Είναι νωρίς ή όχι; Πότε πρέπει να αρχίσεις να προετοιμάζεις το παιδί για την επιστροφή στο σχολείο;

Μπορεί να είσαι ακόμη διακοπές. Ή να έχεις επιστρέψει αλλά το σπίτι να λειτουργεί ακόμη σε… καλοκαιρινούς ρυθμούς. Χωρίς πρωινά ξυπνήματα, πιο χαλαρά γεύματα, βραδινές βόλτες και ύπνος λίγο αργότερα από το συνηθισμένο. Άλλωστε, με αυτές τις θερμοκρασίες του Αυγούστου, ποιος θέλει πραγματικά να κοιμηθεί νωρίς και να βάλει από τώρα το ξυπνητήρι στις 7;

Και παρότι γνωρίζεις ότι έρχεται ο Σεπτέμβριος και μαζί του η επιστροφή στο σχολείο ή στον βρεφονηπιακό, δεν θέλεις ακόμη να το σκέφτεσαι. Πόσο μάλλον ν' αρχίσεις να αγχώνεσαι για το πρόγραμμα του παιδιού, τον ύπνο, το πρωινό ξύπνημα και όλα όσα θα πρέπει να αλλάξουν.

Κι όμως, δεν χρειάζεται ούτε να αγχωθείς ούτε να περιμένεις μέχρι την τελευταία στιγμή. Η προσαρμογή μπορεί να γίνει ήρεμα και σταδιακά, αυτή την περίοδο, χωρίς να σημαίνει ότι τελειώνουμε πρόωρα το καλοκαίρι.

«Φοβάμαι να πάω σχολείο»: Όταν τα παιδιά υψώνουν τη φωνή τους απέναντι στον σχολικό εκφοβισμό

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν πρέπει να ξεκινήσεις από τώρα να βάζεις το παιδί σε… σχολικό πρόγραμμα. Είναι πότε είναι η κατάλληλη στιγμή ν' αρχίσεις να μετακινείς λίγο-λίγο τους καλοκαιρινούς ρυθμούς, ώστε η επιστροφή να μη μοιάζει απότομη ούτε για εκείνο ούτε για εσένα.

Γιατί δεν επιστρέφουν όλα τα παιδιά στο σχολείο την ίδια ημέρα. Οι βρεφονηπιακοί σταθμοί ανοίγουν από την 1η Σεπτεμβρίου ενώ τα σχολεία ξεκινούν στις 11 του μήνα. Και αυτή η διαφορά στις ημερομηνίες σημαίνει ότι αλλάζει και το πότε είναι καλό να αρχίσει η σταδιακή προσαρμογή του παιδιού.

Πότε είναι η σωστή στιγμή να ξεκινήσει η προσαρμογή;

Δεν χρειάζεται να περιμένουμε τις τελευταίες δύο ημέρες του Αυγούστου. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) προτείνει στα παιδιά να αρχίζουν να επιστρέφουν σε κανονικές ώρες ύπνου περίπου μία έως δύο εβδομάδες πριν από την έναρξη της σχολικής χρονιάς.Αντίστοιχα, ειδικοί του Child Mind Institute προτείνουν να έχει επανέλθει το παιδί τουλάχιστον μία εβδομάδα πριν σε ένα πρόγραμμα που θυμίζει σχολική ημέρα: ύπνος, ξύπνημα, γεύματα και πρωινή ρουτίνα.

Αυτό μεταφράζεται πρακτικά στο εξής:

• Για βρεφονηπιακό με έναρξη 1η Σεπτεμβρίου: ξεκινάς σταδιακά από τα μέσα προς τα τέλη Αυγούστου.
  Για σχολείο με έναρξη 11 Σεπτεμβρίου: ξεκινάς περίπου από την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου ώστε μέσα στην πρώτη εβδομάδα του Σεπτέμβρη, να μπορείς να πεις, ότι κάτι κατάφερες.

