Δίνεις χαρτζιλίκι στο παιδί σου για να διαβάσει και να γυμναστεί; Οι ειδικοί πάντως διαφωνούν

Μια διακριτική αλλά ουσιαστική αλλαγή αρχίζει να διαμορφώνεται στον τρόπο με τον οποίο οι οικογένειες αντιλαμβάνονται τις «δουλειές του σπιτιού».

Πλέον, οι υποχρεώσεις των παιδιών δεν περιορίζονται μόνο στο συμμάζεμα του δωματίου ή στο μάζεμα των πιάτων. Η σύγχρονη λίστα με δουλειές επεκτείνεται και περιλαμβάνει δραστηριότητες αυτοφροντίδας, όπως το διάβασμα, η άσκηση και η καλλιέργεια δεξιοτήτων.

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Greenlight, μιας εφαρμογής χρεωστικής κάρτας και οικονομικής διαχείρισης για παιδιά, ένα μικρό ποσοστό γονέων χρησιμοποιεί πλέον αυτές τις «δουλειές» ως μέσο ενίσχυσης συνηθειών αυτοφροντίδας, Αν και οι παραδοσιακές δουλειές εξακολουθούν να κυριαρχούν, οι συγκεκριμένες δραστηριότητες προσωπικής εξέλιξης αρχίζουν σιγά σιγά να εντάσσονται στον τρόπο με τον οποίο ορισμένες οικογένειες επαναπροσδιορίζουν την έννοια των υποχρεώσεων.

Ωστόσο, οι ειδικοί εκφράζουν ανησυχίες για τις πιθανές επιπτώσεις αυτής της τάσης και ενθαρρύνουν τους γονείς να αναζητήσουν άλλους τρόπους για να διδάξουν στα παιδιά την οικονομική υπευθυνότητα και τη σημασία της αυτοφροντίδας/

Τι δείχνει η νέα μελέτη για τις «δουλειές» των παιδιών στο σπίτι

Τα δεδομένα της Greenlight δείχνουν ότι το 2025 τα παιδιά έκαναν 73 εκατομμύρια «δουλειές», με τις οικογένειες να καταβάλλουν συνολικά 242 εκατομμύρια δολάρια σε χαρτζιλίκι ( σε καμία περίπτωση δεν τα λες λίγα). Κι αν αναρωτιέσαι ποια δουλειά κυριάρχησε, το διάβασμα καταλαμβάνει την πρώτη θέση. Παράλληλα, σχεδόν 40.000 παιδιά ολοκλήρωσαν δραστηριότητες που σχετίζονταν με άσκηση, εξάσκηση μουσικής και εκμάθηση ξένων γλωσσών, φτάνοντας συνολικά τις 1,6 εκατομμύρια καταγεγραμμένες «δουλειές» μέσα στο ίδιο έτος.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο όπου αυξάνεται το χαρτζιλίκι και αλλάζουν οι προτεραιότητες των γονέων. Μόνο στις ΗΠΑ, τα παιδιά λαμβάνουν σήμερα κατά μέσο όρο περίπου 52 δολάρια τον μήνα – ποσό κατά 36 δολάρια υψηλότερο από αυτό που έπαιρναν οι γονείς τους στην ίδια ηλικία, προσαρμοσμένο στον πληθωρισμό ( για τη χώρα μας δεν υπάρχουν αντίστοιχα στοιχεία).

Περισσότερο από απλό χαρτζιλίκι, αυτή η τάση αντικατοπτρίζει μια αυξανόμενη έμφαση στην αυτονομία των παιδιών και στα προσωπικά τους ενδιαφέροντα, μετατρέποντας την καθημερινότητα σε ευκαιρία για εξέλιξη και επιβράβευση.

Γιατί οι ειδικοί ανησυχούν

Η ψυχολόγος Anne Josephson υποστηρίζει ότι η εκμάθηση της αξίας του χρήματος είναι ένα πολύτιμο μάθημα ζωής για τα παιδιά. Ωστόσο, το να πληρώνονται για δραστηριότητες αυτοφροντίδας μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση, καθώς ενισχύει εξωτερικά συμπεριφορές που ιδανικά θα έπρεπε να προκύπτουν από εσωτερικό κίνητρο – με χαρακτηριστικό παράδειγμα το διάβασμα.

