Διάβασμα στο σπίτι με παιδί που έχει ΔΕΠΥ: 6 τρόποι για να σταματήσει ο καθημερινός «πόλεμος»

Το παιδί σου πρέπει να ολοκληρώσει μία απλή σχολική εργασία, αλλά εδώ και μία ώρα σηκώνεται από την καρέκλα, ψάχνει τα μολύβια του, πηγαίνει συνεχώς στην κουζίνα ή δηλώνει ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει. Εσύ προσπαθείς να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου, αλλά η υπομονή σου εξαντλείται.

Αν το καθημερινό διάβασμα του παιδιού σου καταλήγει συχνά σε διαφωνίες, εκνευρισμό και δάκρυα, είναι σημαντικό να γνωρίζεις ότι η συμπεριφορά αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν θέλει να προσπαθήσει.

Για ένα παιδί με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ ), η οργάνωση, η έναρξη μιας εργασίας, η διατήρηση της προσοχής και η ολοκλήρωση διαδοχικών βημάτων μπορεί να απαιτούν πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια. Όπως εξηγεί ο Michael Morse, παιδοψυχίατρος και διευθυντής του ADHD & Anxiety Center πολλά παιδιά με ΔΕΠΥ έχουν ήδη καταβάλει σημαντική προσπάθεια κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας για να παραμείνουν συγκεντρωμένα και να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της τάξης. Όταν επιστρέφουν στο σπίτι, μπορεί να είναι ήδη εξαντλημένα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχει αρχίσει να υποχωρεί και η δράση της φαρμακευτικής αγωγής τους ( εφόσον λαμβάνουν).

Το αποτέλεσμα; Το απογευματινό διάβασμα να είναι μια τρομερά δύσκολη διαδικασία. Υπάρχουν, όμως, τρόποι να αλλάξεις αυτή την καθημερινή εμπειρία, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που βοηθά το παιδί σου να οργανωθεί, να συγκεντρωθεί και να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία.

Οι γονείς παιδιών με ΔΕΠΥ εφαρμόζουν λιγότερο συχνά το δημοκρατικό στυλ ανατροφής, σύμφωνα με έρευνα

6 τρόποι για να κάνεις το διάβασμα λιγότερο δύσκολο για το παιδί σου

Μην ξεκινάς το διάβασμα αμέσως μόλις επιστρέψει από το σχολείο

Μπορεί να σκέφτεσαι ότι όσο νωρίτερα ξεκινήσει το διάβασμα τόσο πιο γρήγορα θα τελειώσει. Για ένα παιδί με ΔΕΠΥ, όμως, η άμεση μετάβαση από τις σχολικές υποχρεώσεις στα μαθήματα του σπιτιού μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολη. Σύμφωνα με τον Michael Morse, χρειάζεται πρώτα λίγο χρόνο για να αποφορτιστεί γι΄αυτό προσπάθησε να καθιερώσεις μια σταθερή απογευματινή ρουτίνα που να περιλαμβάνει ένα θρεπτικό σνακ, λίγο ελεύθερο χρόνο και κάποια μορφή σωματικής δραστηριότητας. Μια βόλτα με το ποδήλατο, το παιχνίδι στην αυλή ή ένας περίπατος μπορούν να βοηθήσουν το παιδί να αλλάξει παραστάσεις μετά τη σχολική ημέρα. Στη συνέχεια, όρισε μια σχετικά σταθερή ώρα για το διάβασμα, αφού πρώτα έχει ξεκουραστεί. Καλό είναι επίσης να αποφεύγεις τις οθόνες πριν από τη μελέτη. Η μετάβαση από ένα ιδιαίτερα ελκυστικό ψηφιακό περιεχόμενο σε μια απαιτητική σχολική εργασία μπορεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη συγκέντρωση.

5 key points για τη ΔΕΠΥ από το βιβλίο - σταθμό του Gabor Maté που κυκλοφορεί στα ελληνικά

Χώρισε τις μεγάλες εργασίες σε μικρότερα βήματα

Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένα παιδί με ΔΕΠΥ είναι να ξεκινήσει μια εργασία που του φαίνεται μεγάλη ή περίπλοκη. Ακόμη κι αν έχει τις απαραίτητες γνώσεις, μπορεί να δυσκολεύεται να οργανώσει τα βήματα που χρειάζονται για να την ολοκληρώσει. Ο Michael Morse επισημαίνει ότι όταν μια εργασία μοιάζει υπερβολικά μεγάλη, είναι σημαντικό να μικρύνεις το πρώτο βήμα, ώστε να γίνει πιο εύκολα διαχειρίσιμο. Αν, για παράδειγμα, έχει δέκα ασκήσεις μαθηματικών, μην του ζητήσεις να τις ολοκληρώσει όλες μαζί. Χώρισέ τες σε δύο μικρότερες ομάδες των πέντε, με ένα σύντομο διάλειμμα ανάμεσά τους. Αν έχει να ετοιμάσει μια εργασία για το σχολείο, βοήθησέ το να οργανώσει τη διαδικασία: πρώτα να επιλέξει το θέμα, μετά να συγκεντρώσει πληροφορίες και στη συνέχεια να γράψει τις πρώτες του σημειώσεις.

