Τα παιδιά που μεγάλωσαν με οικονομικές δυσκολίες συχνά έχουν αυτές τις συνήθειες στην ενήλικη ζωή

Δεν επιλέγεις τις συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνεις. Αν στο σπίτι υπήρχε πάντα η ανάγκη να υπολογίζετε προσεκτικά τα έξοδα, πιθανότατα έμαθες από νωρίς ότι δεν μπορείς να ξοδεύεις αλόγιστα. Μπορεί να έβλεπες τους μεγάλους να συγκρίνουν τιμές, να περιμένουν τις εκπτώσεις ή να σκέφτονται δύο και τρεις φορές πριν αγοράσουν κάτι. Χρόνια αργότερα, κάποιες από αυτές τις συνήθειες ίσως να έχουν γίνει κομμάτι της δικής σου καθημερινότητας, ακόμη κι αν πλέον τα οικονομικά σου είναι πολύ διαφορετικά.

Και αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Το να προσέχεις τι ξοδεύεις, να αποφεύγεις τις παρορμητικές αγορές και να αξιοποιείς μέχρι τέλους όσα έχεις, μπορεί να είναι απλώς ένας τρόπος να διαχειρίζεσαι καλύτερα τα χρήματά σου.

Ποιες είναι, λοιπόν, οι συνήθειες που μπορεί να έχουν κρατήσει στην ενήλικη ζωή όσοι μεγάλωσαν με οικονομικές δυσκολίες;

Η ψυχολογία λέει ότι όσοι παραμένουν ψυχικά δυνατοί στα 80 τους ακολουθούν αυτές τις 8 συνήθειες

Δεν αγοράζουν κάτι μόνο και μόνο επειδή είναι σε προσφορά

Οι εκπτώσεις είναι δελεαστικές. Μια μεγάλη ένδειξη -30% ή -50% μπορεί εύκολα να μας κάνει να πιστέψουμε ότι πρέπει να αγοράσουμε κάτι τώρα, επειδή αργότερα ίσως είναι ακριβότερο. Για κάποιον, όμως, που έχει μεγαλώσει σε ένα σπίτι όπου τα χρήματα ήταν περιορισμένα, η έκπτωση δεν σημαίνει απαραίτητα και ευκαιρία. Αν δεν χρειάζεται πραγματικά ένα καινούργιο παλτό, για παράδειγμα, το γεγονός ότι πωλείται 30% φθηνότερα δεν είναι αρκετός λόγος για να το αγοράσει – ειδικά αν έχει ήδη δύο παρόμοια στην ντουλάπα. Η λογική είναι απλή: δεν εξοικονομείς χρήματα όταν αγοράζεις κάτι που δεν χρειαζόσουν εξαρχής.

Συγκρίνουν τις τιμές

Οι άνθρωποι που έχουν μάθει από μικρή ηλικία να είναι προσεκτικοί με τα οικονομικά τους, δύσκολα θα κάνουν μια αγορά χωρίς πρώτα να ψάξουν λίγο. Μπορεί να συγκρίνουν το ίδιο προϊόν σε διαφορετικά καταστήματα, να εξετάσουν άλλες μάρκες ή να περιμένουν μέχρι να βρουν καλύτερη τιμή ή ότι τα χρήματα που θα δώσουν, αξίζουν πραγματικά. Για κάποιον που έχει μεγαλώσει γνωρίζοντας πόσο δύσκολα κερδίζονται τα χρήματα, το να κάνει έρευνα αγοράς μοιάζει απολύτως φυσιολογικό.

