Παγκόσμια Ημέρα Άνδρα: Από το «My Way» μέχρι το δικαίωμα να αποτύχεις -κόντρα στα στερεότυπα

Ανθή Μιμηγιάννη
Παγκόσμια Ημέρα Άνδρα: Από το «My Way» μέχρι το δικαίωμα να αποτύχεις -κόντρα στα στερεότυπα

Από το «οι άνδρες δεν κλαίνε» της παιδικής ηλικίας μέχρι το «βρες μια λύση» της ενήλικης ζωής, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Άνδρα, αναρωτιόμαστε πόσο πραγματικά ελεύθερος είναι ένας άνδρας να ζήσει όπως τραγούδησε ο Frank Sinatra, με τους δικούς του όρους, όταν ακόμη και η αποτυχία του οφείλει να εξελιχθεί σε ιστορία επιτυχίας. «Μην χάνεις άλλο χρόνο διαφωνώντας για το τι πρέπει να είναι ένας καλός άντρας. Γίνε ένας». Αποφθέγματα διάσημων αντρών με αφορμή την ημέρα. 

«Blue jeans, white shirt. Walked into the room, you know you made my eyes burn». Στο «Blue Jeans», η Lana Del Rey επιστρατεύει την εικόνα του James Dean για να περιγράψει έναν άνδρα με ακαταμάχητη γοητεία, ανακαλώντας ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρότυπα αρρενωπότητας που μας κληροδότησε η ποπ κουλτούρα. Το λευκό μπλουζάκι, το τζιν, η αβίαστη αυτοπεποίθηση και η γοητεία του απροσάρμοστου συνθέτουν μια ανδρική φιγούρα που εξακολουθεί να συναρπάζει δεκαετίες μετά. Πόσο χώρο, όμως, αφήνουν τα εξιδανικευμένα πρότυπα αρρενωπότητας στον πραγματικό άνδρα, με τις ανασφάλειες, τις αντιφάσεις, τις αδυναμίες και τις αποτυχίες του;

Σήμερα, 19 Νοεμβρίου, που το «It’s a Man’s Man’s Man’s World» του James Brown διεκδικεί για ακόμη μία χρονιά τη θέση του στα social media, ως μουσική υπόκρουση σε αναρτήσεις αφιερωμένες στην Παγκόσμια Ημέρα Άνδρα, αξίζει να αναρωτηθούμε με ποιους όρους μεγαλώνει, εξελίσσεται και καλείται να αποδείξει την αξία του ένας άνδρας στον κόσμο που υποτίθεται πως του ανήκει.

«The Future Is Everyone»: Το μέλλον ανήκει σε όλους

Η Παγκόσμια Ημέρα Άνδρα, που τιμάται κάθε χρόνο στις 19 Νοεμβρίου, θέτει στο επίκεντρο τη συνεισφορά των ανδρών στην κοινωνία, την οικογένεια και την κοινότητα, τη σωματική και ψυχική τους υγεία, καθώς και τις κοινωνικές προσδοκίες που διαμορφώνουν την αντίληψή τους για τον ίδιο τους τον εαυτό. Από την παιδική ηλικία μέχρι την ενήλικη ζωή, ένας άνδρας καλείται συχνά να διαχειριστεί ένα ιδιότυπο συμβόλαιο κοινωνικής αποδοχής, οι όροι του οποίου περιλαμβάνουν την οικονομική ανεξαρτησία, την επαγγελματική καταξίωση, τη συναισθηματική αυτοκυριαρχία και μια σχεδόν αυτονόητη υποχρέωση να έχει λύση για όλα.

Στη σημερινή του μορφή, ο θεσμός καθιερώθηκε στις 19 Νοεμβρίου 1999 από τον Dr. Jerome Teelucksingh, ιστορικό και πανεπιστημιακό από το Τρινιντάντ και Τομπάγκο, με βασική επιδίωξη την ανάδειξη θετικών ανδρικών προτύπων και την καλλιέργεια υγιέστερων σχέσεων μεταξύ των φύλων. Το κεντρικό μήνυμα της φετινής διοργάνωσης, «The Future Is Everyone» («Το μέλλον ανήκει σε όλους»), επαναφέρει στη συζήτηση την ισότητα ως υπόθεση συλλογικής ευθύνης και μας δίνει την ευκαιρία να επανεξετάσουμε τα κριτήρια με τα οποία αξιολογούμε έναν άνδρα. Γιατί, όσο εξακολουθούμε να μετράμε την αξία του με βάση όσα καταφέρνει, όσα αντέχει και όσους μπορεί να συντηρήσει, του αναγνωρίζουμε το δικαίωμα στην ευτυχία σχεδόν υπό προϋποθέσεις.