«Για πολλά παιδιά, το διάβασμα είναι από μόνο του απολαυστικό: τα επιτρέπει να “δραπετεύουν” από την καθημερινότητα ή να μπαίνουν στη θέση κάποιου άλλου. Επιπλέον, είναι μία από τις πρώτες δεξιότητες που κατακτούν στο σχολείο, κάτι που συνήθως λειτουργεί ενθαρρυντικά ώστε να συνεχίσουν. Όταν όμως το παιδί πληρώνεται για να διαβάζει, υπάρχει ο κίνδυνος να συνδέσει τη δραστηριότητα περισσότερο με το χρήμα παρά με την ίδια τη χαρά της ανάγνωσης», εξηγεί.

Η Emily Bly, επικεφαλής και κλινική διευθύντρια του Psychology Partners Group, σημειώνει ότι κάποιοι γονείς πιστεύουν πως, αφού αρχικά ενισχύσουν αυτές τις συμπεριφορές με χρήματα, τα παιδιά θα τις υιοθετήσουν ως συνήθεια. Αυτό μπορεί να συμβεί, όμως το μήνυμα που περνάει δεν είναι πάντα το σωστό.

«Όταν “κοστολογούμε” πρακτικές όπως η ενσυνειδητότητα ή ο διαλογισμός, υπάρχει ο κίνδυνος να μεταφέρουμε στα παιδιά την ιδέα ότι το να μένεις μόνος με τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου, είναι αγγαρεία. Το ίδιο ισχύει και για απλές καθημερινές συνήθειες, όπως το διάβασμα ή το βούρτσισμα των δοντιών: μπορεί να φαίνεται ότι γίνονται μόνο κατόπιν εντολής και ανταμοιβής», αναφέρει.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η κλινική ψυχολόγος Emma Basch επισημαίνει ότι η σύνδεση της αυτοφροντίδας με το χαρτζιλίκι αποδυναμώνει το πραγματικό της νόημα. Η αυτοφροντίδα δεν είναι «δουλειά» για την οποία κάποιος θα πληρωθεί ποτέ στη ζωή του αλλά ένας τρόπος να δείχνουμε σεβασμό στον ίδιο μας τον εαυτό.

Πρέπει τελικά τα παιδιά να πληρώνονται για τις δουλειές;

Το αν τα παιδιά θα πληρώνονται για τις δουλειές του σπιτιού είναι ζήτημα γονεϊκής φιλοσοφίας και αξιών. Ωστόσο, υπάρχουν σοβαρά επιχειρήματα κατά αυτής της πρακτικής.

«Μειώνει το εσωτερικό κίνητρο και περνάει το μήνυμα ότι η συμμετοχή στις οικογενειακές υποχρεώσεις είναι “δουλειά επί πληρωμή” και όχι μέρος της συλλογικής ευθύνης μέσα στο σπίτι», εξηγεί η Emma Basch .

Οι ειδικοί προτείνουν τρόπους να δώσεις κίνητρα στο παιδί να κάνει κάτι χωρίς χρήματα: έπαινος όταν κάνει καλή δουλειά, μικρά προνόμια όπως να διαλέξει την ταινία της βραδιάς ή να μείνει λίγο περισσότερο ξύπνιο ή κάποια μικρή ανταμοιβή που έχει πραγματική σημασία για εκείνο. Μπορεί, για παράδειγμα, να συγκεντρώνει “πόντους” ή αυτοκόλλητα σε ένα ημερήσιο πλάνο διαβάσματος και, όταν συμπληρώσει έναν συγκεκριμένο αριθμό, να τα εξαργυρώνει σε μια μικρή ανταμοιβή ή ένα παιχνίδι. Έτσι, το χρήμα υπάρχει έμμεσα, αλλά δεν γίνεται ο βασικός λόγος για τη συμπεριφορά.