Πότε είσαι ευγενική; Η αληθινή κλάση δεν φαίνεται όταν σε βλέπουν όλοι, αλλά όταν είσαι μόνη
Δεν είναι οι τρόποι στο τραπέζι ούτε το στυλ που ορίζουν την πραγματική κλάση. Σύμφωνα με την ψυχολογία, η ουσία του χαρακτήρα αποκαλύπτεται στις μικρές στιγμές, εκεί όπου με το να είσαι καλός δεν κάνεις επίδειξη, απλά συνεχίζεις την ίδια στάση ζωής με όλες τις άλλες στιγμές.
Η ψυχολογία λέει κάτι που ίσως δεν είναι ιδιαίτερα ευχάριστο για καμιά μας αν το καλοσκεφτούμε: οι περισσότερες από εμάς είμαστε πιο ευγενικές όταν μας παρακολουθούν. Προσέχουμε τον τόνο της φωνής μας, επιλέγουμε τα λόγια μας και δείχνουμε υπομονή, αλλά κυρίως αν χρειάζεται να το κάνουμε μπροστά σε κοινό. Όταν όμως κανείς δεν κοιτάζει, όταν είμαστε μόνες μας και καλούμαστε τότε να χειριστούμε ανθρώπους και καταστάσεις, εκεί είναι που αποκαλύπτεται ο πραγματικός χαρακτήρας μας.
Η αληθινή κλάση δεν είναι κάτι που επικαλούμαστε σε κοινωνικές περιστάσεις. Δεν εμφανίζεται μόνο σε ένα δείπνο, σε μια επαγγελματική συνάντηση ή σε μια στιγμή που γνωρίζουμε ότι αξιολογούμαστε. Αντίθετα, φαίνεται στις στιγμές που περνούν απαρατήρητες: στον τρόπο που μιλάς στον σερβιτόρο που έκανε λάθος, στο αν θα επιστρέψεις το καρότσι στο σούπερ μάρκετ στη θέση του ακόμα και όταν βρέχει, στο πώς θα απευθυνθείς στον υπάλληλο στο τμήμα εξυπηρέτησης πελατών ενώ ξέρεις ότι δεν ευθύνεται αυτός για το όποιο πρόβλημά σου.
Η ψυχολογία το επιβεβαιώνει: Το να κάνεις πράγματα μόνος σου δεν σημαίνει μοναξιά, αλλά ελευθερία
Αυτές οι μικρές, «ασήμαντες» στιγμές είναι στην πραγματικότητα οι πιο αποκαλυπτικές. Γιατί εκεί δεν υπάρχει κοινό. Δεν υπάρχει επιβράβευση. Υπάρχει μόνο ο εαυτός σου. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality and Social Psychology, η «ηθική ταυτότητα» έχει δύο βασικές διαστάσεις. Η πρώτη είναι η εσωτερίκευση, το πόσο βαθιά ενσωματωμένες είναι αξίες όπως η ειλικρίνεια, η δικαιοσύνη και η ενσυναίσθηση στον τρόπο που αντιλαμβάνεται κάποιος τον εαυτό του. Οι άνθρωποι που βρίσκονται ψηλά σε αυτό το επίπεδο δεν χρειάζονται κοινό για να είναι καλοί. Η συμπεριφορά τους πηγάζει από μέσα τους.
Η δεύτερη διάσταση είναι η συμβολική έκφραση, το πόσο κάποιος προβάλλει προς τα έξω την ηθικότητά του, το πόσο «ενάρετος» είναι. Και εδώ βλέπουμε τη λεπτή ειρωνεία: η έρευνα δείχνει ότι η εσωτερίκευση είναι πολύ πιο αξιόπιστος δείκτης πραγματικής ηθικής συμπεριφοράς από ό,τι η δημόσια εικόνα. Με απλά λόγια, το να φαίνεσαι καλός δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είσαι.
Κάπου εδώ έρχεται και η έννοια της «ηθικής αυτο-συνέπειας». Οι άνθρωποι με ισχυρή ηθική ταυτότητα έχουν μια εσωτερική ανάγκη να είναι συνεπείς με τις αξίες τους, ανεξάρτητα από το περιβάλλον. Για εκείνους, το να φερθούν αγενώς, ακόμα και σε κάποιον που «δεν έχει σημασία η γνώμη του», τους δημιουργεί δυσφορία. Όχι γιατί φοβούνται την κριτική, αλλά γιατί προδίδουν τον ίδιο τους τον εαυτό μέσα από την καλοσύνη των πράξεών τους.
Γιατί οι γονείς που προσφέρουν τα περισσότερα εισπράττουν τον λιγότερο σεβασμό; Οι ειδικοί απαντούν
Αυτό είναι που ξεχωρίζει την αληθινή κλάση από την επίπλαστη. Η αληθινή κλάση δεν αλλάζει. Είναι σταθερή, «αθόρυβη» και κυρίως αυθεντική. Δεν είναι τυχαίο ότι, εξελικτικά, οι άνθρωποι μάθαμε να δίνουμε σημασία στη φήμη. Σε μικρές κοινωνίες, το να σε θεωρούν αξιόπιστο μπορούσε να καθορίσει την επιβίωσή σου. Γι’ αυτό και η «ηθική συμπεριφορά» συχνά έχει μέσα της ένα στοιχείο επίδειξης. Είμαστε πιο γενναιόδωροι όταν μας βλέπουν, πιο υπομονετικοί όταν υπάρχουν μάρτυρες. Και όμως, οι αληθινά ευγενικοί άνθρωποι σπάνε αυτό το μοτίβο. Είναι το ίδιο ευγενικοί με έναν άγνωστο όσο και με έναν συνεργάτη τους. Όχι επειδή προσπαθούν, αλλά επειδή έτσι λειτουργούν. Για αυτούς, η καλοσύνη είναι τρόπος ζωής και οι πράξεις τους δεν έχουν σχέση με τη δημόσια εικόνα τους. Είναι όπως δείχνουν και δείχνουν όπως είναι και αυτό είναι αληθινά ευγενικό, καλό και ενάρετο.
Bloggers
