9 πράγματα που χρειάζεται να απελευθερώσεις για να νιώσεις πραγματικά ευτυχισμένη
Η ψυχολογία του να αφήνεις πίσω σου ό,τι σε βαραίνει:
Όταν μιλάς για την ευτυχία, πιθανότατα χρησιμοποιείς κι εσύ μια φράση που μοιάζει με όλες τις υπόλοιπες.
«Όταν πάρω την προαγωγή, θα είμαι ευτυχισμένη»/ «Όταν αγοράσω το σπίτι»/ «Όταν χάσω τα κιλά»/ «Όταν μεγαλώσουν τα παιδιά»/ «Όταν βγουν καθαρές οι εξετάσεις».
Οι λεπτομέρειες αλλάζουν, όμως η ουσία παραμένει ίδια. Η ευτυχία μοιάζει πάντα να βρίσκεται ένα βήμα πιο μπροστά.
Οι άνθρωποι, όμως, που δείχνουν πραγματικά γαλήνιοι δεν ακολουθούν αυτή τη λογική. Δεν προσθέτουν συνεχώς νέα πράγματα στη ζωή τους. Αντίθετα, μαθαίνουν να αφήνουν πίσω τους όσα τους βαραίνουν.
1. Τη συγγνώμη που ακόμα περιμένεις
Ίσως υπάρχει μέσα σου μια συγγνώμη που περίμενες να ακούσεις εδώ και χρόνια, αλλά δεν ήρθε ποτέ.
Από έναν γονιό που δεν μπόρεσε να παραδεχτεί το λάθος του. Από έναν φίλο που προχώρησε χωρίς να αναλάβει την ευθύνη για όσα έκανε.
Έχεις κάθε δικαίωμα να τη θέλεις.
Το ερώτημα όμως είναι διαφορετικό: πόσο σου κοστίζει να συνεχίζεις να την περιμένεις;
Κάθε μέρα που περιμένεις, αφήνεις την ψυχική σου ηρεμία στα χέρια του ίδιου ανθρώπου που έχει ήδη αποδείξει πολλές φορές ότι δεν μπορεί να σου προσφέρει αυτό που χρειάζεσαι.
Το να αφήσεις αυτή την προσδοκία δεν σημαίνει ότι δικαιώνεις τη συμπεριφορά του. Σημαίνει απλώς ότι σταματάς να κοιτάζεις μια πόρτα που δεν άνοιξε ποτέ και στρέφεις την προσοχή σου στη ζωή που βρίσκεται μπροστά σου.
2. Τη ζωή που πίστευες ότι θα είχες
Υπάρχει μια φανταστική εκδοχή της ζωής σου που τρέχει παράλληλα με την πραγματική.
Η ζωή όπου δέχτηκες εκείνη τη δουλειά. Εκεί όπου η σχέση δεν τελείωσε ποτέ. Εκεί όπου μετακόμισες σε άλλη πόλη.
Οι ψυχολόγοι ονομάζουν αυτό το φαινόμενο «ανοδική αντιπαραθετική σκέψη» (upward counterfactual thinking): φαντάζεσαι μια εκδοχή των γεγονότων που εξελίχθηκε καλύτερα από την πραγματικότητα.
Σε μικρές δόσεις μπορεί να σε βοηθήσει να σχεδιάσεις το μέλλον.
Αν όμως ζεις για χρόνια μέσα σε αυτή τη σκέψη, η πραγματική σου ζωή αρχίζει να μοιάζει κατώτερη από μια ζωή που δεν υπήρξε ποτέ.
Ξεχνάς ότι και η εναλλακτική πορεία θα είχε δυσκολίες. Η δουλειά που δεν πήρες ίσως να είχε έναν αφόρητο προϊστάμενο. Η πόλη όπου δεν μετακόμισες ίσως να μην ταίριαζε καθόλου στον χαρακτήρα σου. Η φανταστική ζωή μοιάζει τέλεια μόνο επειδή δεν περιλαμβάνει τα προβλήματά της.
3. Το «σκορ» που κρατάς στις πιο κοντινές σου σχέσεις
Παρατηρείς ότι εσύ έστειλες πρώτη μήνυμα τρεις φορές. Ότι εσύ πήγες στο σπίτι του φίλου σου την τελευταία φορά. Ότι θυμήθηκες τα γενέθλιά του, ενώ εκείνος ξέχασε τα δικά σου. Χωρίς να το καταλάβεις, αρχίζεις να κρατάς λογαριασμό.
Η ερευνήτρια του Yale Margaret Clark έχει δείξει ότι υπάρχουν δύο βασικοί τύποι σχέσεων.
Οι συναλλακτικές σχέσεις λειτουργούν με βάση την ανταπόδοση και είναι ιδανικές για συνεργάτες ή επαγγελματικές συναλλαγές. Οι στενές προσωπικές σχέσεις, όμως, λειτουργούν διαφορετικά. Βασίζονται στην ανταπόκριση στις ανάγκες του άλλου, όχι στην απόλυτη ισορροπία.