Σβήνουν τα φώτα και βγάζουν τις συσκευές από την πρίζα

Πόσες φορές φεύγουμε από ένα δωμάτιο και αφήνουμε το φως αναμμένο; Ή αφήνουμε μια συσκευή στην πρίζα χωρίς δεύτερη σκέψη; Για κάποιον που μεγάλωσε σε ένα σπίτι όπου κάθε έξοδο μετρούσε, τέτοιες μικρές σπατάλες μπορεί να μην περνούν απαρατήρητες.Το να ελέγξει τα φώτα πριν φύγει από το σπίτι ή να βγάλει από την πρίζα συσκευές που δεν χρησιμοποιεί μπορεί να έχει γίνει μια αυτονόητη καθημερινή συνήθεια. Κι αν σου φαίνεται υπερβολικό, για εκείνον είναι απλώς ένας τρόπος να μην ξοδεύει περισσότερα από όσα πρέπει.

Η ψυχολογία εξηγεί γιατί όσοι μεγάλωσαν ως δυνατά παιδιά δυσκολεύονται να ξεκουραστούν ως ενήλικες

Αποφεύγουν τις συνδρομές όσο μπορούν

Οι συνδρομές μπορούν πράγματι να φανούν χρήσιμες, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούμε συστηματικά μια υπηρεσία. Ταυτόχρονα, όμως, είναι εύκολο να συγκεντρωθούν πολλές μικρές μηνιαίες χρεώσεις που τελικά επιβαρύνουν σημαντικά τον προϋπολογισμό. Γι' αυτό οι άνθρωποι που προσέχουν ιδιαίτερα τα οικονομικά τους συχνά αντιμετωπίζουν τις συνδρομές με επιφύλαξη. Όπως εξηγεί η δημοσιογράφος οικονομικών και επιχειρήσεων Quỳnh Lê, η ψυχολογία πίσω από το μοντέλο των συνδρομών είναι σχεδιασμένη έτσι ώστε οι καταναλωτές να ξεχνούν εύκολα να ακυρώσουν μια υπηρεσία ή να το αναβάλλουν. Ένας τακτικός έλεγχος των συνδρομών μας, λοιπόν, μπορεί να αποκαλύψει έξοδα που συνεχίζουμε να πληρώνουμε χωρίς στην πραγματικότητα να τα χρειαζόμαστε.

Προετοιμάζονται πάντα για το χειρότερο

Αν μεγάλωσες σε ένα σπίτι όπου η οικονομική κατάσταση ήταν αβέβαιη, έμαθες από νωρίς να περιμένεις ότι κάτι θα πάει στραβά. Αν ως παιδί ανησυχούσες για το αν θα πληρωθεί ένας λογαριασμός στην ώρα του ή αν θα υπάρξουν αρκετά χρήματα μέχρι το τέλος του μήνα, αυτή η αίσθηση ανασφάλειας μπορεί να παραμείνει και αργότερα. Ακόμη και όταν η οικονομική σου κατάσταση έχει βελτιωθεί, μπορεί να συνεχίζεις να σκέφτεσαι το επόμενο απρόοπτο: «Κι αν συμβεί κάτι;». Έτσι, η δημιουργία ενός αποθέματος χρημάτων, ο προσεκτικός προγραμματισμός και η ανάγκη να υπάρχει πάντα ένα σχέδιο Β μπορεί να αποτελούν τρόπους με τους οποίους προσπαθείς να αισθάνεσαι ασφαλής. Η οικονομική πίεση, άλλωστε, συνδέεται και με την ψυχική υγεία. Μελέτη του 2022 διαπίστωσε ότι, πέρα από την οικονομική ανέχεια, τα χρέη και τα δάνεια συνδέονται σημαντικά με αυξημένη ψυχολογική επιβάρυνση και χειρότερη κατάσταση ψυχικής υγείας.

