Μαμά, πότε ήταν η τελευταία φορά που κοιμήθηκες χωρίς τύψεις;

Αν είσαι μαμά, ξέρεις πολύ καλά ότι το «έχω λίγο χρόνο για μένα» είναι σχεδόν θεωρητικό concept. Ακόμα κι όταν το παιδί σου κοιμάται, υπάρχει πάντα η πιθανότητα να ανοίξει η πόρτα και να σε ρωτήσει αν μπορεί να πιει νερό. Aν είσαι στη δουλειά ή σε ταξίδι, μπορεί ανά πάσα στιγμή να χτυπήσει το FaceTime γιατί θέλει να σου μιλήσει. Η λίστα με τα όσα καλείσαι να διαχειριστείς καθημερινά ως μαμά είναι μεγάλη και κάπως έτσι, η μητρότητα καταλήγει να είναι μια δουλειά χωρίς πραγματικό ωράριο, χωρίς διάλειμμα και - κυρίως- χωρίς κουμπί «off».

Γιατί πάντα υπάρχει κάτι ακόμη που πρέπει να κάνεις. Ένα πλυντήριο που δεν μπήκε, ένα τάπερ που πρέπει να ετοιμαστεί για αύριο, ένα ραντεβού που πρέπει να κλειστεί, μια σχολική τσάντα που πρέπει να ελεγχθεί. Μέσα σε όλα αυτά, η δική σου ανάγκη για ξεκούραση καταλήγει σχεδόν πάντα τελευταία στη λίστα.

Και δεν είναι απλώς μια αίσθηση. Έρευνα της εταιρείας στρωμάτων και ειδών ύπνου Naturepedic, σε δείγμα 1.000 μαμάδων, έδειξε ότι το 62% αισθάνεται πως χρειάζεται την επίσημη «άδεια» κάποιου άλλου για να δώσει προτεραιότητα στον ύπνο της χωρίς να νιώθει ενοχές.

Ναι, διάβασες σωστά: άδεια για να κοιμηθείς (αν δεν σου είναι γνώριμο το συναίσθημα, είσαι από τις τυχερές).

Μήπως έχεις κι εσύ «techxiety»; Το νέο άγχος της γονεϊκότητας που σε κρατά ξύπνια τα βράδια

Το αόρατο βάρος που κουβαλάς όλη μέρα

Η μητρότητα δεν είναι μόνο όλα όσα κάνεις. Είναι και όλα όσα θυμάσαι ότι πρέπει να κάνεις. Να είναι το παιδί ταϊσμένο, καθαρά και στην ώρα του. Να μην ξεχάσεις την προπόνηση. Να κλείσεις τον παιδίατρο. Να θυμηθείς τη σχολική γιορτή. Να υπάρχει γάλα στο ψυγείο. Να πάρεις δώρο για το πάρτι. Να ελέγξεις τις εργασίες. Να οργανώσεις το αυριανό πρόγραμμα. Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, εσύ προσπαθείς παράλληλα να του προσφέρεις μια όμορφη, χαρούμενη και γεμάτη παιδική ηλικία.

Αυτό το αόρατο κομμάτι της φροντίδας είναι το λεγόμενο mental load, το «νοητικό φορτίο» που κουβαλάς ακόμη κι όταν δεν κάνεις απολύτως τίποτα. Γιατί μπορεί να κάθεσαι στον καναπέ, αλλά το μυαλό σου συνεχίζει να δουλεύει. Τι πρέπει να γίνει αύριο; Ποιος θα πάει τα παιδιά στο σχολείο; Τι θα μαγειρέψεις; Μήπως τελείωσαν οι πάνες; Πότε είναι το επόμενο ραντεβού;

Και κάπως έτσι, ακόμα και η ώρα του ύπνου δεν είναι πάντα ώρα ξεκούρασης.

Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το 48% των μαμάδων κοιμάται λιγότερο από επτά ώρες τη νύχτα ( από την εμπειρία μας λιγότερο), ενώ ένα εντυπωσιακό 83% δηλώνει ότι δεν ξυπνά ξεκούραστο, ανεξάρτητα από το πόσες ώρες έχει κοιμηθεί. Γιατί ο εγκέφαλός σου δεν κατεβάζει διακόπτη τόσο εύκολα όσο θα ήθελες.

«Μητρική επαγρύπνηση»: όταν κοιμάσαι, αλλά ένα κομμάτι σου παραμένει ξύπνιο

Η Naturepedic χρησιμοποιεί τον όρο «maternal vigilance», δηλαδή «μητρική επαγρύπνηση», για να περιγράψει αυτή την αυξημένη εγρήγορση που επιτρέπει στη μητέρα να αντιληφθεί και να ανταποκριθεί στις ανάγκες του παιδιού της ακόμη και όταν κοιμάται. Αν έχεις μικρό παιδί, πιθανότατα ξέρεις ακριβώς τι σημαίνει αυτό. Μπορεί να κοιμάσαι βαθιά, αλλά ένας μικρός ήχος από το παιδικό δωμάτιο αρκεί για να ανοίξεις τα μάτια σου. Μπορεί ο σύντροφός σου να σηκωθεί να δει τι συμβαίνει, αλλά εσύ έχεις ήδη ξυπνήσει. Και μπορεί το παιδί να είναι πλέον αρκετά μεγάλο ώστε να μη σε χρειάζεται κάθε λεπτό, όμως το σώμα και το μυαλό σου έχουν μάθει να βρίσκονται σε επιφυλακή.