Γίνε ο υποστηρικτής του και όχι ο επιτηρητής του

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να βοηθάς το παιδί σου να διαβάσει και στο να ελέγχεις συνεχώς αν κάνει αυτό που πρέπει. Ο ειδικός προτείνει στους γονείς να λειτουργούν περισσότερο ως προπονητές και πρότυπα συμπεριφοράς και λιγότερο ως αυστηροί επιτηρητές. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Μπορείς να καθίσεις κοντά του στο τραπέζι ενώ εκείνο διαβάζει. Η ήρεμη παρουσία σου μπορεί να το βοηθήσει να ξεκινήσει και να παραμείνει συγκεντρωμένο. Αν δυσκολεύεται να οργανώσει τα μαθήματά του, Michael Morse συμουλεύει να το βοηθήσεις ώστε να φτιάξει ένα μικρό πλάνο. Απόφυγε, όμως, να κάνεις εσύ τις ασκήσεις ή να διορθώνεις διαρκώς κάθε λάθος. Στόχος δεν είναι να επιστρέψει στο σχολείο μια τέλεια εργασία, αλλά να μπορέσει ο εκπαιδευτικός να καταλάβει τι έχει πραγματικά κατακτήσει το παιδί και σε ποια σημεία χρειάζεται βοήθεια.

Δώσε του δύο επιλογές αντί να επιβάλλεις συνεχώς οδηγίες

Όταν κάθε απόγευμα καταλήγεις να επαναλαμβάνεις «κάθισε να διαβάσεις», «τελείωνε» ή «συγκεντρώσου», είναι πιθανό να δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος έντασης και το πιθανότερο είναι πώς δεν θα σου δίνει την παραμικρή σημασία. Μια διαφορετική προσέγγιση είναι να δώσεις στο παιδί σου ένα μικρό περιθώριο επιλογής, προσφέροντας δύο συγκεκριμένες και αποδεκτές από εσένα εναλλακτικές, όπως το αν θα ξεκινήσει με τα μαθηματικά ή τη γλώσσα, αν προτιμά να κάνει πρώτα τις ασκήσεις ή να διαβάσει το κείμενο, ή αν θέλει να καθίσει στο γραφείο ή στο τραπέζι της κουζίνας. Όπως εξηγεί ο Morse, όταν το παιδί αισθάνεται ότι έχει έναν βαθμό ελέγχου στην καθημερινότητά του, μπορεί να μειωθεί η αντίσταση και να περιοριστούν οι συγκρούσεις. Δεν χρειάζεται να αποφασίζει για όλα, αρκεί να αισθάνεται ότι συμμετέχει στη διαδικασία.

ΔΕΠΥ σε άνοδο ή υπερδιάγνωση; Παιδονευρολόγος εξηγεί τι πραγματικά συμβαίνει σήμερα

Μάθε πότε πρέπει να σταματήσεις το διάβασμα

'Οπως, πολύ καλά γνωρίζεις, δεν είναι όλες οι ημέρες ίδιες. Υπάρχουν απογεύματα κατά τα οποία το παιδί σου - όπως κι εσύ - είναι πιο κουρασμένο, δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί ή δεν μπορεί να διαχειριστεί άλλη μία απαιτητική δραστηριότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επιμονή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα πετύχεις καλύτερο αποτέλεσμα. Ο Michael Morse υπογραμμίζει ότι ο γονέας χρειάζεται να αναγνωρίζει πότε το διάβασμα παύει να είναι παραγωγικό. Αν το παιδί κλαίει, έχει εξαντληθεί ή παραμένει κολλημένο στην ίδια άσκηση παρά τη βοήθεια που του προσφέρεις, ίσως είναι προτιμότερο να σταματήσετε. Αντί να συνεχίσεις μια αντιπαράθεση που δεν οδηγεί πουθενά, μπορείς να επικοινωνήσεις με τον εκπαιδευτικό του και να εξηγήσεις πόσο χρόνο χρειάστηκε το παιδί για να ολοκληρώσει την εργασία και πού αντιμετώπισε δυσκολίες.

ΔΕΠΥ: Ποια παιδιά κινδυνεύουν να αντιμετωπίσουν προβλήματα ως ενήλικες

Επικοινώνησε με τον εκπαιδευτικό όταν η δυσκολία είναι μεγαλύτερη από την προσπάθεια

Αν το διάβασμα διαρκεί συστηματικά πολύ περισσότερο από τον αναμενόμενο χρόνο, αν το παιδί καταλαβαίνει την άσκηση αλλά δυσκολεύεται να καταγράψει τις απαντήσεις του ή αν κάθε απόγευμα καταλήγετε σε έντονες συγκρούσεις, χρειάζεται να εξετάσεις αν οι σχολικές απαιτήσεις ανταποκρίνονται στις δυνατότητες και στις ανάγκες του.Ο παιδοψυχίατρος τονίζει ότι οι γονείς χρειάζεται να αναζητούν υποστήριξη όταν το πρόβλημα φαίνεται να ξεπερνά την απλή έλλειψη προσπάθειας και να επιδιώκουν συνεργασία με το σχολείο.

Όταν το παιδί σου έχει ΔΕΠΥ, είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι δεν χρειάζεται απαραίτητα περισσότερη πίεση, αλλά διαφορετικό τρόπο υποστήριξης. Μικρότερα βήματα, σταθερή ρουτίνα, σύντομα διαλείμματα, σαφείς επιλογές και η δική σου ήρεμη παρουσία μπορούν να κάνουν τη διαδικασία πιο διαχειρίσιμη.