Όταν αρχίζεις να μετράς ποιος πρόσφερε περισσότερα, η σχέση μετατρέπεται σιγά-σιγά σε συναλλαγή. Και η αγάπη δύσκολα ανθίζει όταν βρίσκεται συνεχώς υπό... έλεγχο.
4. Την πεποίθηση ότι πρέπει να «κερδίσεις» την ξεκούραση
Κάποια στιγμή στη ζωή σου ίσως έμαθες ότι η ξεκούραση είναι ανταμοιβή. Θα ξεκουραστείς όταν τελειώσεις τη λίστα.Όταν απαντήσεις σε όλα τα email.Όταν γίνεις αρκετά παραγωγική. Μόνο που η λίστα δεν τελειώνει ποτέ και η ξεκούραση συνεχώς αναβάλλεται.
Το πρόβλημα είναι ότι ο πήχης μετακινείται διαρκώς. Μόλις πετύχεις έναν στόχο, εμφανίζεται αμέσως ο επόμενος. Η ξεκούραση, όμως, δεν είναι βραβείο. Είναι προϋπόθεση για να συνεχίσεις να λειτουργείς. Ξεκουράζεσαι επειδή είσαι άνθρωπος. Και οι άνθρωποι που δεν ξεκουράζονται, αργά ή γρήγορα εξαντλούνται.
5. Τη γνώμη των άλλων για αποφάσεις που έχεις ήδη πάρει
Πήρες εκείνη τη δουλειά. Έφυγες από μια σχέση. Μετακόμισες. Έκανες παιδί ή αποφάσισες να μην κάνεις. Ό,τι κι αν πίστευαν οι άλλοι τότε, δεν μπορεί πλέον να αλλάξει αυτό που έχει ήδη συμβεί.
Κι όμως, συνεχίζεις να θυμάσαι το βλέμμα της μητέρας σου. Τη μικρή παύση πριν ένας φίλος σου πει «χαίρομαι για σένα». Την ερώτηση του πατέρα σου: «Είσαι σίγουρη;»
Το να αναπαράγεις ξανά και ξανά αυτές τις στιγμές δεν αλλάζει την απόφασή σου. Απλώς σε επιβαρύνει κάθε φορά λίγο περισσότερο.
Οι απόψεις των άλλων βασίζονταν μόνο σε όσα μπορούσαν να δουν απ' έξω και ήταν φιλτραρισμένες μέσα από τους δικούς τους φόβους και τις δικές τους εμπειρίες.Το κόστος αυτής της κρίσης το πλήρωσες μία φορά. Δεν χρειάζεται να συνεχίζεις να το πληρώνεις κάθε μέρα.
6. Άφησε πίσω σου τον ρόλο που σου έδωσαν πριν από δεκαετίες
Κάθε οικογένεια, σχεδόν χωρίς να το καταλαβαίνει, μοιράζει ρόλους στα παιδιά της. Και συνήθως αυτό συμβαίνει πολύ πριν μεγαλώσεις αρκετά ώστε να επιλέξεις ποια θέλεις πραγματικά να είσαι.
Ίσως ήσουν «η αστεία», «η δυνατή», «η υπεύθυνη» ή «η εύκολη», εκείνη που δεν ζητούσε ποτέ πολλά. Επειδή αυτοί οι χαρακτηρισμοί σε ακολούθησαν από πολύ μικρή ηλικία, κάποια στιγμή άρχισες να πιστεύεις ότι αποτελούν την ταυτότητά σου.
Όμως εσύ συνέχισες να εξελίσσεσαι. Ο ρόλος, όχι. Σήμερα είσαι ένας άνθρωπος με εμπειρίες, αντιφάσεις και πολλές περισσότερες πλευρές από εκείνο το παιδί που κάποτε έπρεπε να είναι «η δυνατή» ή «η αστεία».
Κι όμως, η οικογένειά σου μπορεί να συνεχίζει να σου αποδίδει τον ίδιο ρόλο, σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα.
Θυμήσου, όμως, ότι αυτός ο ρόλος δεν ήταν ποτέ συμβόλαιο.
Έχεις κάθε δικαίωμα να εμφανιστείς όπως πραγματικά είσαι σήμερα και να αφήσεις τους άλλους να προσαρμοστούν στη νέα εκδοχή σου.
7. Άφησε τη φιλία που συντηρείς μόνο εσύ
Εσύ προτείνεις να βρεθείτε. Εσύ στέλνεις μήνυμα όταν ακυρώνεται το προηγούμενο ραντεβού. Εσύ θυμάσαι το χειρουργείο, την προαγωγή, τα γενέθλια και κάθε σημαντική στιγμή. Πείθεις τον εαυτό σου ότι απλώς είσαι καλύτερη στην επικοινωνία και πως, αν δεν κάνεις εσύ την προσπάθεια, κανείς δεν θα την κάνει.
Αξίζει όμως να σταθείς σε αυτή τη σκέψη. Μια φιλία που διατηρείται αποκλειστικά από έναν άνθρωπο ίσως έχει τελειώσει εδώ και καιρό, απλώς κανείς δεν το έχει πει δυνατά. Το δύσκολο κομμάτι είναι να σταματήσεις να κυνηγάς. Γιατί τότε θα συμβεί ένα από τα δύο.
