Τι πραγματικά συμβαίνει όταν δίνεις στο παιδί σου όλα όσα θέλει

«Το θέλω».

«Γιατί;»

«Γιατί το έχουν όλοι οι άλλοι.»

Αυτή είναι μια συζήτηση που έχεις κάνει αμέτρητες φορές στο σπίτι σου. Και δεν έχει σημασία για τι πράγμα μιλάς - αν αφορά το τελευταίο gadget, επώνυμα ρούχα ή τα πιο δημοφιλή παπούτσια. Είναι απλά η απαίτηση να το αποκτήσει όπως και οι φίλοι του, οι γνωστοί του, η παρέα του.

Αυτές οι έξι λέξεις κρύβουν μια παγίδα που σιγά σιγά ανατρέπει την καθημερινότητα στο σπίτι. Όταν όμως δίνεις στο παιδί σου όλα όσα ζητά - μόνο και μόνο επειδή «τα έχουν όλοι» - ουσιαστικά το ωθείς να ωριμάσει πριν την ώρα του.

Βλέπεις παιδιά 6 ετών κολλημένα στις οθόνες και στα κινητά χωρίς όρια. Αγόρια 11 ετών να παίζουν βίαια παιχνίδια στο διαδίκτυο με αγνώστους αντί να τρέχουν έξω. Κορίτσια 13 ετών να ντύνονται και να συμπεριφέρονται σαν να είναι πολύ μεγαλύτερα.

Το θέμα δεν είναι μόνο ότι χάνεται η παιδικότητα. Είναι ότι καλλιεργείται κάτι πολύ πιο βαθύ και ανησυχητικό. Γιατί όταν το παιδί σου μαθαίνει ότι μπορεί να έχει τα πάντα χωρίς κόπο, αρχίζει να πιστεύει ότι του αξίζουν όλα.

Και τότε δημιουργείται μια επικίνδυνη νοοτροπία. Μια στάση ζωής όπου το παιδί πιστεύει ότι δικαιούται τα πάντα, ότι όλα του ανήκουν και δεν αναλαμβάνει την παραμικρή ευθύνη γιατί ποτέ δεν του έβαλες σαφή όρια.

Αν σου φαίνεται υπερβολικό, σκέψου πόσο συχνά βλέπεις γύρω σου ενήλικες που μεγάλωσαν έτσι. Ανθρώπους που τα είχαν όλα, αλλά τελικά δυσκολεύονται να σταθούν μόνοι τους. Δεν αντέχουν την απογοήτευση, δεν ξέρουν να προσπαθούν, δεν έχουν μάθει να διαχειρίζονται τη ζωή.

'Εχεις μήπως αναρωτηθεί γιατί λες «ναι» τόσο εύκολα;

Ίσως γιατί:

• Δεν σκέφτεσαι τις συνέπειες στο μέλλον.
• Θέλεις το παιδί σου να έχει όσα εσύ δεν είχες.
• Φοβάσαι την αντίδρασή του αν πεις «όχι».
• Θέλεις να νιώθει αποδεκτό και να μην ξεχωρίζει.
• Είναι απλά πιο εύκολο να υποχωρήσεις.
• Και ίσως… κάπου μέσα σου, έχεις κι εσύ μάθει να θέλεις τα πάντα εύκολα.

Όμως, το να μη δίνεις τα πάντα στο παιδί σου δεν είναι στέρηση. Είναι ένα από τα πιο σημαντικά δώρα που μπορείς να του κάνεις.

Ακόμα κι αν ακούγεται κλισέ, αυτή είναι η αλήθεια.

Για να αντιμετωπίσεις, όμως, αυτό το «μικρόβιο» της υπερκατανάλωσης, το πρώτο βήμα είναι να το αναγνωρίσεις μέσα σου. Να σταθείς για λίγο και να αναρωτηθείς: από πού ξεκινά και γιατί υπάρχει;

Κάνε στον εαυτό σου μερικές ειλικρινείς ερωτήσεις, δίνοντας και ειλικρινείς απαντήσεις:

• Αγοράζεις συχνά πράγματα που στην πραγματικότητα δεν χρειάζεσαι;
• Όταν ψωνίζεις, δυσκολεύεσαι να ελέγξεις πόσα ξοδεύεις;
• Ζηλεύεις τον τρόπο ζωής των άλλων;
• Νιώθεις άσχημα όταν οι άλλοι γύρω σου έχουν πράγματα που εσύ δεν έχεις;
• Συγκρίνεις τον εαυτό σου με βάση το τι έχουν οι άλλοι;
• Έχεις χρησιμοποιήσει ποτέ τα ψώνια σαν τρόπο να ξεφύγεις από την καθημερινότητα;
• Χρησιμοποιείς αυτά που έχεις για να εντυπωσιάσεις τους άλλους;
• Συγκρίνεις τα πράγματά σου με των φίλων ή γνωστών σου; Και αν ναι, νιώθεις κάποιες φορές «καλύτερα» όταν τα δικά σου είναι περισσότερα ή πιο ακριβά;
• Μιλάς συχνά για πράγματα που θέλεις να αποκτήσεις;
• Πιάνεις τον εαυτό σου να παραπονιέται για όσα θέλεις αλλά δεν μπορείς να αγοράσεις;
• Σκέφτεσαι πιο συχνά πώς θα ξοδέψεις χρήματα παρά πώς θα τα αποταμιεύσεις;
• Πιστεύεις ότι η ζωή σου θα ήταν πιο πλήρης αν είχες περισσότερα χρήματα ή περισσότερα πράγματα;

Αν απαντάς «ναι» σε αρκετές από αυτές τις ερωτήσεις, ίσως αξίζει να το δεις λίγο πιο βαθιά - όχι με ενοχή, αλλά με επίγνωση. Γιατί όλα ξεκινούν από εμάς, όπως άλλωστε λένε και οι σύμβουλοι ψυχικής υγείας.

Ποια είναι η λύση;

Μια καλή αρχή είναι να πεις στο παιδί σου αυτή τη μικρή, γνώριμη αλλά πολύτιμη λέξη: «όχι». Να του εξηγήσεις ότι δεν θα αγοράσει, δεν θα κάνει ή δεν θα αποκτήσει κάτι μόνο και μόνο επειδή το έχουν οι άλλοι. Είναι απολύτως φυσιολογικό να θέλει πράγματα αλλά υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο να αποκτά κάτι επειδή το επιθυμεί πραγματικά και στο να το αποκτά μόνο και μόνο για να το αγαπήσουν οι άλλοι.

Με αυτόν τον τρόπο, μαθαίνει να ξεχωρίζει την επιθυμία από την ανάγκη για αποδοχή - και ταυτόχρονα μαθαίνει τη σημασία των ορίων και της υπομονής. Είναι επίσης σημαντικό να γνωρίζει ότι υπάρχουν και άλλοι άνθρωποι που δεν έχουν αυτά που νομίζει - απλώς χρειάζεται να τους ανακαλύψει.

Στο τέλος της ημέρας, ίσως το παιδί σου να μη χρειάζεται τόσο το τελευταίο gadget ή το πιο «in» brand, όσο κάτι βαθύτερο. Μπορεί να νομίζει ότι τα θέλει - και θα επιμένει. Όμως, στην πραγματικότητα, έχει ανάγκη από κάτι πιο ουσιαστικό και διαχρονικό: όρια, αγάπη και προοπτική.