Ένας λεκές αίματος στην πρώτη σελίδα μάς θυμίζει: η αξιοπρεπής περίοδος είναι δικαίωμα, όχι προνόμιο

Πώς θα ένιωθες αν η κόρη σου έχανε δύο μήνες μαθημάτων τον χρόνο απλώς και μόνο επειδή δεν είχες τη δυνατότητα να της αγοράσεις σερβιέτες; Για εκατομμύρια γονείς παγκοσμίως, αυτό δεν είναι ένα υποθετικό σενάριο αλλά η καθημερινότητα.

Μια πρωτοποριακή καμπάνια που φιλοξενήθηκε στις μεγαλύτερες εφημερίδες της Νότιας Αφρικής - όπως οι The Star, The Mercury και Cape Times - καταφέρει να κεντρίσει το ενδιαφέρον. Ο λόγος; Στην πρώτη σελίδα τους φιγουράριζε ένας τεράστιος, λεκές από αίμα περιόδου. Η ανατρεπτική αυτή κίνηση δεν έγινε απλώς για να προκαλέσει εντυπώσεις αλλά για να σπάσει ένα μεγάλο ταμπού και να στρέψει την προσοχή όλων σε ένα πρόβλημα που συχνά αποσιωπάται.

Δημιουργήθηκε από το διαφημιστικό πρακτορείο Joe Public, το Ίδρυμα MENstruation και την Independent Media, στέλνοντας ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς όλους τους γονείς και την κοινωνία: «Μια εφημερίδα μπορεί να απορροφήσει το αίμα, αλλά όχι την ντροπή».

Η περίοδος παραμένει ταμπού, ακόμα κι αν μοιράζονται δωρεάν προϊόντα περιόδου σε μαθήτριες

Η καμπάνια έφερε στο φως της δημοσιότητας δεδομένα που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε:

• 4.000.000 μαθήτριες στη Νότια Αφρική στερούνται βασικών προϊόντων υγιεινής και καταφεύγουν σε ανθυγιεινά υποκατάστατα, όπως εφημερίδες, κουρέλια ή χαρτί υγείας, επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν προϊόντα περιόδου.
• 1 στα 3 κορίτσια χάνει έως και 60 ημέρες μαθημάτων κάθε χρόνο, μένοντας πίσω στην εκπαίδευσή του, επειδή δεν έχει σερβιέτες και ντρέπεται να πάει στο σχολείο.

Οι εικόνες αυτές έγιναν αμέσως viral, με τους χρήστες στο Reddit και το Instagram να εξάρουν την προσπάθεια χαρακτηρίζοντάς την «έξυπνη» και «πανίσχυρη», ανοίγοντας έναν μεγάλο διάλογο σχετικά με το στίγμα της περιόδου.

Το Ίδρυμα MENstruation είναι αυτή τη στιγμή ο μεγαλύτερος μη κερδοσκοπικός οργανισμός διανομής δωρεάν σερβιετών στην Αφρική, στηρίζοντας περίπου 100.000 κορίτσια κάθε μήνα. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά η συνιδρύτριά του, Siv Ngesi: «Πιστεύω ότι αν οι άνδρες αιμορραγούσαν μία φορά το μήνα, οι σερβιέτες θα ήταν δωρεάν».

Ένα παγκόσμιο πρόβλημα πίσω από κλειστές πόρτες

Το ταμπού γύρω από την έμμηνο ρύση υποχωρεί με πολύ αργά βήματα. Χαρακτηριστικό είναι ότι μόλις το 2017, μια βρετανική εταιρεία προϊόντων περιόδου τόλμησε να δείξει για πρώτη φορά σε διαφήμιση κόκκινο αίμα αντί για το παραδοσιακό μπλε υγρό, απεικονίζοντας μια γυναίκα στο ντους με αίμα να κυλάει στο πόδι της.

Μήπως ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να κρύβουμε την περίοδό μας; Το στίγμα, οι μύθοι και η αλήθεια

Επιπλέον, η φτώχεια της περιόδου (period poverty) δεν αφορά μόνο τις αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά χτυπάει και την πόρτα των αναπτυγμένων δυτικών κοινωνιών. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του οργανισμού Share the Dignity στην Αυστραλία, το πρόβλημα της πρόσβασης σε προϊόντα υγιεινής επηρεάζει έως και τα δύο τρίτα των Αυστραλών που έχουν έμμηνο ρύση.

Τα τελευταία χρόνια αρκετές χώρες παίρνουν νομοθετικές πρωτοβουλίες για να νικήσουν την φτώχεια της περιόδου, αναγνωρίζοντας ότι οι σερβιέτες και τα ταμπόν είναι βασικά αγαθά υγείας - ακριβώς όπως το σαπούνι και το χαρτί υγείας.