Ή ο άλλος θα καταλάβει την απουσία σου και η σχέση θα ισορροπήσει ξανά, με αμοιβαία προσπάθεια ή δεν θα το παρατηρήσει ποτέ και τότε θα επιβεβαιώσεις κάτι που, βαθιά μέσα σου, πιθανότατα γνώριζες ήδη. Το σημαντικό είναι ότι θα μπορέσεις να αφιερώσεις τον χρόνο και την ενέργειά σου σε ανθρώπους που κάνουν κι εκείνοι ένα βήμα προς το μέρος σου.
8. Άφησε την ιδέα ότι η συνεχής απασχόληση αποδεικνύει την αξία σου
Ένα γεμάτο πρόγραμμα συχνά μοιάζει με απόδειξη επιτυχίας. Απόδειξη ότι είσαι σημαντική. Ότι όλοι σε χρειάζονται. Ότι ο χρόνος σου έχει τόσο μεγάλη αξία, ώστε οι άλλοι διεκδικούν ένα κομμάτι του.
Έρευνες από τα πανεπιστήμια Columbia, Harvard και Georgetown δείχνουν ότι αυτό δεν είναι απλώς μια προσωπική εντύπωση. Στη σύγχρονη κοινωνία, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, η συνεχής απασχόληση θεωρείται πλέον ένδειξη υψηλού κοινωνικού κύρους.
Πριν από εκατό χρόνια, το να έχεις ελεύθερο χρόνο σήμαινε ότι ήσουν αρκετά εύπορη ώστε να μη χρειάζεται να εργάζεσαι συνεχώς. Σήμερα ισχύει σχεδόν το αντίθετο.
Αν δεν έχεις καθόλου ελεύθερο χρόνο, θεωρείται ότι είσαι τόσο σημαντική, ώστε όλοι χρειάζονται κάτι από εσένα.
Όμως ένα γεμάτο ημερολόγιο δεν σημαίνει απαραίτητα και μια γεμάτη ζωή.Μπορεί να είναι γεμάτο από υποχρεώσεις που δεν απολαμβάνεις, αγγαρείες που δεν επέλεξες και ευθύνες που σε εξαντλούν. Μια πραγματικά γεμάτη ζωή αποτελείται από εκείνα τα μικρά, καθημερινά πράγματα που θα επέλεγες να κάνεις ακόμη κι αν κανείς δεν σε έβλεπε και τα περισσότερα από αυτά δεν χωρούν ποτέ σε ένα ημερολόγιο.
9. Άφησε πίσω σου τον άνθρωπο που ήσουν πριν από τη δύσκολη στιγμή
Κάποια στιγμή συνέβη κάτι που χώρισε τη ζωή σου στα δύο. Ένας θάνατος. Μια σοβαρή διάγνωση. Ένα διαζύγιο. Μια χρονιά που άλλαξε τα πάντα. Από τότε ίσως περιμένεις να επιστρέψει ο άνθρωπος που ήσουν πριν από εκείνη τη στιγμή. Περιμένεις την ημέρα που θα νιώσεις ξανά «όπως παλιά».
Όμως αυτή η ημέρα πιθανότατα δεν θα έρθει ποτέ και η αναμονή είναι αυτή που συνεχίζει να σε πληγώνει.
Ο άνθρωπος που ήσουν πριν από τη δύσκολη εμπειρία δεν υπάρχει πια, γιατί όσα έζησες σε άλλαξαν σε βάθος. Αυτό δεν σημαίνει ότι είσαι κατεστραμμένη. Σημαίνει ότι έχεις μεταμορφωθεί.
Και κάθε μεταμόρφωση είναι θορυβώδης, χαοτική και αποπροσανατολιστική. Είναι σαν να στέκεσαι μέσα στη ζωή σου, ανάμεσα σε σκόνη και συντρίμμια, προσπαθώντας να βρεις ξανά τη θέση των πραγμάτων.
Οι ψυχολόγοι Richard Tedeschi και Lawrence Calhoun περιέγραψαν αυτή τη διαδικασία με τον όρο μετατραυματική ανάπτυξη (post-traumatic growth).
Διαπίστωσαν ότι πολλοί άνθρωποι, αφού περάσουν τις πιο δύσκολες δοκιμασίες της ζωής τους, δεν επιστρέφουν απλώς στην προηγούμενη εκδοχή του εαυτού τους. Δημιουργούν μια νέα, που συχνά είναι πιο ώριμη, πιο βαθιά και πιο ουσιαστική.
Αυτό δεν ακυρώνει την απώλεια ούτε κάνει όσα συνέβησαν λιγότερο επώδυνα. Σημαίνει μόνο ότι, στην άλλη πλευρά της δυσκολίας, υπάρχει μια νέα εκδοχή του εαυτού σου που δεν έχεις γνωρίσει ακόμη και δεν μπορεί να εμφανιστεί όσο συνεχίζεις να προσπαθείς να ξαναγίνεις εκείνη που ήσουν πριν.
Bloggers
