Πόνος κατά την επαφή: Πότε δεν πρέπει να τον θεωρείς «φυσιολογικό» και τι μπορεί να κρύβει

Ας αρχίσω από τη βασική ερώτησή σου: μπορεί ο πόνος στη σεξουαλική επαφή να είναι «φυσιολογικός»;

Η σύντομη απάντηση είναι «όχι».

Θα μου επιτρέψεις εδώ να αναφερθώ σε ένα ιατρικό σύγγραμα, που δεν είναι “Γυναικολογικό”, αλλά είναι σε κάθε περίπτωση χρήσιμο, προκειμένου να σου απαντήσω: πρόκειται για την πέμπτη έκδοση του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου Πνευματικών Διαταραχών της Αμερικανικής Ένωσης Ψυχιάτρων (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders – DSM-5). Ανατρέχοντας στο κεφάλαιο, που αφορά τη σεξουαλική δυσλειτουργία, διαπιστώνουμε, πως τα 3 βασικά κριτήρια της σεξουαλικής δυσλειτουργίας (δηλαδή των “δυσκολιών” κατά τη σεξουαλική επαφή) είναι:

• η διαταραχή σεξουαλικής επιθυμίας/ διάθεσης (δεν έχω καθόλου διάθεση για σεξ)

• η οργασμική διαταραχή (δυσκολεύομαι ή δεν καταφέρνω να έρθω σε οργασμό)

• ο πόνος στα γεννητικά όργανα ή στο περίνεο/ διαταραχή διείσδυσης (περίνεο ονομάζουμε την περιοχή, που εκτείνεται από τον πρωκτό έως την είσοδο του κόλπου, ενώ ο πόνος είναι αρκετά έντονος, που να μην επιτρέπει τη διείσδυση του πέους στον κόλπο)

Από τον ορισμό αυτόν της σεξουαλικής δυσλειτουργίας, ο οποίος είναι και ο πιο “καθολικά αποδεκτός” από την επιστημονική κοινότητα, μπορούμε να βγάλουμε το συμπέρασμα, πως ο πόνος στην επαφή δεν μπορεί να εκλαμβάνεται ως “φυσιολογικός”.

Αν πονάς κατά την ερωτική επαφή μετά τη γέννα, αυτοί είναι οι πιο συχνοί λόγοι

Αν θες μάλιστα να μάθεις και τον “επίσημο” ιατρικό όρο, που χρησιμοποιούμε, για να περιγράψουμε τον πόνο στην σεξουαλική επαφή αυτός είναι: δυσπαρευνία. Ο όρος αυτός προέρχεται από μία παρελθούσα εποχή, οπότε και οι ιατροί έκρυβαν έναν ποιητή μέσα τους. Κατά κυριολεξίαν ο όρος αυτός περιγράφει τη δυστυχία (ή τη δυσφορία), που κάποια γυναίκα αισθάνεται, όταν πλαγιάζει δίπλα σε έναν άνδρα.

Είναι πολλές οι γυναίκες, που έχουν πόνο στην επαφή;

Έχει υπολογισθεί, πως το ποσοστό των γυναικών, που έχουν πόνο στη σεξουαλική επαφή, ανέρχεται στο 21% των περιπτώσεων με σημαντικές όμως διακυμάνσεις ανάλογα με τα κριτήρια της κάθε μελέτης, ενώ αυτό μπορεί να φθάνει το 35% ή ακόμα και το 54%! . Σημειώνεται δε, πως οι μισές από τις γυναίκες, που έχουν αυτό το πρόβλημα δεν το συζητάνε ούτε με το γυναικολόγο τους.

Όλες οι περιπτώσεις πόνου στην επαφή είναι οι ίδιες μεταξύ τους;

Φυσικά και όχι, αφού δεν περιγράφουν όλες οι γυναίκες τον πόνο στην επαφή με τον ίδιο τρόπο!

