Γιατί όλο και περισσότεροι γονείς λένε «όχι» στη βιταμίνη K στα νεογέννητα - Τι δείχνει νέα μελέτη

Μια τάση που προβληματίζει ολοένα και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στις ΗΠΑ: όλο και περισσότεροι γονείς αρνούνται την ένεση βιταμίνης Κ που συνιστάται να χορηγείται στα νεογέννητα λίγο μετά τη γέννησή τους, προκειμένου να προστατευθούν από σοβαρές αιμορραγίες.

Τα νέα δεδομένα προέρχονται από μελέτη ερευνητών του Children's Hospital of Philadelphia (CHOP), η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το ποσοστό των νεογέννητων που δεν έλαβαν την ένεση βιταμίνης Κ υπερδιπλασιάστηκε μέσα σε οκτώ χρόνια, ενώ τα βρέφη που δεν έλαβαν την προληπτική χορήγηση εμφάνισαν αυξημένο κίνδυνο αιμορραγικών επεισοδίων.

Βιταμίνη Κ: Πότε και γιατί χορηγείται στα νεογέννητα;

Τι έδειξε η νέα μελέτη

Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε περισσότερα από 5,2 εκατομμύρια αρχεία υγείας από τη βάση δεδομένων Epic Cosmos, εξετάζοντας στοιχεία της περιόδου 2017-2025. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το ποσοστό των νεογέννητων που δεν έλαβαν ένεση βιταμίνης Κ κατά τη γέννηση αυξήθηκε από 3,1% το 2017 σε 6,8% το 2025. Μάλιστα, μόνο το διάστημα από το 2024 έως το 2025 καταγράφηκε αύξηση περίπου 20%, καθώς το ποσοστό ανέβηκε από 5,6% σε 6,8%. «Αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη ότι περισσότερα μωρά δεν λαμβάνουν βιταμίνη Κ και, κατά συνέπεια, περισσότερα βρέφη διατρέχουν κίνδυνο αιμορραγίας», ανέφερε στο ABC News η Δρ. Kristan Scott, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, πρώην ερευνήτρια στο CHOP και νυν επίκουρη καθηγήτρια Παιδιατρικής στο Children's Healthcare of Atlanta. Η ίδια επισήμανε ότι η αύξηση αυτή δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένης της τάσης που είχε ήδη αρχίσει να διαφαίνεται τα προηγούμενα χρόνια.

Βιταμίνη D: Πώς να την ανεβάσεις σε σημείο ισορροπίας με ασφάλεια;

Γιατί είναι τόσο σημαντική η βιταμίνη Κ για τα νεογέννητα;

Η βιταμίνη Κ παίζει καθοριστικό ρόλο στην πήξη του αίματος, καθώς βοηθά τον οργανισμό να παράγει τις απαραίτητες πρωτεΐνες που περιορίζουν την αιμορραγία. Τα νεογέννητα, ωστόσο, έρχονται στον κόσμο με πολύ μικρά αποθέματα βιταμίνης Κ, ενώ δεν προσλαμβάνουν επαρκείς ποσότητες μέσω της διατροφής τους κατά τους πρώτους μήνες της ζωής τους. Αυτό τα καθιστά ευάλωτα σε μια κατάσταση που ονομάζεται αιμορραγία από ανεπάρκεια βιταμίνης Κ (Vitamin K Deficiency Bleeding – VKDB). Για την πρόληψή της, η χορήγηση βιταμίνης Κ με μία ενδομυϊκή ένεση λίγο μετά τη γέννηση αποτελεί καθιερωμένη ιατρική πρακτική στις ΗΠΑ από τις αρχές της δεκαετίας του 1960. «Η βιταμίνη Κ είναι απολύτως απαραίτητη για να παράγει το ήπαρ τους παράγοντες πήξης που βοηθούν το αίμα μας να πήζει», εξήγησε στο ABC News ο Δρ. David Hill, παιδίατρος και εκπρόσωπος της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής (AAP).

