Γιατί η Gen Z ρίχνει το φταίξιμο για τις αποτυχίες της στους γονείς της; Τι απαντούν οι ψυχολόγοι

Γιατί όλο και περισσότεροι νέοι επιλέγουν το «no-contact» ως μέσο επιβίωσης; Τα παιδιά δεν είναι καλά - και ξέρουν ακριβώς ποιον πρέπει να κατηγορήσουν για αυτό.

Σύμφωνα με νέα έρευνα, η Gen Z χρεώνει όλο και συχνότερα στους γονείς της τις προσωπικές της ανασφάλειες και αποτυχίες. Ως εκ τούτου, όλο και περισσότεροι νέοι επιλέγουν να κόψουν κάθε δεσμό μαζί τους (το λεγόμενο «no-contact»), αντιμετωπίζοντας τη διακοπή των σχέσεων ως απαραίτητη στρατηγική επιβίωσης.

Αυτή η γενιά - γνωστή για το αυξημένο άγχος, τα υψηλά standards, την αποστροφή για την εταιρική κουλτούρα και τη μεγάλη της αδυναμία στο άτμισμα - θεωρεί την οικογένεια υπεύθυνη για μια σειρά από σοβαρά ζητήματα, από την ψυχική της υγεία μέχρι τη χαμηλή εργασιακή της παραγωγικότητα.

Gen Z: Το «σύνδρομο του γιου που μένει σπίτι» εξελίσσεται σε επιδημία, προειδοποιεί ειδικός

Τα στοιχεία της μελέτης από τον οργανισμό Edubirdie αποτυπώνουν ξεκάθαρα την εικόνα:

• Το 25% των Zoomers κατηγορεί τους γονείς του για σωματικά ή ψυχικά προβλήματα υγείας.
• Το 17% θεωρεί ότι εκείνοι ευθύνονται για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στις διαπροσωπικές του σχέσεις.
• Το 15% τους καταλογίζει την έλλειψη κινήτρου.
• Ενώ ένα 5% φτάνει στο σημείο να τους χρεώνει όλα όσα πάνε στραβά στη ζωή του.

Αρκεί μια γρήγορη ματιά στο TikTok - την αγαπημένη ψηφιακή πλατεία των νέων - για να διαπιστώσει κανείς την ένταση αυτής της διαγενεακής αντιπαράθεσης. Πολλοί νέοι εξομολογούνται ανοιχτά πως το μεγαλύτερο ελάττωμά τους είναι η καχυποψία προς τους άλλους, ακριβώς επειδή οι ίδιοι οι γονείς τους απέτυχαν απέναντί τους. Άλλοι δηλώνουν με αγανάκτηση πως για οποιαδήποτε μελλοντική ψυχική τους κατάρρευση θα ευθύνεται η μητέρα τους, ενώ δεν λείπουν κι εκείνοι που υποστηρίζουν με βεβαιότητα πως το συντριπτικό ποσοστό των καθημερινών μας προβλημάτων πηγάζει από την οικογένεια. Από την αδυναμία κάλυψης των σπουδών και τη στέρηση βασικών αναγκών στην παιδική ηλικία, μέχρι τη συναισθηματική τοξικότητα που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, η ευθύνη βαραίνει σταθερά τους γονείς.

Είναι όμως έτσι τα πράγματα;

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το να ρίχνουμε το φταίξιμο στους άλλους μπορεί να είναι μια χρήσιμη «στάση» στον δρόμο προς την επούλωση, υπογραμμίζουν όμως ότι δεν μπορεί να αποτελεί τον τελικό προορισμό. «Το φταίξιμο σου δείχνει πού βρίσκεται η πληγή, αλλά δεν την κλείνει», δηλώνει στη New York Post η Jessica Anne Pressler, LCSW κλινική κοινωνική λειτουργός) και συγγραφέας του βιβλίου «Traitor Within». Η Pressler υποστηρίζει ότι αυτές οι καθημερινές πλέον τοποθετήσεις στα social media είναι μέρος της διαδικασίας θεραπείας. Η ίδια σημειώνει ότι στα 40 χρόνια της καριέρας της, δεν έχει δει ποτέ θεραπευόμενο να θεραπεύεται χωρίς πρώτα να αναγνωρίσει τι του συνέβη και να συνειδητοποιήσει ότι δεν έφταιγε ο ίδιος.

Η Gen Z δυσκολεύεται να «κόψει» τον ομφάλιο λώρο και οι λόγοι είναι προφανείς

«Αυτή η στιγμή έχει τεράστια σημασία. Είναι συχνά η πρώτη φορά που επιτρέπεται σε ένα άτομο να κατονομάσει το πρόβλημα ή να σπάσει τη σιωπή που του είχε επιβληθεί από την παιδική του ηλικία σχετικά με το τι μπορούσε να ειπωθεί και τι έπρεπε να καταπιεί», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Όπως συμβαίνει με κάθε συναισθηματικό πόνο, ο μόνος τρόπος για να τον ξεπεράσεις είναι να μην τον αποφύγεις, αλλά να τον αντιμετωπίσεις.«Χρειάζεται να ανατρέξεις στην παιδική σου ηλικία και να γίνεις μάρτυρας της σχέσης που είχες με τους γονείς σου - όχι για να κολλήσεις εκεί, αλλά για να αποκτήσεις επίγνωση», εξηγεί η Pressler.

