Ναι, πρέπει να αφήνεις τους παππούδες να κακομαθαίνουν τα παιδιά σου - Η επιστήμη εξηγεί το γιατί

Θυμάσαι που, αν τολμούσες να πεις «μαμά, βαριέμαι», η απάντηση ήταν σχεδόν πάντα «ωραία, έλα να τακτοποιήσουμε την ντουλάπα σου»; Που το «μην κάνεις έτσι» ήταν η μόνιμη επωδός και το σπίτι έπρεπε να είναι στην εντέλεια;

Και τώρα, η γυναίκα που κάποτε σου έλεγε «μην αγγίζεις τίποτα» αφήνει το παιδί σου να αδειάσει όλο το συρτάρι με τα παιχνίδια στο πάτωμα. Του δίνει το κινητό της για να βγάλει εκατό φωτογραφίες, γελάει με τα καμώματά του και, όταν ακούει «γιαγιά, κι άλλο!», απαντάει χωρίς δεύτερη σκέψη: «Εννοείται!».

Κι εσύ μένεις να κοιτάς τον άνθρωπο που σε μεγάλωσε με στρατιωτική πειθαρχία, αναρωτώμενη σε ποιο παράλληλο σύμπαν προσγειώθηκες.

Πολλοί γονείς βλέπουν τους δικούς τους γονείς να μεταμορφώνονται όταν αποκτούν εγγόνια και αυτή η εντυπωσιακή αλλαγή δεν είναι απλώς ιδέα σου - υπάρχει και επιστημονική εξήγηση. Ένα viral βίντεο στο Instagram επιχειρεί να εξηγήσει γιατί οι παππούδες και οι γιαγιάδες μοιάζουν να έχουν ξεχάσει όλους τους κανόνες που εφάρμοζαν όταν ήταν οι ίδιοι γονείς. Και το βασικό του μήνυμα είναι απλό: ίσως αξίζει να χαλαρώσεις και να τους αφήσεις να απολαύσουν τον ρόλο τους.

Το ενδιαφέρον είναι ότι το βίντεο δεν βασίζεται απλώς σε μια προσωπική άποψη. Δημιουργός του είναι ο Δρ. Neal K. Shah, ερευνητής που έχει εργαστεί με το Johns Hopkins ο οποίος υποστηρίζει ότι αυτή η αλλαγή στη συμπεριφορά των παππούδων και των γιαγιάδων μπορεί να έχει εξελικτική εξήγηση.

Στο βίντεό του επικαλείται τη λεγόμενη «υπόθεση της γιαγιάς» (grandmother hypothesis), μια θεωρία της εξελικτικής βιολογίας που έχει τις ρίζες της σε ένα δοκίμιο του Peter Medawar το 1952 και έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας και συζήτησης τις τελευταίες δεκαετίες.

Η βασική ιδέα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα: οι άνθρωποι ανήκουν στα λίγα είδη στα οποία τα θηλυκά ζουν για πολλές δεκαετίες αφού σταματήσουν να κάνουν παιδιά. Οι επιστήμονες έχουν προσπαθήσει να εξηγήσουν γιατί συμβαίνει αυτό. Μία από τις σημαντικότερες θεωρίες υποστηρίζει ότι οι γιαγιάδες που βοηθούσαν στην ανατροφή των εγγονιών τους προσέφεραν ένα σημαντικό πλεονέκτημα στην επιβίωση ολόκληρης της οικογένειας. Η παρουσία ενός ακόμη ενήλικα που μπορούσε να φροντίσει τα παιδιά επέτρεπε στις μητέρες να αποκτούν περισσότερα παιδιά, γνωρίζοντας ότι είχαν επιπλέον υποστήριξη.

