Νέα έρευνα δείχνει τον απλό τρόπο που μπορεί να βοηθήσει το παιδί σου να μαθαίνει καλύτερα

To καθημερινό διάβασμα για το σχολείο αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους για τους περισσότερους γονείς. Δεν είναι καθόλου τυχαίο, άλλωστε, ότι τα κέντρα μελέτης τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί σαν τα μανιτάρια, καθώς η έλλειψη χρόνου αλλά και η υπομονή που εξαντλείται μετά από μια γεμάτη μέρα κάνουν τη μελέτη στο σπίτι μια δύσκολη εξίσωση.

Αν, όμως, έχεις αναλάβει εσύ αυτόν τον... απαιτητικό ρόλο, είναι απόλυτα φυσικό να αναζητάς κάθε δυνατό τρόπο ώστε το παιδί σου να μαθαίνει πιο γρήγορα, πιο εύκολα και χωρίς εντάσεις. Κι όμως, η επιστήμη έρχεται να σου δώσει μια απρόσμενα απλή λύση που μπορεί να αλλάξει εντελώς τις ισορροπίες σας.

Σύμφωνα με μια νέα έρευνα του Πανεπιστημίου της Αϊόβα όταν μιλάς στο παιδί σου, μην περιορίζεσαι μόνο στα λόγια. Χρησιμοποίησε και τα χέρια σου. Ο συνδυασμός ομιλίας και χειρονομιών κατά την αλληλεπίδραση γονέα και παιδιού μπορεί να δημιουργεί αυτό που οι ερευνητές ονομάζουν «νευρωνική συγχρονία»: μια κατάσταση κατά την οποία η εγκεφαλική δραστηριότητα του γονέα και του παιδιού φαίνεται να συγχρονίζεται.

Και όχι, δεν χρειάζεται να μετατρέψεις το διάβασμα σε μάθημα… νοηματικής. Ακόμη και μια απλή κίνηση, όπως να δείξεις ένα αντικείμενο, να δείξεις πού πρέπει να κοιτάξει το παιδί ή να χρησιμοποιήσεις τα χέρια σου για να εξηγήσεις μια έννοια, μπορεί να προσθέσει σημαντικές πληροφορίες σε αυτά που λες.

Δίνεις χαρτζιλίκι στο παιδί σου για να διαβάσει και να γυμναστεί; Οι ειδικοί πάντως διαφωνούν

Δεν έχει σημασία μόνο πόσο χρόνο περνάς μαζί του

Η Ece Demir-Lira, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Department of Psychological and Brain Sciences του Πανεπιστημίου της Αϊόβα και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, επισημαίνει ότι δεν είναι απαραίτητα η ποσότητα του χρόνου που περνάς με το παιδί σου αυτή που κάνει τη διαφορά, αλλά η ποιότητα της αλληλεπίδρασής σας. Όταν μιλάς και ταυτόχρονα χρησιμοποιείς χειρονομίες ή ενθαρρύνεις το παιδί να κάνει το ίδιο, του δίνεις περισσότερα στοιχεία για να καταλάβει αυτό που προσπαθείς να του εξηγήσεις. Και αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν προσπαθεί να λύσει ένα πρόβλημα ή να κατανοήσει κάτι που του φαίνεται δύσκολο.

Τι ακριβώς έδειξε η μελέτη;

