Λαγοκέφαλοι στις ελληνικές θάλασσες: Πραγματικός κίνδυνος ή απλώς ένα φτηνό σόου για το TikTok;
Το «τέρας» των ελληνικών θαλασσών δεν εμφανίστηκε ξαφνικά, αλλά εμείς τώρα επιλέγουμε να το βασανίζουμε για μερικά likes.
Η συζήτηση για τους λαγοκέφαλους στην Ελλάδα έχει φτάσει πια σε κάθε οθόνη. Από τη μία πλευρά, οι επιστημονικές προειδοποιήσεις και τα κυβερνητικά μέτρα «επικήρυξης» του είδους, και από την άλλη, το ασταμάτητο «scrollάρισμα» στο TikTok με βίντεο όπου το ψάρι αυτό παρουσιάζεται σαν ένα «θαλάσσιο τέρας» που καταβροχθίζει τενεκεδάκια αναψυκτικών.
Ποια είναι όμως η αλήθεια, μακριά από τον πανικό και τα views στα social media; Ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους, κοιτάζοντας το ζήτημα με ψυχραιμία, επιστημονική εγκυρότητα, αλλά και τη σωστή δόση ενσυναίσθησης για τη θαλάσσια ζωή.
Τι να φυτέψεις τον Ιούνιο στο μπαλκόνι σου για να έχεις τη δική σου σοδειά το καλοκαίρι
Πόσο επικίνδυνοι είναι στην πραγματικότητα;
Η επικινδυνότητα του λαγοκέφαλου είναι αναμφίβολα υπαρκτή, αλλά εντοπίζεται σε πολύ συγκεκριμένα πλαίσια. Το μεγάλο και απόλυτο «όχι» αφορά αποκλειστικά την κατανάλωσή του.
Το ψάρι αυτό φέρει στα σπλάχνα, το δέρμα και τα μάτια του την τετροδοτοξίνη, μια ισχυρότατη νευροτοξίνη που προκαλεί παράλυση του μυϊκού και αναπνευστικού συστήματος. Η ουσία αυτή δεν καταστρέφεται με το μαγείρεμα, το ψήσιμο ή το πάγωμα, γι' αυτό και η κατανάλωσή του απαγορεύεται ρητά από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Όσον αφορά όμως την παρουσία του στις παραλίες, ο πανικός μοιάζει αδικαιολόγητος. Ο λαγοκέφαλος διαθέτει πράγματι ισχυρά δόντια που μοιάζουν με ράμφος, αλλά δεν είναι ένας επιθετικός κυνηγός που αναζητά ανθρώπους.
Οι ελάχιστες καταγεγραμμένες περιπτώσεις δαγκωμάτων σε λουόμενους αφορούν συνήθως στιγμές που το ψάρι μπερδεύτηκε από κάποιο γυαλιστερό αντικείμενο ή ένιωσε εγκλωβισμένο σε ρηχά νερά.
Aκόμη και σε μια τέτοια σπάνια περίπτωση, οι οδηγίες του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού είναι απλές και καθησυχαστικές, καθώς συνιστούν καλό καθαρισμό της πληγής με σαπούνι, σταθερή πίεση για την αιμορραγία και μια τυπική επίσκεψη σε γιατρό για προληπτική φροντίδα ή αντιτετανικό ορό. Δεν υπάρχει, λοιπόν, κανένας λόγος να φοβάται κανείς να απολαύσει το κολύμπι του στις ελληνικές θάλασσες.
Πώς ένας μόνο κώνος μπορεί να γίνει η αρχή για ένα μελλοντικό δάσος
Η εξάπλωση και η κλιματική κρίση
Για να καταλάβουμε πώς φτάσαμε ως εδώ, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η εξάπλωση αυτού του είδους είναι το αποτέλεσμα των δικών μας ανθρώπινων παρεμβάσεων.
Ως λεσσεψιανός μετανάστης, ο λαγοκέφαλος ταξίδεψε από την Ερυθρά Θάλασσα στη Μεσόγειο μέσα από τη Διώρυγα του Σουέζ που εμείς ανοίξαμε.
