Η Gen Z δυσκολεύεται να «κόψει» τον ομφάλιο λώρο και οι λόγοι είναι προφανείς

Συνηθίζουμε να λέμε ότι οι νέοι «δεν μπορούν να κόψουν τον ομφάλιο λώρο», επιλέγοντας τη σιγουριά του πατρικού τους. Η αλήθεια όμως μάλλον βρίσκεται κάπου στη μέση. Πριν βιαστούμε να βγάλουμε συμπεράσματα και να μιλήσουμε για έλλειψη ωριμότητας, αξίζει να δούμε τα δεδομένα: η ακρίβεια, τα απλησίαστα ενοίκια και οι χαμηλοί μισθοί παίζουν πλέον καθοριστικό ρόλο σε αυτή την απόφαση. Κι αν νομίζεις ότι αυτή η ασφυκτική κατάσταση είναι καθαρά ελληνικό φαινόμενο, τα στοιχεία δείχνουν το αντίθετο. Πρόκειται για μια σκληρή πραγματικότητα που επηρεάζει πλέον τους νέους σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η επιστροφή του ρομαντισμού: γιατί οι νέοι της Gen Z παντρεύονται νωρίς

Μια έρευνα του Pew Research Centre έδειξε ότι ανάμεσα στους νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών, μόνο το 16% δηλώνει πλήρως οικονομικά ανεξάρτητο από τους γονείς του. Είναι λογικό, θα μου πεις, καθώς πολλοί σε αυτή την ηλικία σπουδάζουν ακόμα. Αν το παιδί σου είναι στο πανεπιστήμιο, περιμένεις προφανώς ότι θα το στηρίζεις οικονομικά μέχρι να πάρει το πτυχίο του.

Ευτυχώς, το ποσοστό των οικονομικά ανεξάρτητων νέων ανεβαίνει όσο μεγαλώνουν κι αυτό είναι παρήγορο:

• Το 44% των νέων 25 έως 29 ετών δηλώνει πλήρως ανεξάρτητο.
• Το ποσοστό αυτό αγγίζει τα δύο τρίτα (περίπου 66%) στις ηλικίες 30 έως 34 ετών.

Aνατροπή σκηνικού: Τι έχει αλλάξει και γιατί συμβαίνει;

Είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι η πλειοψηφία των νέων στα μέσα και τα τέλη των 20 τους χρειάζεται ακόμα τη γονική «επιχορήγηση». Ίσως θυμάσαι τα δικά σου χρόνια, τότε που μόλις τελείωνες τις σπουδές σου, έφευγες από το σπίτι και γινόσουν αμέσως αυτόνομη. Σήμερα, όμως, τα πράγματα έχουν αλλάξει κι αυτό είναι απόλυτα κατανοητό αν σκεφτείς πώς έχει εκτοξευθεί το κόστος σπουδών και διαβίωσης.

Οι περισσότεροι νέοι κυνηγούν ένα πτυχίο, καθώς τους έμαθαν ότι αυτός είναι ο δρόμος για ένα καλύτερο οικονομικό μέλλον και πολλοί από αυτούς χρεώνονται για να τα καταφέρουν. Την ίδια στιγμή, οι προοπτικές τους μετά την αποφοίτηση είναι χειρότερες από ό,τι ήταν εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία. Το ποσοστό ανεργίας για τους πρόσφατους αποφοίτους πανεπιστημίου στις ΗΠΑ σκαρφάλωσε στο 5,7% το τέταρτο τρίμηνο του 2025 (από 5,3% που ήταν το τρίτο τρίμηνο). Παράλληλα, το ποσοστό υποαπασχόλησης – το να κάνεις δηλαδή μια δουλειά κατώτερη των προσόντων σου – άγγιξε το 42,5%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2020 σύμφωνα με τη Federal Reserve Bank της Νέας Υόρκης.

Αυτή είναι μια τεράστια ανατροπή. Για σχεδόν μια δεκαετία, οι νέοι 22 έως 27 ετών με πτυχίο είχαν πολύ χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας σε σχέση με το υπόλοιπο εργατικό δυναμικό. Αυτό δεν ισχύει πια.

