Υπάρχει ένα χρώμα που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει: Οι επιστήμονες εξηγούν

Κι όμως, ένα από τα χρώματα που βλέπεις καθημερινά στον κόσμο γύρω σου είναι στην πραγματικότητα δημιούργημα της φαντασίας σου. Ή, για να είμαστε πιο ακριβείς, του εγκεφάλου σου.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, πρόκειται για ένα είδος συλλογικής ψευδαίσθησης που έχει δημιουργήσει ο εγκέφαλός μας, επειδή τα μάτια μας δεν μπορούν να καταγράψουν το συγκεκριμένο χρώμα ως μία ξεχωριστή φασματική απόχρωση.

Ετοιμάσου, λοιπόν, να αμφισβητήσεις όσα πίστευες μέχρι σήμερα για τα χρώματα, γιατί υπάρχει κάτι που πιθανότατα δεν γνώριζες.

Το μοβ δεν υπάρχει πραγματικά ως φασματικό χρώμα και οι επιστήμονες εξηγούν γιατί

Μην ανησυχείς, δεν προσπαθούμε να σε πείσουμε ότι ζεις σε κάποια εναλλακτική πραγματικότητα. Όλοι μάθαμε ως παιδιά τα χρώματα του ουράνιου τόξου, σωστά;

Κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο, πράσινο, μπλε, λουλακί και ιώδες.

Παρατήρησες κάτι; Το μοβ δεν βρίσκεται ανάμεσά τους.

Και πριν βιαστείς να πεις ότι το ιώδες είναι απλώς μια άλλη ονομασία για το μοβ, υπάρχει μια σημαντική επιστημονική διαφορά.

Το ιώδες είναι ένα ξεχωριστό φασματικό χρώμα. Όπως όλα τα υπόλοιπα χρώματα του ορατού φάσματος, αντιστοιχεί σε συγκεκριμένο εύρος μηκών κύματος του φωτός.

Άλλωστε, έχεις ήδη συναντήσει τον όρο «υπεριώδης ακτινοβολία», ιδιαίτερα αν έχεις πάθει ποτέ ηλιακό έγκαυμα. Η υπεριώδης ακτινοβολία βρίσκεται πέρα από το ιώδες άκρο του ορατού φάσματος, αν και η ίδια δεν είναι ορατή στο ανθρώπινο μάτι.

Μάντεψε, όμως, ποιο χρώμα δεν αντιστοιχεί σε ένα δικό του, ξεχωριστό μήκος κύματος.

Το μοβ.

Το μοβ είναι ένας συνδυασμός διαφορετικών μηκών κύματος που ο εγκέφαλός σου προσπαθεί να ερμηνεύσει

Αν κάθε χρώμα του ορατού φάσματος αντιστοιχεί σε ένα συγκεκριμένο εύρος μηκών κύματος και το μοβ δεν έχει το δικό του, τότε τι ακριβώς είναι;

Γιατί, αν κοιτάξεις αυτή τη στιγμή έξω από το παράθυρό σου και δεις μοβ λουλούδια, προφανώς δεν τα φαντάζεσαι.

Η εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλός σου επεξεργάζεται το φως.

Το μοβ προκύπτει από τον συνδυασμό φωτός με μήκη κύματος που βρίσκονται σε διαφορετικές περιοχές του ορατού φάσματος, κυρίως στην κόκκινη και την μπλε περιοχή.

Είναι κάτι που πιθανότατα έμαθες ήδη από το σχολείο, όταν ανακάτευες κόκκινη και μπλε μπογιά για να δημιουργήσεις μοβ.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διαφορά.

Σε αντίθεση με άλλα δευτερεύοντα χρώματα, όπως το πορτοκαλί ή το πράσινο, που βρίσκονται ανάμεσα σε γειτονικές περιοχές του ορατού φάσματος, το κόκκινο και το μπλε βρίσκονται σε αρκετά απομακρυσμένες περιοχές του.

Όταν, λοιπόν, τα μάτια σου δέχονται ταυτόχρονα φως από αυτές τις διαφορετικές περιοχές, ο εγκέφαλός σου πρέπει να ερμηνεύσει έναν συνδυασμό που δεν αντιστοιχεί σε ένα μοναδικό μήκος κύματος.

Είναι σαν να προσπαθείς να βρεθείς ταυτόχρονα στο Λος Άντζελες και στη Νέα Υόρκη και κάπου εδώ ο εγκέφαλός σου επιστρατεύει ένα από τα πιο εντυπωσιακά του τεχνάσματα.

Το μοβ είναι η λύση που βρήκε ο εγκέφαλός σου για να συνδυάσει διαφορετικά ερεθίσματα

Πέρα από το γεγονός ότι το κόκκινο και το μπλε βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές του ορατού φάσματος, υπάρχει και ένας ακόμη παράγοντας που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεσαι τα χρώματα.