Όπως υπογράμμισε, η μεγαλύτερη ανησυχία των γιατρών αφορά τις σοβαρές, δυνητικά απειλητικές για τη ζωή αιμορραγίες. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, όταν εμφανιστούν τα πρώτα εμφανή σημάδια, η κατάσταση μπορεί να έχει ήδη εξελιχθεί σημαντικά.

Ποιους κινδύνους αντιμετωπίζουν τα μωρά που δεν λαμβάνουν βιταμίνη Κ;

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η όψιμη αιμορραγία από ανεπάρκεια βιταμίνης Κ, η οποία μπορεί να εμφανιστεί από τη δεύτερη εβδομάδα έως και τον έκτο μήνα της ζωής του βρέφους. Σύμφωνα με τα στοιχεία των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), περίπου τα μισά βρέφη που εμφανίζουν αυτή τη μορφή αιμορραγίας παρουσιάζουν ενδοκρανιακή αιμορραγία, δηλαδή αιμορραγία στον εγκέφαλο. Οι συνέπειες μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς ενδέχεται να προκληθούν μόνιμες νευρολογικές βλάβες. Σε άλλες περιπτώσεις, η αιμορραγία μπορεί να εκδηλωθεί στο στομάχι, στο έντερο ή σε άλλα σημεία του σώματος, ενώ ορισμένα βρέφη χρειάζονται μεταγγίσεις αίματος ή ακόμη και χειρουργική επέμβαση.

Ένα ακόμη ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η συγκεκριμένη κατάσταση συχνά δεν εμφανίζει προειδοποιητικά σημάδια. Στη μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τα αιμορραγικά επεισόδια που καταγράφηκαν κατά τους πρώτους έξι μήνες ζωής των βρεφών. Η ανάλυση αφορούσε νεογέννητα που είχαν γεννηθεί μεταξύ 35ης και 43ης εβδομάδας κύησης.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα βρέφη που δεν είχαν λάβει βιταμίνη Κ παρουσίασαν κατά 47% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης οποιουδήποτε αιμορραγικού επεισοδίου κατά τους πρώτους έξι μήνες της ζωής τους, σε σύγκριση με εκείνα που είχαν λάβει την ένεση. Παράλληλα, ο κίνδυνος εμφάνισης οποιασδήποτε μορφής εγκεφαλικής αιμορραγίας ήταν περισσότερο από διπλάσιος, ενώ περισσότερο από διπλάσιος ήταν και ο κίνδυνος θανάτου κατά τη διάρκεια της νοσηλείας μετά τη γέννηση.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για ευρήματα που καταδεικνύουν τη σοβαρότητα του ζητήματος και την ανάγκη να μην υποτιμάται η σημασία της προληπτικής χορήγησης. «Όταν δεν χορηγείται βιταμίνη Κ σήμερα, παρατηρούμε ποσοστά αιμορραγίας που μοιάζουν πολύ με εκείνα που καταγράφονταν πριν από την καθιέρωση της συστηματικής χορήγησής της», ανέφερε η Δρ. Heather Burris, νεογνολόγος στο CHOP και καθηγήτρια Παιδιατρικής στην Ιατρική Σχολή Perelman του Πανεπιστημίου της Pennsylvania, η οποία συμμετείχε στη μελέτη. Από την πλευρά του, ο Δρ. Scott Hadland, παιδίατρος στο Mass General Brigham for Children, περιέγραψε τις μακροχρόνιες συνέπειες που μπορεί να έχει μια σοβαρή εγκεφαλική αιμορραγία στη βρεφική ηλικία. Όπως ανέφερε, ορισμένα παιδιά ενδέχεται να εμφανίσουν κινητικές δυσκολίες, εγκεφαλική παράλυση, προβλήματα συμπεριφοράς ή να χρειαστούν ειδική ιατρική παρέμβαση για τη διαχείριση της αυξημένης πίεσης γύρω από τον εγκέφαλο. Σύμφωνα με τα CDC, περίπου ένα στα πέντε βρέφη που εμφανίζουν αιμορραγία από ανεπάρκεια βιταμίνης Κ χάνει τη ζωή του.