American Actor James Dean
American actor James Dean (1931 - 1955) lies in the dirt with his head leaning on his hand, 1950s. (Photo by Hulton Archive/Getty Images)

Movember me

Η Παγκόσμια Ημέρα Άνδρα συμπίπτει με τη διεθνή εκστρατεία Movember, η οποία έχει καθιερώσει τον Νοέμβριο ως μήνα ευαισθητοποίησης για την ανδρική υγεία, με έμφαση στον καρκίνο του προστάτη και των όρχεων, την ψυχική υγεία και την πρόληψη των αυτοκτονιών. Το χαρακτηριστικό μουστάκι, που έχει καθιερωθεί ως σύμβολο της εκστρατείας, αποτελεί την αφορμή για να ανοίξουν συζητήσεις τις οποίες πολλοί άνδρες έχουν μάθει από μικρή ηλικία να αποφεύγουν, ακόμη και όταν αυτές αφορούν την ίδια τους τη ζωή.

Από το «οι άνδρες δεν κλαίνε» της παιδικής ηλικίας μέχρι το «βρες μια λύση» της ενήλικης ζωής, η κοινωνική διαπαιδαγώγηση ενός αγοριού περιλαμβάνει συχνά μια ολόκληρη εκπαίδευση στην απόκρυψη των συναισθημάτων του. Ακόμη και σήμερα, αισθανόμαστε την ανάγκη να χαρακτηρίσουμε γενναίο έναν άνδρα που δακρύζει ή ζητά βοήθεια, γεγονός που αποκαλύπτει πόσο βαθιά έχουμε εσωτερικεύσει την ιδέα ότι κάθε εκδήλωση της ευαλωτότητάς του χρειάζεται κάποια ειδική νομιμοποίηση. Πόσο απελευθερωτικό θα ήταν για έναν άνδρα να μπορεί να λυγίσει χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει ότι ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο λυγίζει αποτελεί ένδειξη δύναμης;

Η αποδόμηση των έμφυλων στερεοτύπων προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, να αναγνωρίσουμε στους άνδρες την ατομικότητα που διεκδικούμε για κάθε άνθρωπο, το δικαίωμα να κρίνονται για τις δικές τους πράξεις και επιλογές, χωρίς να επωμίζονται μια συλλογική ενοχή εξαιτίας του φύλου τους. Η ισότητα χάνει ένα σημαντικό μέρος της ουσίας της κάθε φορά που χρησιμοποιούμε το φύλο κάποιου ως επαρκή πληροφορία για τον χαρακτήρα του.

Streetcar Pearls
1951: Marlon Brando and Kim Hunter (1922 - 2002) in a dramatic scene from 'A Street Car Named Desire' written by Tennessee Williams and directed by Elia Kazan. (Photo by Hulton Archive/Getty Images)

Πόσο έχουμε διευρύνει, άραγε, τον ορισμό του θετικού ανδρικού προτύπου ώστε να χωράει και έναν άνδρα που διανύει τη λιγότερο επιτυχημένη περίοδο της ζωής του;

Ένα θετικό ανδρικό πρότυπο μπορεί να είναι ο πατέρας που διεκδικεί περισσότερο χρόνο με τα παιδιά του, ο φίλος που έχει τη συναισθηματική διαθεσιμότητα να ακούσει, ο δάσκαλος που μαθαίνει στα αγόρια να διαχειρίζονται την απογοήτευσή τους χωρίς να τη μεταφράζουν σε θυμό, ο άνδρας που έχει την ωριμότητα να αναγνωρίσει ένα λάθος του χωρίς να αισθάνεται ότι διακυβεύεται το κύρος του.

Αξίζει, μάλιστα, να επανεξετάσουμε και τη δική μας συμβολή στη διαμόρφωση αυτών των προτύπων, καθώς συχνά διεκδικούμε από τους άνδρες μεγαλύτερη συναισθηματική ελευθερία, ενώ εξακολουθούμε να τους αξιολογούμε με τα κριτήρια μιας άλλης εποχής. Επιθυμούμε έναν ευαίσθητο άνδρα, πόσο εξοικειωμένοι είμαστε, όμως, με τις στιγμές της ανασφάλειάς του; Ενθαρρύνουμε την αποδέσμευσή του από τον παραδοσιακό ρόλο του κουβαλητή, πόσο έχει αλλάξει, στην πραγματικότητα, ο τρόπος με τον οποίο τον αντιμετωπίζουμε όταν χάνει τη δουλειά του;

Η αποδέσμευση από τα έμφυλα στερεότυπα αφορά εξίσου εκείνον που καλείται να τα ξεπεράσει και εκείνους που καλούνται να πάψουν να τον αξιολογούν βάσει αυτών.

«A man’s got to know his limitations»

