Τα σημάδια που δείχνουν ότι το παιδί σου έχει άγχος και δεν πρέπει να αγνοήσεις

Μπορεί να σκέφτεσαι: «Μα είναι μικρό παιδί, τι άγχος να έχει;». Στην πραγματικότητα, το άγχος στα παιδιά δεν εμφανίζεται πάντα με προφανή τρόπο. Συχνά εκδηλώνεται μέσα από συμπεριφορές που μπορεί να σου φανούν δύσκολες, παράξενες ή απλώς ενοχλητικές – νεύρα, υπερβολική ευαισθησία, εμμονή με τις συνήθειες ή δυσκολία στις αλλαγές. Οι ενήλικες τείνουν να τα αποδίδουν σε «προβλήματα πειθαρχίας» ή σε φάσεις της ανάπτυξης, χωρίς να καταλαβαίνουν ότι μπορεί να πρόκειται για πρώιμα σημάδια άγχους.

Γι’ αυτό και το άγχος στα παιδιά συχνά περνά απαρατήρητο ή εντοπίζεται με καθυστέρηση.

6 απλά tips για να ταξιδέψεις αεροπορικώς με παιδιά χωρίς άγχος το Πάσχα

Το άγχος είναι πρόβλημα ρύθμισης, όχι χαρακτηριστικό προσωπικότητας

Η πιο συχνή παρανόηση σχετικά με το παιδικό άγχος είναι ότι τα αγχώδη παιδιά είναι απλώς «ανήσυχα» ή «υπερβολικά προβληματισμένα». Το άγχος όμως δεν είναι προιόν σκέψης αλλά η αντίδραση του νευρικού συστήματος στην αναμενόμενη απειλή. Όταν ψάχνεις για σημάδια άγχους, ίσως περιμένεις να δεις φόβο, αποφυγή ή λεκτική ανησυχία. Στην πραγματικότητα, πολλά παιδιά δεν μπορούν να περιγράψουν με λόγια τι νιώθουν μέσα τους. Το άγχος τους εκφράζεται μέσα από τη συμπεριφορά, όχι την περιγραφή κι αυτό δυσχεραίνει τη διάγνωση.

Αλλαγές στη συμπεριφορά που σε μπερδεύουν

Ένα από τα πρώτα σημάδια άγχους είναι η «έντονα ελεγχόμενη» συμπεριφορά. Το παιδί σου μπορεί να επιμένει σε συγκεκριμένες ρουτίνες, να δυσκολεύεται στις αλλαγές ή να αντιδρά υπερβολικά σε μικρές διαφοροποιήσεις. Αυτές οι συμπεριφορές, επισημαίνουν ψυχολόγοι, δεν είναι προσπάθεια ελέγχου, είναι ανάγκη για προβλεψιμότητα.

Ένα αγχώδες παιδί μπορεί να:

• στεναχωριέται όταν αλλάζουν τα σχέδια,
• αρνείται δραστηριότητες που πριν απολάμβανε,
• δείχνει ευερέθιστο χωρίς εμφανή λόγο,
• απομονώνεται κοινωνικά.

Συχνά οι ενήλικες προσπαθούν να διορθώσουν αυτές τις συμπεριφορές με πειθαρχία αντί να τις καταλάβουν, αφήνοντας έτσι το παιδί να νιώθει άγχος χωρίς βοήθεια.

Αν το παιδί σου έχει άγχος, θυμήσου ότι δεν είσαι το πρόβλημα αλλά η λύση

Το άγχος εκδηλώνεται και σωματικά

Τα παιδιά συχνά εκφράζουν το άγχος τους με σωματικά συμπτώματα: πονοκεφάλους, πόνους στην κοιλιά, ναυτία ή κόπωση. Όταν οι εξετάσεις δεν δείχνουν πρόβλημα, αυτά τα συμπτώματα συχνά αποδίδονται σε αποφυγή ή αναζήτηση προσοχής. Στην πραγματικότητα, είναι από τα πιο αξιόπιστα σημάδια άγχους.