Γιατί όμως όλο και περισσότεροι γονείς αρνούνται την ένεση;

Οι ειδικοί που μίλησαν στο ABC News αποδίδουν την αύξηση των αρνήσεων σε διάφορους παράγοντες, μεταξύ των οποίων η παραπληροφόρηση και η σύγχυση γύρω από τη συγκεκριμένη προληπτική παρέμβαση. Ένας από τους λόγους που αναφέρουν ορισμένοι γονείς είναι η ύπαρξη της λεγόμενης black box warning, δηλαδή της αυστηρότερης προειδοποίησης που μπορεί να επιβάλει ο αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) σε ένα φαρμακευτικό προϊόν. Ωστόσο, όπως εξήγησε ο Δρ. Thomas Patterson, παιδίατρος, η συγκεκριμένη προειδοποίηση αφορά κινδύνους που σχετίζονται με υψηλές ενδοφλέβιες δόσεις βιταμίνης Κ σε ενήλικες και όχι με τη μικρή ενδομυϊκή δόση που χορηγείται στα νεογέννητα.

Ο ίδιος παρατήρησε ότι οι αρνήσεις των γονέων έχουν αυξηθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, σε μία ημέρα κατά την οποία φρόντιζε δέκα νεογέννητα, τα πέντε έφυγαν από το μαιευτήριο χωρίς να έχουν λάβει βιταμίνη Κ. Άλλοι γονείς εκφράζουν ανησυχίες για τα συντηρητικά που ενδέχεται να περιέχει το σκεύασμα, χωρίς να υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι προκαλούν τη βλάβη που φοβούνται. Παράλληλα, ορισμένοι συγχέουν την ένεση βιταμίνης Κ με τα εμβόλια ή θεωρούν ότι η χορήγησή της αποτελεί μια περιττή ιατρική παρέμβαση που μπορεί να προκαλέσει τραυματική εμπειρία στο νεογέννητο. «Ορισμένες οικογένειες πιστεύουν ότι πρόκειται για εμβόλιο, όμως είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε ότι πρόκειται για μια βιταμίνη που υπάρχει φυσικά στον οργανισμό μας και είναι απαραίτητη για όλους μας. Δεν έχει καμία σχέση με τα εμβόλια», διευκρίνισε ο Δρ. David Hill.

Οι παιδίατροι τονίζουν ότι οι γονείς χρειάζεται να συζητούν τις απορίες και τους προβληματισμούς τους με τον παιδίατρο ή τον γιατρό που παρακολουθεί το νεογέννητο, προτού αποφασίσουν να αρνηθούν τη χορήγηση βιταμίνης Κ. Παρομοιάζουν δε την προληπτική ένεση με τη χρήση της ζώνης ασφαλείας στο αυτοκίνητο: μπορεί να μην είναι βέβαιο ότι θα συμβεί ένα ατύχημα, όμως η λήψη ενός απλού προληπτικού μέτρου μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών συνεπειών.

Το βασικό μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: η βιταμίνη Κ δεν χορηγείται στα νεογέννητα χωρίς λόγο. Αποτελεί μια σημαντική προληπτική παρέμβαση που προστατεύει από μια σπάνια, αλλά δυνητικά εξαιρετικά σοβαρή κατάσταση.

Η ενημέρωση από αξιόπιστες ιατρικές πηγές και η συζήτηση με τον παιδίατρο είναι απαραίτητες, ώστε κάθε γονέας να μπορεί να λαμβάνει τεκμηριωμένες αποφάσεις για την υγεία του παιδιού του.