Οι άνθρωποι που μεγάλωσαν στα ’80s και τα ’90s έχουν 5 χόμπι που τους κάνουν συναισθηματικά ευφυείς

Ελέγχουν συχνά το υπόλοιπο του τραπεζικού τους λογαριασμού

Μπορεί να έχουν πλέον μια σταθερή οικονομική κατάσταση, όμως η ανάγκη να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή πόσα χρήματα υπάρχουν στον λογαριασμό τους παραμένει. Κάποιοι μπορεί να ελέγχουν το υπόλοιπό τους αρκετές φορές μέσα στην ημέρα ή ακόμη και αργά το βράδυ, απλώς για να είναι σίγουροι ότι όλα είναι εντάξει. Για τους ίδιους, αυτό μπορεί να μοιάζει με οικονομική υπευθυνότητα. Όταν, όμως, ο συνεχής έλεγχος γίνεται πηγή άγχους ή μοιάζει αδύνατο να σταματήσει, ίσως αξίζει να αναρωτηθούν αν πίσω από αυτή τη συμπεριφορά κρύβεται ο φόβος που έμαθαν να κουβαλούν από μικροί.

Όταν χρειάζονται κάτι, ψάχνουν κουπόνια και πόντους επιβράβευσης

Το να προσέχεις τα χρήματά σου δεν σημαίνει ότι δεν θα αγοράσεις ποτέ τίποτα. Κάποια στιγμή όλοι χρειάζεται να κάνουμε αγορές. Για όσους έχουν μάθει, όμως, να αξιοποιούν κάθε ευρώ, η αγορά συνήθως συνοδεύεται και από λίγο… κυνήγι της καλύτερης τιμής. Κουπόνια, εκπτωτικοί κωδικοί και πόντοι επιβράβευσης μπαίνουν εύκολα στο παιχνίδι. Μπορεί κάθε φορά να εξοικονομούν μόνο ένα ή δύο ευρώ, όμως για κάποιον που έχει μεγαλώσει μαθαίνοντας να μην αφήνει τίποτα να πάει χαμένο, ακόμα κι αυτό το μικρό όφελος, έχει αξία.

Χρησιμοποιούν ένα προϊόν μέχρι τέλους πριν ανοίξουν το επόμενο

Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν μισοτελειωμένες κρέμες, σαμπουάν ή άλλα προϊόντα σε κάθε γωνιά του μπάνιου τους. Και υπάρχουν κι εκείνοι που δεν ανοίγουν το καινούργιο μέχρι να τελειώσει το παλιό. Για τους δεύτερους, κάθε σταγόνα μετράει. Μπορεί να πρόκειται για προϊόντα περιποίησης, καλλυντικά ή οτιδήποτε άλλο χρησιμοποιείται καθημερινά. Αν υπάρχει έστω και λίγο προϊόν στη συσκευασία, θεωρούν ότι δεν έχει τελειώσει. Η συνήθεια αυτή μπορεί να έχει τις ρίζες της σε μια παιδική ηλικία όπου η σπατάλη δεν ήταν επιλογή. Όταν έχεις μάθει να κάνεις το καλύτερο δυνατό με όσα διαθέτεις, είναι λογικό να δυσκολεύεσαι να πετάξεις κάτι που μπορεί ακόμη να χρησιμοποιηθεί.

Το να μεγαλώνει κάποιος με οικονομικές δυσκολίες δεν σημαίνει ότι θα έχει απαραίτητα μια δύσκολη σχέση με τα χρήματα ως ενήλικας ή να γίνει τσιγκούνης. Μπορεί, όμως, να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την ασφάλεια, την κατανάλωση και την αποταμίευση. Για κάποιους, αυτές οι συνήθειες λειτουργούν σαν ένας τρόπος να νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια και να έχουν τον έλεγχο των οικονομικών τους. Για άλλους, όμως, μπορεί να κρύβουν έναν φόβο που έχει μείνει από παλιά: ότι τα χρήματα δεν θα είναι ποτέ αρκετά.

Το ζητούμενο είναι να μπορείς να ξεχωρίσεις πότε η οικονομική υπευθυνότητα σε βοηθά και πότε η ανάγκη να μην ξοδέψεις τίποτα σε κρατά συνεχώς σε εγρήγορση, ακόμη κι όταν η ζωή σου έχει πλέον αλλάξει.