Προφανώς και δεν χρειάζεται, να αλλάξουν όλα από τη μία μέρα στην άλλη ( πέρα του ότι δεν είναι εφικτό καθώς η πλειοψηφία των παιδιών δεν συνεργάζεται). Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται αλλαγή είναι ο ύπνος Αν το παιδί έχει συνηθίσει να κοιμάται μετά τις 11 ή 12 το βράδυ και να ξυπνά στις 9 ή 10 το πρωί, το να απαιτήσεις ξαφνικά να κοιμηθεί στις 9 και να σηκωθεί στις 7 μπορεί να γίνει δύσκολη υπόθεση ( ένας επιεικής χαρακτηρισμός ) για το παιδί αλλά και για ολόκληρη την οικογένεια.

Η καλύτερη προσέγγιση, συνιστούν οι ειδικοί, είναι η σταδιακή μετατόπιση της ώρας του ύπνου. Κάθε λίγες ημέρες μεταφέρεις λίγο νωρίτερα την ώρα του ύπνου και του ξυπνήματος, μέχρι να φτάσεις περίπου στο πρόγραμμα που θα ακολουθεί τις σχολικές ημέρες.

Η συνέπεια έχει επίσης σημασία. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισημαίνει ότι τα παιδιά ωφελούνται από σταθερές ώρες ύπνου και ξυπνήματος, ενώ μια προβλέψιμη βραδινή ρουτίνα βοηθά το παιδί να καταλάβει ότι η ημέρα φτάνει στο τέλος της. Ένα μπάνιο, πιτζάμες, χαμηλός φωτισμός, ένα βιβλίο και λίγη αγκαλιά μπορούν να λειτουργήσουν ως σταθερά «σήματα» ότι πλησιάζει η ώρα του ύπνου.

Η back to school λίστα με τα απαραίτητα για την επιστροφή στα θρανία

Δεν αλλάζει μόνο η ώρα του ύπνου

Η επιστροφή στο σχολικό πρόγραμμα αφορά ολόκληρη την ημέρα. Εκτός από το πρωινό ξύπνημα που είναι ίσως το πιο δύσκολο για τους περισσότερους γονείς, σταδιακά θα πρέπει να επαναφέρεις τη ρουτίνα του πρωινού ( επίσης σε σταθερή ώρα), τα γεύματα της ημέρας σε λογικές ώρες κι όχι σε ώρες...ταβέρνας καθώς και την πρωινή προετοιμασία: ντύσιμο, τουαλέτα, πλύσιμο δοντιών, πρωινό.

Η μεγαλύτερη ωστόσο μάχη που θα δώσεις - μεγαλύτερη κι από αυτή με το πρωινό ξύπνημα - είναι με τον χρόνο που περνά μπροστά στις οθόνες.

Η μεγαλύτερη, ωστόσο, μάχη που θα δώσεις - μεγαλύτερη ίσως κι από εκείνη με το πρωινό ξύπνημα - είναι με τον χρόνο που περνά το παιδί μπροστά στις οθόνες. Γιατί η αλήθεια είναι ότι το καλοκαίρι μάλλον χαλάρωσαν λίγο τα όρια ( τι, όχι;). Περισσότερος ελεύθερος χρόνος, περισσότερες ώρες στο σπίτι, διακοπές, ταξίδια… και κάπως έτσι το «λίγο ακόμα» έγινε πιο εύκολα «άλλο ένα επεισόδιο». Και τώρα, με τον Σεπτέμβριο να πλησιάζει, καλείσαι να το περιορίσεις ξανά.

Καλή τύχη...