Το φαινόμενο είναι ακόμη πιο έντονο στις μαμάδες παιδιών κάτω των δύο ετών: το 89% δήλωσε ότι αισθάνεται πως δεν ξεκουράζεται αρκετά. Και δεν είναι μόνο ο ύπνος. Σύμφωνα με την έρευνα, 9 στις 10 μαμάδες δυσκολεύονται να ηρεμήσουν το μυαλό τους την ώρα που πέφτουν για ύπνο.

Και την επόμενη μέρα; Η κούραση συσσωρεύεται. Το 94% των μαμάδων δήλωσε ότι έχει αποκοιμηθεί κάπου αλλού εκτός από το κρεβάτι του, είτε στο αυτοκίνητο, είτε στο τραπέζι, είτε στο πάτωμα - ή, φυσικά, στο κρεβάτι του παιδιού.

Οι νέοι γονείς διαφωνούν για το ποιος κοιμάται περισσότερο αλλά τους διαφεύγει ένα βασικό ερώτημα

Αυτό που χρειάζεσαι δεν είναι «άδεια», είναι βοήθεια

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι μαμάδες που συμμετείχαν στην έρευνα δεν ζητούν κάποιο μαγικό hack για να κοιμούνται περισσότερο. Δεν ζητούν να τους πει κάποιος ότι «δικαιούνται» να ξεκουραστούν. Αυτό που πραγματικά χρειάζονται είναι λιγότερες υποχρεώσεις.

Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται να μάθεις εσύ να κάνεις καλύτερα τα πάντα. Χρειάζεται και οι υπόλοιποι άνθρωποι του σπιτιού να κάνουν περισσότερα.

Ο σύντροφός σου δεν «βοηθάει» όταν αναλαμβάνει το δικό του μερίδιο στις δουλειές του σπιτιού και στη φροντίδα των παιδιών. Συμμετέχει. Τα παιδιά, ανάλογα φυσικά με την ηλικία τους, μπορούν επίσης να αναλαμβάνουν μικρές ευθύνες. Γιατί η μαμά δεν είναι η υπεύθυνη του σπιτιού που πρέπει να θυμάται, να οργανώνει και να εκτελεί τα πάντα.

Και υπάρχει κάτι ακόμη που ζητούν οι μαμάδες: να μπορούν να κοιμηθούν λίγο παραπάνω. Ναι, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι το Σάββατο κάποιος άλλος θα σηκωθεί στις 7 το πρωί για να πάει το παιδί στην προπόνηση. Ακόμα κι αν το ποδόσφαιρο ξεκινά στις 9. Ακόμα κι αν πρέπει να οργανωθεί διαφορετικά το πρόγραμμα της οικογένειας.

Γιατί η ξεκούρασή σου δεν πρέπει να είναι η «ανταμοιβή» που θα πάρεις όταν ολοκληρώσεις όλες τις υπόλοιπες υποχρεώσεις σου. Αν περιμένεις να τελειώσουν όλα για να ξεκουραστείς, πιθανότατα δεν θα ξεκουραστείς ποτέ.

Γιατί οι κουρασμένες μητέρες δεν θέλουν να κοιμούνται νωρίς

Δεν χρειάζεται να κερδίσεις το δικαίωμα να ξεκουραστείς

Υπάρχει μια παγίδα στη μητρότητα που είναι δύσκολο να αντιληφθείς μέχρι να τη ζήσεις: μπορεί να αισθάνεσαι ότι η αξία σου ως μαμά μετριέται από το πόσα κάνεις για τους άλλους. Αν τα παιδιά είναι καλά, αν το σπίτι είναι τακτοποιημένο, αν υπάρχει φαγητό, αν όλα είναι οργανωμένα, τότε νιώθεις ότι τα κατάφερες.

Και όταν ξαπλώνεις ενώ υπάρχει ακόμη κάτι στη λίστα σου, έρχεται η ενοχή. Μήπως θα μπορούσα να κάνω κάτι ακόμη; Μήπως είμαι τεμπέλα; Μήπως θα έπρεπε να σηκωθώ; Μήπως κάποιος άλλος με χρειάζεται;

Όμως η ξεκούραση δεν είναι τεμπελιά. Και δεν χρειάζεται να έχεις ολοκληρώσει κάθε δουλειά για να τη δικαιούσαι. Χρειάζεσαι ύπνο για να έχεις καθαρό μυαλό, περισσότερη υπομονή, καλύτερη διάθεση και περισσότερη ενέργεια. Όταν είσαι μονίμως εξαντλημένη, είναι πολύ πιο εύκολο να εκνευριστείς, να νιώσεις ότι δεν τα προλαβαίνεις όλα και να χάσεις ακόμη και τις μικρές χαρές της καθημερινότητας. Και είναι απολύτως φυσικό να γκρινιάζεις όταν έχεις φτάσει στα όριά σου. Μόνο που, αντί να ακούσεις «μήπως χρειάζεσαι λίγη ξεκούραση;», το πιθανότερο είναι να ακούσεις το γνώριμο « ωχ, αυτή η γκρίνια σου!».

Τελικά, το να φροντίζεις τον εαυτό σου δεν σημαίνει ότι φροντίζεις λιγότερο το παιδί σου. Σημαίνει ότι αναγνωρίζεις πως κι εσύ είσαι ένας άνθρωπος που χρειάζεται φροντίδα.

Γιατί η κάθε μαμά δεν αξίζει ξεκούραση μόνο όταν έχει τελειώσει όλα όσα έχει να κάνει.

Αξίζει ξεκούραση επειδή είναι άνθρωπος.