Παραδοσιακά χωρίζουμε τον πόνο στην επαφή σε «επιφανειακό», όταν αυτός περιορίζεται στο αιδοίο και στην είσοδο του κόλπου και σε “εν τω βάθει” (“βαθύ” δηλαδή), όταν επεκτείνεται στο βάθος του κόλπου, αλλά και χαμηλά στην πύελο (στη “λεκάνη” δηλαδή). Επίσης, ο πόνος στην επαφή μπορεί να είναι “πρωτοπαθής”, όταν αυτός εμφανίζεται με την έναρξη της επαφής ή “δευτεροπαθής”, όταν η επαφή είναι αρχικά ανώδυνη, αλλά μετά από λίγο γίνεται επώδυνη. Η δυσπαρευνία είναι μία κατάσταση, που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική και πνευματική κατάσταση της γυναίκας, αλλά και να της δημιουργήσει εμπόδια στη δημιουργία σχέσεων. Συχνά δε οι γυναίκες, που αισθάνονται πόνο στη σεξουαλική επαφή, έχουν αρνητική εικόνα για το σώμα τους, ενώ παρουσιάζουν και συμπτώματα αγχώδους διαταραχής, όπως ακόμα και κατάθλιψης.

Ποια είναι τα αίτια του πόνου στην επαφή;

Μερικά από τα βασικότερα αίτια του πόνου στην επαφή είναι:

• Ανατομικές ανωμαλίες του κόλπου, οι οποίες υφίστανται ήδη από τη γέννηση της γυναίκας, όπως η αγενεσία του κόλπου (δηλαδή ο κόλπος δεν έχει σχηματισθεί σωστά) ή η παρουσία διαφραγμάτων (μικρών “τοιχωμάτων”) μέσα στον κόλπο,

• Οι τραυματισμοί του κόλπου, οι οποίοι συχνά σχετίζονται με τον κολπικό τοκετό, οπότε και ο κόλπος ενδέχεται να τραυματισθεί ή πάλι δεν αποκλείεται ο ιατρός να επιλέξει να κάνει μία μικρή τομή (ονομάζεται “περινεοτομή” ή “επισιοτομή”), προκειμένου να “βοηθήσει” την έξοδο του νεογνού. Σημειώνεται, πως ποσοστό περίπου 42% των γυναικών αναφέρουν πόνο ή δυσφορία στην επαφή τους πρώτους 2 με 6 μήνες μετά τον τοκετό.

• Ορμονικές διαταραχές. Ο συνηθέστερος πόνος στην επαφή, που σχετίζεται με ορμονικές διαταραχές, είναι αυτός, που πολλές γυναίκες αισθάνονται κατά την κλιμακτήριο ή μετά την εμμηνόπαυση, οπότε και η παραγωγή ορμονών των ωοθηκών σταδιακά μειώνεται, με αποτέλεσμα να μειώνεται παράλληλα και η λίπανση του κόλπου και να εκδηλώνεται κολπική ξηρότητα. Ορμονικές όμως διαταραχές, που οδηγούν σε πόνο στην επαφή, συχνά παρατηρούνται και όταν η γυναίκα κάνει χρήση αντισυλληπτικών δισκίων ή όσο αυτή θηλάζει.

• Φλεγμονές του κόλπου και του αιδοίου – φυσικά, αν ξαφνικά αισθανθείς πόνο στη σεξουαλική επαφή, ενώ πριν όλα “πήγαιναν καλά”, ένα από τα πρώτα ενδεχόμενα, που ο γυναικολόγος σου θα διερευνήσει, είναι αυτό της φλεγμονής στου κόλπου (κολπίτιδα) η του αιδοίου, επειδή εκεί αναπτύχθηκαν μύκητες ή άλλα παθογόνα μικρόβια

• Καρκίνος – η εκδήλωση καρκίνου στην περιοχή είναι ένα από τα “λιγότερο συνηθισμένα” αίτια πόνου στην επαφή. Όμως θα πρέπει να σημειώσω, πως συχνά καρκίνοι, που εμφανίζονται αλλού στο σώμα, ενδεχομένως να προκαλέσουν πόνο στην επαφή, αφού τότε ο πόνος συνδέεται με τη λήψη χημειοθεραπείας, που ενδέχεται να προκαλέσει ορμονικές διαταραχές (χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο πόνος στην επαφή μετά από χημειοθεραπεία για καρκίνο του μαστού).

• Διαταραχές των μυών – δεν πρέπει να ξεχνάμε, πως ο κόλπος, αλλά και οι ιστοί γύρω από αυτόν αποτελούνται σε σημαντικό ποσοστό από μυς, έτσι, αν αυτοί έχουν κάποιο πρόβλημα, τότε δεν αποκλείεται να εκδηλωθεί πόνος στην επαφή.

