρος του τρόπου με τον οποίο οι έφηβοι διαβάζουν, γράφουν και αναζητούν πληροφορίες.

Η AI δίνει διατροφικές συμβουλές σε εφήβους και οι ειδικοί εξηγούν γιατί θέλει προσοχή

Ποια εργαλεία χρησιμοποιούν;

Τα εργαλεία γενικής χρήσης είναι τα πιο δημοφιλή. Το 68% των εφήβων που χρησιμοποιούν AI για το σχολείο στρέφεται σε πλατφόρμες όπως το ChatGPT, το Gemini ή το Grok. Το 41% χρησιμοποιεί εργαλεία που βοηθούν στην ανάγνωση ή τη γραφή, όπως το Grammarly, το Microsoft Reading Coach ή το Learning Ally, ενώ το 31% χρησιμοποιεί εργαλεία έρευνας, όπως το Perplexity ή το NotebookLM. Ένας στους πέντε, δηλαδή το 20%, χρησιμοποιεί εργαλεία δημιουργίας εικόνας ή βίντεο, όπως το Midjourney, το Veo, το Adobe Firefly ή το Canva AI.

Υπάρχει, ωστόσο, και ένα αισιόδοξο στοιχείο. Όταν ρωτήθηκαν ποιες δεξιότητες θεωρούν σημαντικότερες για το μέλλον τους, οι έφηβοι δεν έδωσαν προτεραιότητα σε εκείνες που μπορεί να αναλάβει η τεχνητή νοημοσύνη. Το 55% θεωρεί σημαντικό το να μπορεί να συνεργάζεται καλά με άλλους, το 50% τον έλεγχο των πληροφοριών και την κριτική σκέψη και το 48% την ικανότητα να διαβάζει και να κατανοεί σύνθετες πληροφορίες.

Με άλλα λόγια, οι ίδιοι οι έφηβοι αναγνωρίζουν την αξία δεξιοτήτων που παραμένουν βαθιά ανθρώπινες.

AI Chatbots: Οι «ψηφιακοί φίλοι» των εφήβων κερδίζουν έδαφος: Τι κρύβεται πίσω από τη νέα τάση;

Το κενό στα σχολεία και η κουλτούρα του άγχους

Παρά τη ραγδαία εξάπλωση της τεχνολογίας, τα σχολεία φαίνεται να μένουν πίσω. Μόνο το 30% των εφήβων λέει ότι κάποιος εκπαιδευτικός έχει μιλήσει μαζί του για το πώς να χρησιμοποιεί το AI με ασφάλεια. Ακόμη λιγότεροι, μόλις το 26%, έχουν συζητήσει με έναν εκπαιδευτικό πώς μπορούν να καταλάβουν αν μια πληροφορία που τους δίνει η AI είναι ακριβής και αξιόπιστη.

Όσο για τις απαγορεύσεις; Δεν πιάνουν. Όταν το σχολείο μπλοκάρει μια εφαρμογή στο δίκτυό του, το 59% των μαθητών απλώς βγάζει το κινητό του και συνεχίζει τη δουλειά του.

Όπως επισημαίνουν οι υπεύθυνοι της έρευνας, το θέμα δεν είναι να κατηγορήσουμε τα παιδιά. Σε ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον όπου υπάρχει έντονος ανταγωνισμός, πίεση για υψηλές επιδόσεις και η ανάγκη να προλαβαίνουν συνεχώς περισσότερα, η χρήση του AI μπορεί για έναν έφηβο να μη μοιάζει απαραίτητα με «κλέψιμο». Μπορεί να μοιάζει περισσότερο με έναν τρόπο να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις που νιώθει ότι έχει.

Και υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα: πόσο αξιόπιστη είναι η ίδια η τεχνητή νοημοσύνη όταν αξιολογεί μια σχολική εργασία; Το γεγονός ότι ένα εργαλείο δίνει μια απάντηση με αυτοπεποίθηση δεν σημαίνει ότι η απάντηση είναι και σωστή. Γι' αυτό οι ερευνητές προειδοποιούν ότι δεν βοηθά να αντιμετωπίζουμε αυτόματα τους εφήβους ως «φταίχτες» επειδή χρησιμοποιούν AI. Χρειάζεται να δούμε και το ευρύτερο περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν, καθώς και την πίεση που μπορεί να τους οδηγεί στην ανάγκη να ελέγχουν ή να επιταχύνουν διαρκώς τη δουλειά τους.