Η ψυχολογία λέει πως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να είσαι ευγενική και στο να είσαι καλή
Οι ψυχολόγοι της προσωπικότητας έχουν μελετήσει για χρόνια την έννοια της «καλοσύνης» και έχουν εντοπίσει κάτι σημαντικό.
Η ευγένεια έχει να κάνει με το πώς κάνεις τη στιγμή να φαίνεται, ενώ η καλοσύνη αφορά αυτό που πραγματικά χρειάζεται ο άλλος και επειδή τις περισσότερες φορές αυτά τα δύο κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπαίνουν καν στον κόπο να τα ξεχωρίσουν.
Πότε είσαι ευγενική; Η αληθινή κλάση δεν φαίνεται όταν σε βλέπουν όλοι, αλλά όταν είσαι μόνη
Η ευγένεια και η καλοσύνη μοιάζουν πολύ στην επιφάνεια και συχνά συμπίπτουν. Είναι ο άνθρωπος που θα σου κρατήσει την πόρτα, που θα πει «λυπάμαι που το ακούω», που θα σου χαμογελάσει και θα σε ρωτήσει πώς είσαι. Στις περισσότερες καθημερινές καταστάσεις, οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα. Και ακριβώς γι’ αυτό δεν τις ξεχωρίζουμε.
Όμως δεν είναι το ίδιο. Καθόλου και η ψυχολογία έχει ενδιαφέροντα πράγματα να πει γι’ αυτό.
Οι ψυχολόγοι της προσωπικότητας έχουν μελετήσει για χρόνια την έννοια της «καλοσύνης» και έχουν εντοπίσει κάτι σημαντικό. Στο γνωστό μοντέλο των Big Five, το χαρακτηριστικό που σχετίζεται περισσότερο με το να είσαι «καλός άνθρωπος» ονομάζεται δεκτικότητα ή ευχάριστη διάθεση προς τους άλλους. Αυτό, όμως, δεν είναι ενιαίο.
Χωρίζεται σε δύο διαφορετικές πλευρές: την ευγένεια και τη συμπόνια.
Η ευγένεια έχει να κάνει με το να σέβεσαι τους άλλους, να ακολουθείς τους κοινωνικούς κανόνες και να συγκρατείς την επιθετικότητα.
Η συμπόνια, από την άλλη, σχετίζεται με το πόσο σε νοιάζει πραγματικά η ευημερία των άλλων. Με απλά λόγια, η ευγένεια αφορά το να μην κάνεις κακό. Η καλοσύνη, το να βοηθάς ενεργά.
Μπορείς να έχεις το ένα χωρίς το άλλο. Μπορείς να έχεις και τα δύο. Ή κανένα. Είναι διαφορετικά κίνητρα και οδηγούν σε διαφορετικές συμπεριφορές, ειδικά όταν τα πράγματα δυσκολεύουν.
Σκέψου εκείνη τη φίλη που έχει τεράστια καρδιά αλλά δεν μασάει τα λόγια της και μετά σκέψου τη συνάδελφο που είναι πάντα ευγενική, αλλά όταν τη χρειάζεσαι δεν εμφανίζεται ποτέ. Δεν είναι το ίδιο και αυτή η διαφορά έχει σημασία.
Σε έρευνες όπου ζητήθηκε από ανθρώπους να μοιράσουν χρήματα με έναν άγνωστο, όσοι ήταν ευγενικοί συμπεριφέρθηκαν δίκαια. Αυτό είναι λογικό, γιατί η δικαιοσύνη είναι κοινωνικός κανόνας.
Όταν όμως οι ίδιοι άνθρωποι είδαν κάποιον να αδικείται και είχαν τη δυνατότητα να βοηθήσουν θυσιάζοντας κάτι δικό τους, εκείνοι που κινητοποιήθηκαν ήταν οι συμπονετικοί, όχι απαραίτητα οι ευγενικοί.
Η εικόνα είναι καθαρή: ο ευγενικός άνθρωπος είναι καλός «πολίτης», ακολουθεί τους κανόνες και κρατά την ισορροπία.
Ο συμπονετικός είναι ο «καλός Σαμαρείτης», εκείνος που ανταποκρίνεται όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Και οι δύο πλευρές είναι σημαντικές αλλά δεν είναι εναλλάξιμες. Η ευγένεια έχει να κάνει με το να διαχειρίζεσαι το συναίσθημα της στιγμής. Να μειώνεις την ένταση, να αποφεύγεις την αμηχανία, να δείχνεις ότι είσαι «σωστός» άνθρωπος. Και αυτό είναι απαραίτητο για να λειτουργεί η κοινωνία.
Η καλοσύνη, όμως, πολλές φορές απαιτεί το αντίθετο. Να αντέξεις τη δυσκολία. Να πεις μια αλήθεια που ίσως πονέσει. Να μείνεις στη σιωπή αντί να τη γεμίσεις με κενές διαβεβαιώσεις. Να πεις «νομίζω ότι χρειάζεσαι βοήθεια» αντί για «όλα θα πάνε καλά».
Πολλές φορές μπερδεύουμε την ευγένεια με την καλοσύνη, γιατί η πρώτη είναι πιο ασφαλής. Έχει κανόνες, έχει «σωστές» φράσεις, έχει κοινωνική επιβράβευση. Σπάνια θα κατηγορηθείς επειδή ήσουν ευγενική, ακόμη κι αν δεν βοήθησες πραγματικά.
Η καλοσύνη, όμως, δεν έχει πάντα σενάριο και ακριβώς γι’ αυτό είναι πιο δύσκολη. Αλλά και πολύ πιο ουσιαστική.
Bloggers