Τα μάτια σου έχουν συγκεκριμένους περιορισμούς ως προς τα μήκη κύματος που μπορούν να ανιχνεύσουν.

Αυτό συμβαίνει επειδή στον αμφιβληστροειδή χιτώνα υπάρχουν τρεις βασικοί τύποι κωνίων, δηλαδή φωτοϋποδοχέων που ανταποκρίνονται σε διαφορετικές περιοχές του ορατού φάσματος: μικρά, μεσαία και μεγάλα μήκη κύματος.

Για παράδειγμα, η υπεριώδης ακτινοβολία έχει μήκη κύματος τόσο μικρά, ώστε τα ανθρώπινα μάτια δεν μπορούν να την αντιληφθούν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο άρθρο, περίπου το 60% των κωνίων μας είναι ευαίσθητο στα μεγάλα μήκη κύματος, που συνδέονται με την κοκκινωπή περιοχή του φάσματος.

Αντίθετα, τα κωνία που ανταποκρίνονται περισσότερο στα μικρά μήκη κύματος, στην μπλε περιοχή, αποτελούν περίπου το 10%.

Το υπόλοιπο 30% αφορά τα κωνία που είναι ευαίσθητα στα μεσαία μήκη κύματος.

Όλοι αυτοί οι φωτοϋποδοχείς ενεργοποιούνται σε διαφορετικό βαθμό, επιτρέποντας στον εγκέφαλό σου να αντιλαμβάνεται τα χρώματα που προκύπτουν από διάφορους συνδυασμούς φωτός.

Για να το πετύχει αυτό, ο εγκέφαλός σου πραγματοποιεί ένα είδος υπολογισμού, συνδυάζοντας τις πληροφορίες που λαμβάνει από τους τρεις τύπους κωνίων.

Έτσι μπορείς να διακρίνεις αμέτρητες αποχρώσεις, από το κιτρινοπράσινο μέχρι το κεραμιδί.

Το ενδιαφέρον είναι ότι τα μικρότερα μήκη κύματος που μπορείς να δεις, στην ιώδη περιοχή του φάσματος, δεν συναντούν τα μεγαλύτερα μήκη κύματος της κόκκινης περιοχής.

Με άλλα λόγια, αν φανταστείς το ορατό φάσμα ως μια ευθεία γραμμή, το κόκκινο βρίσκεται στο ένα άκρο και το ιώδες στο άλλο.

Ο εγκέφαλός σου, όμως, μπορεί να δημιουργήσει χρωματικές εμπειρίες που δεν αντιστοιχούν σε κανένα μεμονωμένο σημείο αυτής της γραμμής.

Και εδώ βρίσκεται το μυστικό του μοβ.

Για να περιγράψουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις αποχρώσεις, μπορούμε να φανταστούμε ότι ο εγκέφαλος «λυγίζει» το ορατό φάσμα, μετατρέποντάς το σε έναν κύκλο όπου οι δύο άκρες συναντιούνται.

Έτσι, το κόκκινο και το ιώδες συνδέονται μέσα στην ανθρώπινη χρωματική αντίληψη και δημιουργείται η εμπειρία του μοβ.

Δεν σημαίνει, φυσικά, ότι ο εγκέφαλός σου σε εξαπατά ή ότι το μοβ που βλέπεις δεν είναι πραγματικό.

Σημαίνει ότι το συγκεκριμένο χρώμα δεν υπάρχει ως μία ξεχωριστή, μονοχρωματική ακτινοβολία μέσα στο ορατό φάσμα, αλλά αποτελεί μια χρωματική εμπειρία που δημιουργείται από τον τρόπο με τον οποίο το οπτικό σου σύστημα επεξεργάζεται διαφορετικά μήκη κύματος φωτός.

Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον σε όλη αυτή την ιστορία.

Το μοβ υπήρξε για αιώνες το χρώμα της βασιλικής εξουσίας, της πολυτέλειας και της αριστοκρατίας.

Ένα χρώμα που συνδέθηκε με βασιλιάδες και αυτοκράτορες, ενώ στην πραγματικότητα δεν έχει καν τη δική του θέση ως ξεχωριστό χρώμα στο φάσμα του φωτός.

Μια μάλλον ειρωνική σύμπτωση, αν σκεφτείς ότι και η ίδια η βασιλική εξουσία αποτελεί, σε μεγάλο βαθμό, μια ανθρώπινη επινόηση.

Οπότε, αν κάποιος θέλει να επιμείνει στη βασιλική του μεγαλοπρέπεια, ίσως θα ήταν προτιμότερο να επιλέξει το πορτοκαλί.

Τουλάχιστον αυτό έχει τη δική του θέση στο ουράνιο τόξο.