Ερωτισμός ή ρομαντισμός; 3 tips για να βελτιώσεις τη σχέση σου με τον σύντροφό σου

• Νευρολογικές διαταραχές, όπως κοίλες στο μεσοσπονδύλιο δίσκο ή άλλες λειτουργικές διαταραχές των νεύρων, όπως ινομυαλγία, ενδέχεται να συνδέονται με την εκδήλωση πόνου στην επαφή.

• Ενδομητρίωση ή κάποια φλεγμονή στην πύελο (μέσα στη λεκάνη δηλαδή), καθώς και οι ουρολοιμώξεις είναι συχνά αίτια εν τω βάθει πόνου στη σεξουαλική επαφή.

• Ινομυώματα ή κύστεις των ωοθηκών έχουν επίσης συσχετισθεί με εν τω βάθει πόνο στην επαφή.

Θα πρέπει να τονίσουμε, πως ο πόνος στην επαφή συχνά συνδέεται με περισσότερα από ένα αίτια, οπότε και λέμε πως είναι “πολυπαραγοντικός”.

Είναι δυνατόν ο πόνος στην επαφή να οφείλεται σε ψυχολογικούς παράγοντες;

Ο πόνος στην επαφή είναι δυνατόν να οφείλεται και σε ψυχολογικούς παράγοντες όπως:

• αγχώδης διαταραχής
• κατάθλιψη
• μετατραυματικό stress (μετατραυματική αγχώδης διαταραχή)
• αρνητική εικόνα για το σώμα
• κακοποίηση
• άγχος σχετιζόμενο με τον πόνο ή την “απόδοση” κατά τη σεξουαλική πράξη

Συχνά δε ο πόνος στη σεξουαλική επαφή προκαλεί ψυχικά και πνευματικά προβλήματα, τα οποία με τη σειρά τους ενισχύουν τον πόνο. Έτσι το άτομο μπαίνει σε έναν “φαύλο κύκλο” με τον πόνο να επιβαρύνει την ψυχική κατάσταση και η “βαριά” ψυχική κατάσταση να οδηγεί σε αύξηση της έντασης του πόνου.

Τελικά πώς αντιμετωπίζεται ο πόνος στην επαφή;

Η αντιμετώπιση του πόνου στην επαφή εξαρτάται από το αρχικό αίτιο, του πόνου αυτού. Επομένως, η αντιμετώπιση βασίζεται στην ορθή διάγνωση των αιτίων, ενώ συχνά απαιτείται η εφαρμογή διαφόρων θεραπευτικών μεθόδων, που να καλύπτουν τόσο τα οργανικά (δηλαδή “σωματικά”) αίτια του πόνου, αλλά και τους ψυχολογικούς παράγοντες, που ενισχύουν τον πόνο.

Πονάς στην επαφή; Δες στο παρακάτω video, πώς μπορείς κι εσύ να βοηθηθείς.

Δρ Μενέλαος ΚΩΝ.Λυγνός, MSc, PhD
Μαιευτήρας Χειρούργος Γυναικολόγος
Master of Science University College London
Διδάκτωρ Μαιευτικής Γυναικολογίας
www.eleftheia.gr
IG: @dr.menelaos_lygnos
You Tube

^{Ενδεικτική βιβλιογραφία}

^{Carlson K, Mikes BA. Dyspareunia. [Updated 2026 Jan 10]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562159/}

^{Cook Elizabeth, Amanda Yunker, Rachel Lane Walden, Ella Barrett-Chan, Hargun Dhillon, Avonae Gentles, Mahfuza Sreya, William Zhu, Sawsan As-Sanie, Paul J. Yong, Female Dyspareunia and the Relationship to Neurophysiologic Mechanisms: A Scoping Review, Journal of Minimally Invasive Gynecology, Volume 33, Issue 1, 2026, Pages 34-59, ISSN 1553-4650, https://doi.org/10.1016/j.jmig.2025.07.018. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1553465025002614)}

^{Moshesh M, Olshan AF, Saldana T, Baird D. Examining the relationship between uterine fibroids and dyspareunia among premenopausal women in the United States. J Sex Med. 2014 Mar;11(3):800-8. doi: 10.1111/jsm.12425. Epub 2014 Jan 28. PMID: 24467730; PMCID: PMC5503180.}