Από τον ατρόμητο άνδρα του κινηματογράφου μέχρι τον αλάνθαστο επαγγελματία του LinkedIn, η ανδρική ταυτότητα έχει συνδεθεί με μια σχεδόν εξαντλητική απαίτηση επάρκειας. Ένας άνδρας οφείλει να γνωρίζει τι θέλει, να έχει τον έλεγχο της ζωής του, να διαχειρίζεται τις κρίσεις του με ψυχραιμία και να επανέρχεται έπειτα από κάθε αποτυχία, κατά προτίμηση με μια ενδιαφέρουσα ιστορία προσωπικής ανέλιξης που θα δικαιώσει αναδρομικά την ταλαιπωρία του. Ακόμη και η αποτυχία του, δηλαδή, μοιάζει να αποκτά κοινωνική αποδοχή υπό την προϋπόθεση ότι κάποτε θα εξελιχθεί σε success story.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτά μέσα σε αυτό το πλαίσιο η περίφημη ατάκα του Clint Eastwood, «A man’s got to know his limitations» («Ένας άνδρας πρέπει να γνωρίζει τα όριά του»). Η αυτογνωσία προϋποθέτει και την αποδοχή του ενδεχομένου ότι κάποια από αυτά τα όρια δεν χρειάζεται να τα ξεπεράσει ποτέ. Μπορεί να κουραστεί, να αναθεωρήσει τις φιλοδοξίες του, να εγκαταλείψει έναν στόχο που κάποτε έδωσε νόημα στη ζωή του ή να παραδεχτεί ότι χρειάζεται τη φροντίδα που τόσα χρόνια προσφέρει στους άλλους.

Ακόμη και στο περίφημο «My Way» του Frank Sinatra, η γοητεία της αφήγησης βρίσκεται στην κυριότητα που διεκδικεί ένας άνθρωπος πάνω στη διαδρομή του, μαζί με τα λάθη, τις μεταμέλειες και τις επιλογές του. Κι αυτό είναι ένα δικαίωμα που αξίζει να αναγνωρίζουμε στους άνδρες πολύ πριν φτάσουν στην ηλικία κατά την οποία θα μπορούν να κάνουν τον απολογισμό της ζωής τους.

On the set of Borsalino
French actors Jean Paul Belmondo and Alain Delon on the set of Borsalino, directed by Jacques Deray. (Photo by Sunset Boulevard/Corbis via Getty Images)

Ας εμπνευστούμε από ακόμα μερικά σοφά λόγια που ανήκουν σε άντρες ένεκα της ημέρας που γιορτάζουν

«Η καλύτερη εκδίκηση είναι η μαζική επιτυχία» - Frank Sinatra

«Ποτέ μην μπερδεύεις το μέγεθος της αμοιβής σου με το μέγεθος του ταλέντου σου» - Marlon Brando

«Αν θέσεις τους στόχους σου εξωφρενικά υψηλά και αποτύχεις, θα αποτύχεις πάνω από την επιτυχία όλων των άλλων» - James Cameron

«Νομίζω ότι ο πρωταρχικός λόγος ύπαρξης, ζωής σε αυτόν τον κόσμο, είναι η ανακάλυψη» - James Dean

«Επιτυχία; Δεν ξέρω τι σημαίνει αυτή η λέξη. Είμαι ευτυχισμένος. Αλλά η επιτυχία, αυτό επιστρέφει στο τι σημαίνει στα μάτια κάποιου η επιτυχία. Για μένα, επιτυχία είναι η εσωτερική γαλήνη. Αυτή είναι μια καλή μέρα για μένα» - Denzel Washington

«Μόλις επιλέξεις την ελπίδα, όλα είναι δυνατά» - Christopher Reeve

«Θα έλεγα ότι έκανα ό,τι ήθελα» - Jean-Paul Belmondo

«Προσπάθησε να μην γίνεις άνθρωπος της επιτυχίας, αλλά προσπάθησε να γίνεις άνθρωπος της αξίας» - Albert Einstein

«Η διαφορά μεταξύ νίκης και ήττας είναι ότι τις περισσότερες φορές δεν τα παρατάς» - Walt Disney

«Ο κόσμος ρωτάει, “Ποιος είναι ο καλύτερος ρόλος που έχεις παίξει ποτέ;”. Ο επόμενος» - Kevin Kline

«Πολλές από τις αποτυχίες της ζωής είναι άνθρωποι που δεν συνειδητοποίησαν πόσο κοντά ήταν στην επιτυχία όταν τα παράτησαν» - Thomas A. Edison

«Δεν μπορείς να συνδέσεις τις τελείες κοιτάζοντας μπροστά -μπορείς να τις συνδέσεις μόνο κοιτάζοντας πίσω. Έτσι, πρέπει να εμπιστευτείς ότι οι τελείες θα συνδεθούν με κάποιο τρόπο στο μέλλον σου. Πρέπει να εμπιστευτείς κάτι- το ένστικτό σου, το πεπρωμένο, τη ζωή, το κάρμα, οτιδήποτε. Αυτή η προσέγγιση δεν με έχει απογοητεύσει ποτέ και έχει κάνει όλη τη διαφορά στη ζωή μου» - Steve Jobs

«Λέω αυτό που σκέφτομαι, όταν το θέλω, όταν μου αρέσει. Δεν μπορείς να με σταματήσεις από το να πω οτιδήποτε» - Alain Delon

Και όπως πολύ σοφά είπε ο Μάρκος Αυρήλιος, «Μην χάνεις άλλο χρόνο διαφωνώντας για το τι πρέπει να είναι ένας καλός άντρας. Γίνε ένας»

100 χρόνια Marlon Brando: Ας μιλήσουμε λίγο για αληθινό influencing και όλα όσα δίδαξε ο Νονός

GettyImages-71715631.jpg
DPG Network
© 2012-2026 Queen.gr - All rights reserved