Αφγανιστάν, 5 χρόνια μετά: Η ζωή των γυναικών στο «σκοτάδι» και ένα σύστημα που τις φιμώνει

Η επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία έχει δημιουργήσει μια δυστοπική καθημερινότητα για τις γυναίκες στο Αφγανιστάν, οι οποίες βλέπουν τη φωνή, την ελευθερία και τα δικαιώματά τους να περιορίζονται συνεχώς. Μια πραγματικότητα που δεν μοιάζει απλώς αναχρονιστική, αλλά με έναν εφιάλτη που εκτυλίσσεται καθημερινά: Εκπαίδευση, εργασία, πρόσβαση στην περίθαλψη και βασικές προσωπικές επιλογές έχουν τεθεί υπό ασφυκτικό έλεγχο, αφήνοντας εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια να ζουν κυριολεκτικά και μεταφορικά στο «σκοτάδι».

01

04

Πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία, η καθημερινότητα εκατομμυρίων γυναικών και κοριτσιών στο Αφγανιστάν έχει αλλάξει δραματικά. Η εκπαίδευση, η εργασία, η πρόσβαση στην υγεία και ακόμη και η δυνατότητα μιας γυναίκας να κινείται και να ακούγεται δημόσια έχουν βρεθεί στο επίκεντρο μιας σειράς αυστηρών περιορισμών.

Αφγανιστάν: Οι γάμοι ανήλικων κοριτσιών νομιμοποιούνται & η σιωπή βαφτίζεται «συναίνεση»-Μέχρι πότε;

Σε άρθρο γνώμης που διαβάζουμε στη Guardian, η Amanda Abou Abdallah, ιδρύτρια του Khateera, μιας πλατφόρμας υπό γυναικεία ηγεσία που καλύπτει ζητήματα του αραβικού κόσμου, χρησιμοποιεί έναν ιδιαίτερα βαρύ χαρακτηρισμό για όσα έχουν συμβεί: υποστηρίζει ότι οι Ταλιμπάν δεν περιορίστηκαν στο να απαγορεύσουν την εκπαίδευση των γυναικών ή να επιβάλουν αυστηρούς κανόνες στην εμφάνιση και τη συμπεριφορά τους, αλλά δημιούργησαν ένα ολόκληρο «σύστημα υποδούλωσης» σχεδόν του μισού πληθυσμού της χώρας.

Στο Αφγανιστάν η καταπίεση των γυναικών μετατρέπεται σε ανθρωπιστική κρίση

Ένα σύστημα που περιορίζει κάθε πλευρά της ζωής τους

Σύμφωνα με την Abou Abdallah, το σύστημα αυτό βασίζεται σε κανόνες και νομοθετικές αλλαγές που περιορίζουν σταδιακά την αυτονομία των γυναικών. Ανάμεσα στα παραδείγματα που παραθέτει είναι η κατάργηση της νομοθεσίας για το κατώτατο όριο ηλικίας γάμου. Όπως γράφει, ως κριτήριο για να θεωρηθεί ένας γάμος «νόμιμος» μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί το εάν ένα κορίτσι έχει φτάσει στην εφηβεία.

Στο Αφγανιστάν, οι Ταλιμπάν αναστέλλουν τον μόνο ραδιοφωνικό σταθμό των γυναικών & τις φιμώνουν ξανά

Η ίδια συνδέει αυτή την πραγματικότητα με την ακραία οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν πολλές οικογένειες, υποστηρίζοντας ότι η φτώχεια μπορεί να τις οδηγήσει στο να παντρεύουν τις ανήλικες κόρες τους με αντάλλαγμα την προίκα, ώστε να μπορέσουν να συντηρήσουν τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.

Ιδιαίτερα σοβαρές είναι και οι αναφορές της στην ενδοοικογενειακή βία. Η Abou Abdallah γράφει ότι το ισχύον σύστημα επιτρέπει αυτό που χαρακτηρίζεται ως «διορθωτικός ξυλοδαρμός», εφόσον δεν προκαλούνται κατάγματα ή σοβαροί τραυματισμοί.

Την ίδια στιγμή, αναφέρει ότι έχει περιοριστεί σημαντικά η δυνατότητα των γυναικών να ζητήσουν διαζύγιο, ενώ τα περισσότερα καταφύγια για γυναίκες που έχουν υποστεί κακοποίηση έχουν κλείσει. Μια γυναίκα που επιχειρεί να ξεφύγει από μια τέτοια κατάσταση μπορεί, σύμφωνα με την ίδια, να βρεθεί αντιμέτωπη με την «αστυνομία ηθών».

Η ψυχική υγεία των γυναικών σε οριακό σημείο

Μία από τις πιο ανησυχητικές διαστάσεις που επισημαίνει το άρθρο αφορά την ψυχική υγεία. Η Abou Abdallah αναφέρει ότι το Αφγανιστάν συγκαταλέγεται στις ελάχιστες χώρες όπου οι καταγεγραμμένες αυτοκτονίες και απόπειρες αυτοκτονίας αφορούν σε μεγαλύτερο ποσοστό γυναίκες από ό,τι άνδρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται, το 75% έως 80% των καταγεγραμμένων περιστατικών και αποπειρών αφορά γυναίκες και κορίτσια.

Αφγανιστάν: Ο συγκινητικός τρόπος που τα αγόρια στέκονται δίπλα στα κορίτσια που δεν πάνε σχολείο

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο λόγω των περιορισμών στην πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη. Όπως γράφει, οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να εξετάζονται από άνδρες γιατρούς, ενώ την ίδια στιγμή ο αριθμός των γυναικών γιατρών μειώνεται εξαιτίας της μετανάστευσης και της συνταξιοδότησης. Με τα κορίτσια αποκλεισμένα από την εκπαίδευση, η ανανέωση του γυναικείου ιατρικού προσωπικού γίνεται ολοένα δυσκολότερη.

Η συγγραφέας συνοψίζει αυτή την πραγματικότητα με ένα σκληρό ερώτημα:

«Πώς αλλιώς θα μπορούσε να ονομαστεί ένα τέτοιο σύστημα, αν όχι υποδούλωση;»

Οι γυναίκες, όμως, εξακολουθούν να αντιστέκονται

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα υπάρχει και μια άλλη πλευρά της ιστορίας. Παρά τους κινδύνους, γυναίκες στο Αφγανιστάν εξακολουθούν να διεκδικούν την ελευθερία και τα δικαιώματά τους.Η Abou Abdallah αναφέρεται σε μυστικά σχολεία για κορίτσια, σε γυναίκες που καταγράφουν παραβιάσεις και τις δημοσιεύουν στο διαδίκτυο χρησιμοποιώντας ψευδώνυμα, αλλά και σε ανθρώπους που εξακολουθούν να βγαίνουν στους δρόμους.

Τον Ιούνιο, όπως σημειώνει, πραγματοποιήθηκε στη Χεράτ μια σπάνια δημόσια διαδήλωση, μία από τις ελάχιστες μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021. Γυναίκες και άνδρες διαδήλωσαν ζητώντας εκπαίδευση, εργασία και ελευθερία, παρά την καταστολή, τις συλλήψεις και τον περιορισμό της δημοσιογραφικής κάλυψης.Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο δύσκολο σημείο του κειμένου της. Η Amanda Abou Abdallah υποστηρίζει ότι το πρόβλημα δεν είναι πως ο υπόλοιπος κόσμος δεν γνωρίζει τι συμβαίνει στο Αφγανιστάν.