Μαμάδες Vs Γιαγιάδων: Μια κόντρα δίχως τέλος

Ναι, υπάρχει και το περίφημο «grandma brain»

Η ιδιαίτερη σχέση ανάμεσα στις γιαγιάδες και τα εγγόνια τους φαίνεται να αποτυπώνεται ακόμη και στον εγκέφαλο. Σε μελέτη του Emory University που πραγματοποιήθηκε το 2021, ανθρωπολόγοι εξέτασαν μέσω εγκεφαλικών απεικονίσεων τη δραστηριότητα 50 γιαγιάδων καθώς κοιτούσαν διαφορετικές φωτογραφίες: του εγγονιού τους, ενός παιδιού που δεν γνώριζαν, ενός άγνωστου ενήλικα και του δικού τους ενήλικου παιδιού. Όταν έβλεπαν φωτογραφίες των εγγονιών τους, ενεργοποιούνταν περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με τη συναισθηματική ενσυναίσθηση - δηλαδή την ικανότητα να αισθάνεσαι σε κάποιο βαθμό αυτό που βιώνει ο άλλος.

Ο James Rilling, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής στο Department of Anthropology και στο Department of Psychiatry and Behavioral Sciences του Emory University, εξήγησε ότι αυτό υποδηλώνει πως οι γιαγιάδες είναι ιδιαίτερα συντονισμένες με τα συναισθήματα των εγγονιών τους. Αν το εγγόνι χαμογελά, νιώθουν τη χαρά του. Αν κλαίει, αισθάνονται τη λύπη και τη δυσφορία του. Η μελέτη, φυσικά, δεν μπορεί να μας πει τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κάθε γιαγιάς στον κόσμο. Ωστόσο, αποτελεί μία από τις πρώτες έρευνες που εξετάζουν τι συμβαίνει νευρολογικά όταν υπάρχει ένας τόσο δυνατός δεσμός ανάμεσα σε γιαγιάδες και εγγόνια.

Γιατί δεν είναι απαραίτητα κακό να κακομαθαίνουν λίγο τα παιδιά σου

Οι παππούδες και οι γιαγιάδες έχουν ένα μεγάλο πλεονέκτημα σε σχέση με εσένα: δεν χρειάζεται να διαχειρίζονται καθημερινά όλη την απαιτητική πλευρά της γονεϊκότητας. Δεν είναι εκείνοι που θα αντιμετωπίσουν κάθε ξέσπασμα, κάθε δύσκολο πρωινό, κάθε μάχη για το φαγητό ή την ώρα του ύπνου. Έτσι, έχουν την ευκαιρία να χαρούν περισσότερο τις όμορφες στιγμές, χωρίς να κουβαλούν όλο το βάρος της καθημερινότητας.

Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που έχουν στενή και ουσιαστική σχέση με τους παππούδες τους τείνουν να παρουσιάζουν καλύτερη συναισθηματική ευεξία και λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς. Και ορισμένα από αυτά τα οφέλη φαίνεται να συνεχίζονται ακόμη και στην ενήλικη ζωή. Ταυτόχρονα, η ενεργή παρουσία των γιαγιάδων -παππούδων στη ζωή των εγγονιών τους μπορεί να τους προσφέρει αίσθηση σκοπού, χαράς και σύνδεσης, ενισχύοντας και τη δική τους ευεξία.

O θεός να σώσει τις γιαγιάδες

Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι όλα επιτρέπονται.

Εσύ εξακολουθείς να έχεις τον τελευταίο λόγο σε θέματα που αφορούν την ασφάλεια, τις αλλεργίες, την υγεία, τη διατροφή και τη γενικότερη ρουτίνα του παιδιού σου. Όμως, αν πρόκειται απλώς για «ένα ακόμη παραμύθι πριν κοιμηθώ» ή «μπορώ να φάω άλλο ένα γλυκό;», ίσως δεν χρειάζεται να γίνει αυτή η μάχη που θα χαλάσει τη στιγμή.

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που η πεθερά σου θα προσφέρει στο παιδί σου άλλη μία μπάλα παγωτό ή ο πατέρας σου θα το αφήσει να μείνει ξύπνιο λίγο παραπάνω όταν τον επισκέπτεστε, ίσως δεν χρειάζεται να επέμβεις αμέσως. Η σχέση του παππού και της γιαγιάς με τα εγγόνια τους δεν είναι ένα «κενό» στη δική σου ανατροφή ούτε σημαίνει ότι εσύ δεν βάζεις σωστά όρια. Είναι ένας διαφορετικός δεσμός, με τη δική του αξία.