Αν οι αριθμοί στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού φαίνονται ανησυχητικοί, η ελληνική πραγματικότητα είναι ακόμα πιο σκληρή και πιεστική. Στη χώρα μας, η ανεργία στους νέους κάτω των 25 ετών κινείται σταθερά σε εντελώς άλλα επίπεδα, αγγίζοντας το 22%, γεγονός που μας κατατάσσει στις χειρότερες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Την ίδια στιγμή, το φαινόμενο της «υπερεκπαίδευσης» είναι ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Αντιμετωπίζουμε μια πραγματικότητα όπου οι νέοι έχουν πτυχία και μεταπτυχιακά, αλλά αναγκάζονται να κάνουν δουλειές άσχετες με το αντικείμενό τους ή να υποαπασχολούνται με πολύ χαμηλούς μισθούς γύρω στον βασικό. Παράλληλα, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά στην πρώτη τριάδα των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά νέων που είναι εκτός αγοράς εργασίας και εκπαίδευσης. Με τι χρήματα, λοιπόν, να νοικιάσει δικό του σπίτι ένας νέος άνθρωπος σήμερα;

Gen Alpha: Η γενιά που μεγαλώνει αλλιώς κι εσύ το παρακολουθείς live

Αυτή ακριβώς η αδυναμία είναι που έχει δημιουργήσει τη «γενιά που μένει στο παιδικό δωμάτιο». Οι σημερινοί νέοι είναι πολύ πιο πιθανό να συγκατοικούν ακόμα με τους γονείς τους σε σχέση με τους νέους των αρχών της δεκαετίας του '90.

Αν προσθέσεις στην εξίσωση την απότομη άνοδο στο κόστος στέγασης και τροφίμων αλλά και τα στάσιμα μεροκάματα σε σχέση με την ακρίβεια, δεν είναι να απορεί κανείς που η Gen Z χρειάζεται πλέον πολύ περισσότερο χρόνο για να φτάσει στην πραγματική αυτονομία.

Είναι μια κατάσταση που ο αναπτυξιακός ψυχολόγος Jeffrey Arnett αποκαλεί «αναδυόμενη ενηλικίωση» – μια παρατεταμένη δηλαδή μετάβαση προς την ωριμότητα. Μόνο που όταν εμείς είμασταν σε αυτή την ηλικία, οι συνθήκες μάς επέτρεπαν να έχουμε ήδη «αναδυθεί» και να έχουμε σταθεί στα πόδια μας προ πολλού.

'Οταν όμως, ένα ενήλικο παιδί εξαρτάται οικονομικά από εσένα, όσο κι αν το θέλεις, αυτή η σχέση δεν είναι αμοιβαία ίση. Κι αυτό γιατί, από τη στιγμή που η μία πλευρά ελέγχει το πορτοφόλι, μοιραία έχει μεγαλύτερη δύναμη και, συχνά, έχει κάποιες (έστω και ασυνείδητες) προσδοκίες για το πώς ξοδεύονται αυτά τα χρήματα.

Η μόνη ρεαλιστική διέξοδος ξεκινά από την ειλικρίνεια: το να παραδεχτούμε ανοιχτά την κατάσταση και να φτιάξουμε μαζί τους ένα κοινό πλάνο που θα τα βοηθήσει να βαδίσουν σταδιακά προς την ανεξαρτησία τους. Δεν μιλάμε, άλλωστε, για την αποτυχία ενός γονιού που «κακόμαθε» το παιδί του, ούτε για έναν νέο που «βαριέται» να δουλέψει. Είναι η καθαρή αποτύπωση της ακρίβειας και των οικονομικών δυσκολιών της εποχής μας, που μας επηρεάζουν όλους.

Οι Millennials (τα παιδιά των Baby Boomers) έχουν ήδη καταγραφεί ως η πρώτη γενιά που είναι οικονομικά πιο αδύναμη από τους γονείς της. Μήπως τα ενήλικα παιδιά της Gen X –της δικής σου γενιάς– ακολουθούν ήδη τον ίδιο δρόμο;