Οι χώρες-πρωτοπόροι που μοιράζουν δωρεάν προϊόντα περιόδου χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

Καθολική δωρεάν παροχή

Το 2022 η Σκωτία έγραψε ιστορία, καθώς έγινε η πρώτη χώρα που κατοχύρωσε νομικά το δικαίωμα όλων των πολιτών σε δωρεάν προϊόντα περιόδου. Σερβιέτες και ταμπόν διατίθενται δωρεάν σε φαρμακεία, κοινοτικά κέντρα, βιβλιοθήκες και πανεπιστήμια μέσω ειδικής εφαρμογής (app) που δείχνει το κοντινότερο σημείο διανομής.

Γιατί έχω τόσο πολλές ημέρες περίοδο;

Δωρεάν παροχή σε σχολεία και πανεπιστήμια

Πολλές κυβερνήσεις εστιάζουν στα νεαρά κορίτσια για να σταματήσουν τις σχολικές απουσίες:

Νέα Ζηλανδία: Από το 2021, όλα τα σχολεία της χώρας (πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια) παρέχουν υποχρεωτικά και δωρεάν προϊόντα περιόδου στις μαθήτριες.

Κένυα: Ήταν η πρώτη χώρα παγκοσμίως που κατήργησε τον «φόρο ταμπόν» (tampon tax) ήδη από το 2004, ενώ από το 2018 η κυβέρνηση χρηματοδοτεί τη διανομή δωρεάν σερβιετών σε όλα τα κορίτσια των δημόσιων σχολείων.

Γαλλία: Από το 2021, το γαλλικό κράτος τοποθέτησε δωρεάν αυτόματους πωλητές σερβιετών και ταμπόν σε όλες τις φοιτητικές εστίες και τα πανεπιστήμια της χώρας, ενώ σε περιοχές όπως το Île-de-France μοιράζονται δωρεάν βιολογικά προϊόντα και στα λύκεια.

ΗΠΑ (σε επίπεδο Πολιτειών): Πολλές πολιτείες όπως η Νέα Υόρκη, η Βιρτζίνια, η Ουάσινγκτον, το Ιλλινόις και το Νέο Χαμσάιρ έχουν ψηφίσει νόμους που υποχρεώνουν τα δημόσια σχολεία να έχουν δωρεάν προϊόντα στις τουαλέτες τους.

Αυστραλία: Πολιτείες όπως η Βικτώρια και η Νέα Νότια Ουαλία έχουν εφαρμόσει αντίστοιχα προγράμματα δωρεάν παροχής σε όλα τα δημόσια σχολεία.

Νότια Κορέα: Η Σεούλ ξεκίνησε πιλοτικά προγράμματα σε δημόσιους χώρους και βιβλιοθήκες, επεκτείνοντας τη δωρεάν διανομή σε νεαρά κορίτσια.

Αυτό το βίντεο σου δείχνει μέσα σε 2' τι συμβαίνει κατά τη διάρκεια του κύκλου σου

Αν και δεν έχουν όλες οι χώρες της ΕΕ πρόγραμμα δωρεάν διανομής, οι περισσότερες (όπως η Ιρλανδία, η Κύπρος, η Μάλτα και πρόσφατα η Φινλανδία) έχουν μειώσει τον ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου στο 0% ή στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο, θεωρώντας τα είδη πρώτης ανάγκης.

Στη χώρα μας, το υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με τη UNICEF και τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης, υλοποιεί το Εθνικό Πρόγραμμα με τίτλο «ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου».

Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται να απαντήσει σε μια σκληρή ελληνική πραγματικότητα, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου 10.000 κορίτσια στη χώρα μας χάνουν μαθήματα κάθε χρόνο λόγω της οικονομικής αδυναμίας των οικογενειών τους να καλύψουν το κόστος των προϊόντων περιόδου, ενώ μία στις πέντε μητέρες δυσκολεύεται αποδεδειγμένα να τα αγοράσει.

Για να αντιμετωπιστεί αυτό το φαινόμενο, το πρόγραμμα προβλέπει την καθολική κάλυψη όλων των μαθητριών από την Ε' Δημοτικού έως και τη Γ' Γυμνασίου σε κάθε δημόσιο σχολείο της επικράτειας, με τη δωρεάν διανομή περισσότερων από 18 εκατομμυρίων προϊόντων περιόδου για διάστημα τεσσάρων μηνών. Παράλληλα με τη διανομή, η δράση περιλαμβάνει βιωματικά εκπαιδευτικά προγράμματα στα οποία συμμετέχουν τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια, αλλά και σεμινάρια υποστήριξης για εκπαιδευτικούς και γονείς. Με αυτόν τον τρόπο, η έμμηνος ρύση αντιμετωπίζεται επιτέλους ως αυτό που πραγματικά είναι: ένα ζήτημα δημόσιας υγείας και αξιορέπειας και όχι ένα μυστικό που πρέπει να κρύβεται από ντροπή.