Στο σχολείο, μπορεί να εκδηλωθεί με δυσκολία συγκέντρωσης ή ξαφνική πτώση στις επιδόσεις χωρίς σαφή λόγο, ακόμα και με συχνά τηλεφωνήματα για αδιαθεσία ( κοιλόπονος, πονοκέφαλος).

Το κοινωνικό άγχος δεν σχετίζεται με την ντροπή

Τα παιδιά με κοινωνικό άγχος δεν είναι απαραίτητα ντροπαλά ή απομονωμένα. Μερικά μπορεί να φαίνονται ανήσυχα ή να αντιδρούν έντονα, προσπαθώντας να αποφύγουν την κριτική ή την έκθεση σε κοινωνικές καταστάσεις. Το κοινωνικό άγχος δεν σημαίνει έλλειψη ενδιαφέροντος για τους άλλους, σημαίνει φόβο αξιολόγησης. Συχνά, όμως, αυτά τα σημάδια μπερδεύονται με χαρακτηριστικά της προσωπικότητας αντί να γίνονται κατανοητά ως ένδειξη άγχους ή δυσφορίας.

Οι κρίσεις άγχους στα παιδιά συχνά παρερμηνεύονται

Μπορεί να φαντάζεσαι ότι μια κρίση άγχους συνοδεύεται από μια δραματική αντίδραση. Στην πραγματικότητα, εκδηλώνεται διαφορετικά: το παιδί μπορεί να «παγώσει», να καταρρεύσει συναισθηματικά ή να ξεσπάσει ξαφνικά με θυμό.

Συχνά παρατηρείς:

• γρήγορη αναπνοή,
• κλάμα χωρίς προφανή λόγο,
• επίμονη προσκόλληση,
• δυσκολία στην ομιλία.

Αυτά συνήθως ερμηνεύονται ως «ξεσπάσματα» και καθυστερούν την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Η αντιμετώπιση του άγχους δεν περιορίζεται μόνο στο να καθησυχάζεις το παιδί. Απαιτεί να το βοηθάς να καταλαβαίνει πώς νιώθει, να του μαθαίνεις τρόπους να ηρεμεί, να κάνεις μικρές αλλαγές γύρω του για να νιώθει πιο άνετα και να ζητάς βοήθεια από ειδικό όταν χρειάζεται.

Τι είναι το άγχος του αποχωρισμού και πώς το αντιμετωπίζουμε;

Συχνές ερωτήσεις για το άγχος των παιδιών

Ποια είναι τα σημάδια άγχους στα παιδιά;

Επιμονή στις συνήθειες, σωματικά συμπτώματα, δυσκολίες ύπνου, υπερβολική δυσφορία σε αλλαγές.

Ποια είναι τα σημάδια μιας κρίσης άγχους;

Ξαφνικό κλάμα, γρήγορη αναπνοή, προσκόλληση ή αδυναμία αντίδρασης.

Ποια είναι τα σημάδια του κοινωνικού άγχους;

Φόβος αξιολόγησης, αποφυγή κοινωνικής έκθεσης, υπερβολική συμμόρφωση ή αναστάτωση με συνομηλίκους.

Τι προκαλεί άγχος στα παιδιά;

Το άγχος στα παιδιά είναι ένας συνδυαμός της προσωπικότητάς τους, των πιέσεων του περιβάλλοντος, των αλλαγών που φέρνει η ανάπτυξη και, κάποιες φορές, της κληρονομικής προδιάθεσης.

Τα παιδιά δεν τα κρατάμε αιχμάλωτα για να γλιτώσουμε το άγχος

Πώς αντιμετωπίζεται;

Με εκμάθηση στρατηγικών αυτορρύθμισης, προσαρμογή του περιβάλλοντος, καθοδήγηση από τον γονιό και, αν χρειαστεί, επαγγελματική υποστήριξη.