Στη συνέχεια, η κλιματική κρίση και η άνοδος της θερμοκρασίας των υδάτων δημιούργησαν ένα ιδανικό, ζεστό περιβάλλον για να ευδοκιμήσει. Αν σε αυτό προσθέσουμε την υπεραλίευση των μεγάλων θηρευτών του, όπως των τόνων και των καρχαριών, το ψάρι αυτό βρέθηκε χωρίς φυσικούς εχθρούς, με αποτέλεσμα να αναπαράγεται ανεξέλεγκτα.
Η παρουσία του προκαλεί πράγματι σοβαρά προβλήματα στη θαλάσσια βιοποικιλότητα, αφού καταβροχθίζει μαλάκια όπως χταπόδια και καλαμάρια, ενώ καταστρέφει και τα εργαλεία των ψαράδων. Για τον λόγο αυτό, το κράτος εφαρμόζει προγράμματα επιδότησης για τη στοχευμένη αλίευση και την ασφαλή καύση του, ώστε να περιοριστεί ο πληθυσμός του με επιστημονικό και ελεγχόμενο τρόπο.
Το «σόου» στο TikTok και γιατί πρέπει να σταματήσει;
Μέσα σε αυτή την οικολογική πρόκληση, η συμπεριφορά πολλών χρηστών στο διαδίκτυο έρχεται να προσθέσει μια δόση περιττής σκληρότητας.
Το να βλέπουμε ψαράδες ή influencers να κρατούν ζωντανούς λαγοκέφαλους έξω από το νερό και να τους εξαναγκάζουν να δαγκώνουν αλουμινένια κουτάκια αναψυκτικών για να αποδείξουν τη δύναμή τους, αποτελεί έναν ξεκάθαρο και άσκοπο βασανισμό.
Μάλιστα, με μια πιο προσεκτική ματιά θα διαπιστώσει κανείς πως πολλά από αυτά τα «σοκαριστικά» viral βίντεο που ανακυκλώνονται ως τωρινά νέα, προέρχονται στην πραγματικότητα από προηγούμενες χρονιές. Αυτό αποδεικνύει περίτρανα ότι ο λαγοκέφαλος ήταν πάντα εκεί, συνυπάρχοντας στα οικοσυστήματά μας εδώ και περίπου δύο δεκαετίες, χωρίς να έχει αλλάξει ξαφνικά συμπεριφορά. Κάτι παρόμοιο είχε συμβεί άλλωστε και με τις εξάρσεις των μεδουσών τα προηγούμενα χρόνια στις ελληνικές ακτές. Τότε όμως, επειδή δεν είχε στηθεί αυτός ο ιδιότυπος «μηχανισμός» του TikTok, το φαινόμενο αντιμετωπίστηκε ως μια φυσική, αν και ενοχλητική, περιβαλλοντική μεταβολή χωρίς να μετατραπεί σε viral ατραξιόν.
Οι λαγοκέφαλοι δεν εισέβαλαν στις θάλασσές μας με δόλο ούτε έχουν σκοπό να μας βλάψουν. Ακολουθούν απλώς το ένστικτο της επιβίωσής τους σε ένα περιβάλλον που εμείς τους παραδώσαμε. Το να τραυματίζουμε και να ταλαιπωρούμε αυτό το ψάρι στην προσπάθειά μας να κερδίσουμε μερικά likes δείχνει βαθιά έλλειψη σεβασμού προς τη φύση. Παράλληλα, αυτά τα βίντεο συντηρούν έναν μύθο τρόμου, κάνοντας τον κόσμο να πιστεύει ότι οι παραλίες είναι γεμάτες επικίνδυνα τέρατα, ενώ
στην πραγματικότητα το ζώο απλώς αμύνεται ευρισκόμενο σε κατάσταση ακραίου στρες και ασφυξίας.
Ναι, ο λαγοκέφαλος αποτελεί ένα σοβαρό οικονομικό και περιβαλλοντικό ζήτημα που απαιτεί υπεύθυνη διαχείριση από τους ειδικούς και την πολιτεία. Η μετατροπή του όμως σε ένα φτηνό online θέαμα βίας δεν προσφέρει απολύτως τίποτα στην επίλυση του προβλήματος.
Αντίθετα, το μόνο που καταφέρνει είναι να υποβιβάζει τη δική μας ενσυναίσθηση και ποιότητα ως ανθρώπων απέναντι στα υπόλοιπα πλάσματα του πλανήτη.
Bloggers