Την άποψή της συμμερίζεται και η ψυχολόγος Pam Manfredo Curtis, PhD, συγγραφέας του βιβλίου «Origin of a Leader». «Η ουσιαστική θεραπεία συμβαίνει όταν ο θεραπευόμενος κατανοεί το γιατί ο γονέας έπραξε όπως έπραξε, νιώθει συμπόνια για τον γονέα και θέλει να εργαστεί προς τη συγχώρεση», αναφέρει η ίδια στη New York Post. Η Curtis εξηγεί ότι, μέσα από αυτή τη διαδικασία αναγνώρισης, οι θεραπευόμενοι εξερευνούν πώς οι συμπεριφορές των γονιών τους επηρεάζουν ή πυροδοτούν τα δικά τους μοτίβα και αποφασίζουν να τα αλλάξουν.

Οι σημερινοί νέοι είναι πολύ πιο πιθανό να θέσουν ως προτεραιότητα την ψυχική τους υγεία και να ξεκινήσουν αυτές τις αλλαγές σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Σύμφωνα με έρευνα του Δεκεμβρίου 2023, το 55% των Millennials και της Gen Z δήλωσε ότι έχει επισκεφθεί ψυχολόγο. Το άγχος, η κατάθλιψη, το στρες, η επιθυμία για προσωπική εξέλιξη και τα τραύματα ήταν οι κύριοι λόγοι που ανέφεραν οι συμμετέχοντες για την αναζήτηση επαγγελματία ψυχικής υγείας - παράγοντες που αντικατοπτρίζουν άμεσα όσα έχουν βιώσει.

Μάλιστα, η πιο πρόσφατη μελέτη της Edubirdie έδειξε ότι το 52% των συμμετεχόντων της Gen Z έχει υποστεί σωματική ή λεκτική κακοποίηση από τους γονείς του. Ίσως γι' αυτό δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι σχεδόν το 10% έχει διακόψει πλήρως την επαφή με κάποιον γονέα, μια τάση που πολλοί θεωρούν αναγκαία μορφή αυτοπροστασίας.

Στην πλατφόρμα του TikTok, μάλιστα, είναι πολύ δημοφιλής η άποψη πως αν ένα παιδί φτάσει στο σημείο να μη θέλει καμία σχέση με τον γονιό του, η ευθύνη ανήκει ολοκληρωτικά στον τελευταίο, χωρίς να υπάρχουν περιθώρια για ελαφρυντικά.

Για τους ειδικούς, η πρακτική της «οικογενειακής εξορίας» διχάζει - και συχνά παρεξηγείται από τα θυμωμένα μέλη της οικογένειας. «Η έννοια του "no contact" υπάρχει για να κρατά ένα άτομο ασφαλές», διευκρινίζει η Pressler. «Αν κάποιος υπέστη σωματική, σεξουαλική ή συναισθηματική κακοποίηση ως παιδί ή ως ενήλικας, τότε η διακοπή της επαφής - είτε ως μια προσωρινή απόφαση στο πλαίσιο της θεραπείας είτε ως μόνιμη - είναι απολύτως κατανοητή».

Το gentle parenting αποτυγχάνει χωρίς αυτόν τον κανόνα που ίσως αγνοείς

Από την άλλη πλευρά, η Curtis πιστεύει ότι πρέπει πρώτα να καταβάλλονται προσπάθειες για την αποκατάσταση - και όχι την απόρριψη - των σχέσεων γονέα-παιδιού. Η ίδια προτείνει στρατηγικές όπως η «αναβολή», όπου το πληγωμένο άτομο κάνει μια συνειδητή παύση πριν απαντήσει ή αλληλεπιδράσει με τον γονέα.

Ωστόσο, αυτή η τακτική έχει τα όριά της. «Ο χρόνος αυτής της παύσης μπορεί να είναι από 24 ώρες έως λίγες εβδομάδες - αλλά όχι περισσότερο», αναφέρει η Curtis, παραδεχόμενη πάντως πως υπάρχουν στιγμές που η μόνιμη διακοπή επαφής είναι επιβεβλημένη: «Αν κάποιος αντιμετωπίζει με θάρρος τον γονέα του για όσα συνέβησαν αλλά ο κηδεμόνας συνεχίζει να επιδεικνύει εγωιστικά ή ναρκισσιστικά μοτίβα συμπεριφοράς με την πάροδο του χρόνου, τότε συμφωνώ με το "no-contact" για λόγους συναισθηματικής επιβίωσης».