Δεν χρειάζεται, βέβαια, να περάσεις από το «όλα επιτρέπονται» στο «καθόλου οθόνες» από τη μια μέρα στην άλλη. Ο στόχος είναι να μπουν ξανά σταδιακά κάποια όρια, κυρίως τις απογευματινές και βραδινές ώρες, ώστε το παιδί να μην αποχωριστεί απότομα μια συνήθεια που απέκτησε μέσα στο καλοκαίρι. Το Child Mind Institute προτείνει τον περιορισμό του χρόνου μπροστά στις οθόνες πριν από τον ύπνο, ενώ η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικήςδίνει έμφαση σε μια ήρεμη και σταθερή βραδινή ρουτίνα. Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να γίνει η επιστροφή στο σχολείο άλλη μία αφορμή για καθημερινές διαπραγματεύσεις. Ξεκινάς λίγο νωρίτερα, λίγο πιο σταθερά και - όσο γίνεται - χωρίς το tablet να γίνει το πρώτο πράγμα που ζητά το παιδί το πρωί και το τελευταίο που αφήνει το βράδυ.

Και τι γίνεται με το μεσημεριανό ύπνο;

Εδώ χρειάζεται περισσότερη εξατομίκευση, ιδιαίτερα στα μικρότερα παιδιά. Σύμφωνα με την AAP για ένα παιδί που πηγαίνει βρεφονηπιακό ή παιδικό σταθμό, δεν είναι απαραίτητο να «κόψεις» τον μεσημεριανό ύπνο επειδή πλησιάζει ο Σεπτέμβριος. Αντίθετα, είναι χρήσιμο να γνωρίζεις ποιο είναι το πρόγραμμα ύπνου που θα ακολουθείται στον σταθμό και να δεις αν μπορείς να καθιερώσεις σταδιακά αυτόν τον ρυθμό. Αντίθετα, στα μεγαλύτερα παιδιά, που δεν κοιμούνται πλέον το μεσημέρι, μεγαλύτερη σημασία έχει η σταθερή ώρα βραδινού ύπνου και πρωινού ξυπνήματος.

Προληπτικές εξετάσεις υγείας με αφορμή την έναρξη της νέας χρονιάς

Η «επιστροφή στο σχολείο» δεν είναι μόνο θέμα ωραρίου.

Για ένα παιδί που αλλάζει τάξη, δάσκαλο, σχολείο ή ξεκινά για πρώτη φορά παιδικό σταθμό ή σχολείο, η αλλαγή μπορεί να φέρει ενθουσιασμό αλλά και άγχος. Γι΄ αυτό και οι ειδικοί προτείνουν όπου είναι δυνατό, μια επίσκεψη στο σχολείο ή στην τάξη πριν από την πρώτη ημέρα, ώστε το παιδί να εξοικειωθεί με τον χώρο και τη νέα κατάσταση. Ακόμη κι αν αυτό δεν είναι εφικτό, οι γονείς μπορούν να μιλήσουν μαζί του για το τι πρόκειται να συμβεί.

Για τα μικρότερα παιδιά, η επανάληψη και η προβλεψιμότητα είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Οι σταθερές οικογενειακές ρουτίνες δίνουν στα παιδιά αίσθηση ασφάλειας και βοηθούν την καθημερινότητα να γίνει πιο ομαλή.

Άρα, είναι νωρίς να ξεκινήσεις μέσα στον Αύγουστο;

Όχι. Ο στόχος δεν είναι να μετατρέψεις τις καλοκαιρινές διακοπές σε σχολική προπόνηση. Είναι να αποφύγεις το απότομο «σοκ» της επιστροφής. Και το σημαντικότερο: δεν χρειάζεται να είναι όλα τέλεια την πρώτη ημέρα.

Η προσαρμογή είναι διαδικασία. Μερικά παιδιά χρειάζονται λίγες ημέρες και άλλα περισσότερο χρόνο για να ξαναβρούν τον ρυθμό τους. Το ζητούμενο δεν είναι να τελειώσει το καλοκαίρι πριν έρθει ο Σεπτέμβριος. Είναι να μη χρειαστεί το παιδί να περάσει από το «διακοπές» στο «σχολείο» μέσα σε ένα βράδυ.