Οι ερευνητές θέλησαν να εξετάσουν πώς οι γονείς βοηθούν τα μικρά παιδιά να λύνουν προβλήματα και ποιος τρόπος καθοδήγησης φαίνεται να λειτουργεί καλύτερα. Στη μελέτη, γονείς και παιδιά συνεργάστηκαν για να λύσουν ένα παζλ, ενώ οι ερευνητές παρακολουθούσαν ταυτόχρονα την εγκεφαλική τους δραστηριότητα. Όταν ο γονιός έδινε προφορικές οδηγίες συνδυάζοντας και χειρονομίες, παρατηρήθηκε αύξηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας σε μια περιοχή του εγκεφάλου του ενήλικα που σχετίζεται με την αντίληψη και την παρακολούθηση της προσπάθειας του άλλου. Παράλληλα, αυξανόταν η δραστηριότητα σε περιοχή του εγκεφάλου του παιδιού που σχετίζεται με την επίλυση προβλημάτων. Οι ερευνητές περιγράφουν αυτή τη συγχρονισμένη δραστηριότητα σαν δύο χορευτές που κινούνται στον ίδιο ρυθμό. Αντίθετα, όταν οι γονείς χρησιμοποιούσαν μόνο λόγια, η σύνδεση στην εγκεφαλική δραστηριότητα ήταν αρχικά αυξημένη, αλλά στη συνέχεια μειωνόταν όσο προχωρούσε η δραστηριότητα, πριν αυξηθεί ξανά προς το τέλος. Οι γονείς που δεν έδιναν ούτε λεκτικές ούτε σωματικές οδηγίες παρουσίασαν τη χαμηλότερη σύνδεση στην εγκεφαλική δραστηριότητα με το παιδί τους.

Η συχνή χρήση των social σχετίζεται με χειρότερες δεξιότητες ανάγνωσης των εφήβων, σύμφωνα με μελέτη

Γιατί οι χειρονομίες φαίνεται να βοηθούν;

Η εξήγηση των ερευνητών είναι αρκετά απλή: τα λόγια και οι χειρονομίες μεταφέρουν διαφορετικές πληροφορίες και μπορούν να συμπληρώνουν η μία την άλλη. Για παράδειγμα, όταν λες στο παιδί σου «βάλε αυτό το κομμάτι εδώ» και ταυτόχρονα δείχνεις με το δάχτυλό σου το σημείο όπου πρέπει να το τοποθετήσει, του δίνεις δύο διαφορετικά στοιχεία που συνεργάζονται μεταξύ τους. Η ομιλία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την περιγραφή ιδεών και οδηγιών, ενώ μια χειρονομία μπορεί να κάνει πιο ξεκάθαρες τις χωρικές σχέσεις - πού βρίσκεται κάτι, προς τα πού πρέπει να κινηθεί ή πώς συνδέονται δύο αντικείμενα. Η Demir-Lira αναφέρει μάλιστα ένα καθημερινό παράδειγμα από τη δική της ζωή. Όταν βοηθά την 9χρονη κόρη της με τα μαθηματικά, χρησιμοποιεί ταυτόχρονα προφορικές οδηγίες και χειρονομίες για να δείξει τα δύο μέρη μιας μαθηματικής εξίσωσης. Σύμφωνα με την ίδια, αυτό φαίνεται να βοηθά το παιδί να κατανοήσει πιο εύκολα την έννοια.

Αυτή η μαμά πληρώνει τα παιδιά της για να διαβάζουν βιβλία και δεν το μετανιώνει καθόλου

Δεν χρειάζεται να αλλάξεις τον τρόπο με τον οποίο μιλάς στο παιδί σου. Αρκεί να θυμάσαι ότι μερικές φορές αυτό που δείχνεις μπορεί να είναι εξίσου χρήσιμο με αυτό που λες. Η ιδέα δεν είναι να κάνεις περισσότερο μάθημα. Είναι να κάνεις την επικοινωνία σας πιο πλούσια και πιο ξεκάθαρη.

Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να οργανώσεις καθημερινά πολύωρες δραστηριότητες για να βοηθήσεις το παιδί σου να μάθει. Μια σύντομη στιγμή μαζί στο τραπέζι, ένα παζλ, μια κατασκευή, μια μαθηματική άσκηση ή ακόμη και μια απλή συζήτηση μπορούν να γίνουν ευκαιρίες για ουσιαστική αλληλεπίδραση.

Και την επόμενη φορά που το παιδί σου θα σε ρωτήσει «Μαμά, πώς γίνεται αυτό;», θυμήσου ότι δεν χρειάζεται να βρεις μόνο τις σωστές λέξεις. Μερικές φορές, αρκεί να του το δείξεις.

^{Η μελέτη με τίτλο «Parental speech and gesture scaffolding moderate the neural dynamics of parent-child synchrony» δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Developmental Cognitive Neuroscience.}