Η AI στην εκπαίδευση προκαλεί αντιδράσεις: Γιατί οι γονείς ζητούν να μπουν σαφή όρια

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη γίνει μέρος της καθημερινότητας των παιδιών, ιδιαίτερα των μεγαλύτερων μαθητών, είτε την αξιοποιούν για μια σχολική εργασία είτε για κάτι πολύ πιο απλό στην καθημερινότητά τους. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα τη χρησιμοποιήσουν, αλλά πόσο, με ποιον τρόπο και με ποια όρια.

Πριν από λίγες μέρες, ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Zohran Mamdani, μαζί με τον επικεφαλής των δημόσιων σχολείων της πόλης, Kamar Samuels, ανακοίνωσε ένα μονοετές «πάγωμα» της χρήσης εργαλείων generative AI για τους μαθητές των πρώτων τάξεων των δημόσιων σχολείων έως και την 8η τάξη. Η απόφαση αφορά περίπου 600.000 παιδιά και συνοδεύεται από ευρύτερες κατευθύνσεις για τον περιορισμό του χρόνου μπροστά στην οθόνη. Στις μεγαλύτερες τάξεις επιτρέπεται περιορισμένη χρήση της AI, με συγκεκριμένους κανόνες και εκπαιδευτική επίβλεψη.

Οι εργασίες έγιναν πιο εύκολες με την AI αλλά οι έφηβοι παραδέχονται ότι χάνουν κάτι σημαντικό

Η AI έχει ήδη μπει στη σχολική καθημερινότητα

Σύμφωνα με έρευνα που δημοσίευσε πέρυσι η RAND Corporation περισσότεροι από τους μισούς μαθητές γυμνασίου και λυκείου στις ΗΠΑ χρησιμοποιούν πλέον AI για το σχολείο, ενώ η χρήση έχει αυξηθεί σημαντικά μέσα σε μόλις δύο χρόνια. Την ίδια στιγμή, λιγότεροι από τους μισούς διευθυντές σχολείων δηλώνουν ότι το σχολείο ή η σχολική τους περιφέρεια διαθέτει συγκεκριμένη πολιτική για τη χρήση της AI. Με άλλα λόγια, μπορεί το παιδί σου να χρησιμοποιεί ήδη ένα εργαλείο που το σχολείο δεν έχει ακόμη αποφασίσει πώς ακριβώς πρέπει να αντιμετωπίζει.

Αυτό είναι ένα από τα βασικά σημεία της συζήτησης. Δεν χρειάζεται να θεωρείς την AI εχθρό της εκπαίδευσης για να αναρωτηθείς αν είναι σωστό να μπαίνει στην τάξη χωρίς σαφείς κανόνες, χωρίς επαρκή δεδομένα για τις συνέπειές της και χωρίς να έχουν λόγο οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί.

Μια άλλη έρευνα της Century Foundation, που πραγματοποιήθηκε από τη Morning Consult σε 2.000 ψηφοφόρους, δείχνει ότι η ανησυχία δεν περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο θέμα. Τουλάχιστον 80% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι ανησυχούν για έξι διαφορετικές εξελίξεις γύρω από την τεχνολογία στις τάξεις — από τη χρήση της AI για την ολοκλήρωση εργασιών χωρίς πραγματική μάθηση μέχρι τη συλλογή και εμπορική αξιοποίηση προσωπικών δεδομένων των μαθητών. Σχεδόν τέσσερις στους πέντε θέλουν να υπάρχουν σαφή κυβερνητικά πρότυπα για τη χρήση της AI στα σχολεία, ενώ σχεδόν οι μισοί θεωρούν ότι η χρήση της μέσα στην τάξη θα πρέπει να παραμείνει περιορισμένη.

Και δεν είναι μόνο η Νέα Υόρκη που επανεξετάζει τη θέση της AI στην εκπαίδευση. Στη Νορβηγία, η κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Ιούνιο ότι από το φθινόπωρο οι μαθητές των πρώτων επτά τάξεων της υποχρεωτικής εκπαίδευσης πρέπει, κατά κανόνα, να μη χρησιμοποιούν εργαλεία AI για τις σχολικές εργασίες. Στις μεγαλύτερες τάξεις, η χρήση θα γίνεται σταδιακά και με μεγαλύτερη προσοχή, ενώ το νορβηγικό Υπουργείο Παιδείας επικαλείται την ανάγκη να προστατευτούν βασικές δεξιότητες, όπως η ανάγνωση, η γραφή και τα μαθηματικά.

Στην Αυστραλία, τα στοιχεία δείχνουν πόσο γρήγορα έχει ήδη γίνει η AI μέρος της καθημερινότητας των παιδιών: έρευνα της eSafety Commissioner σε 1.950 παιδιά ηλικίας 10 έως 17 ετών διαπίστωσε ότι το 78% έχει χρησιμοποιήσει κάποιο AI assistant. Η χρήση, μάλιστα, δεν περιορίζεται στις σχολικές εργασίες: περισσότερα από τα μισά παιδιά που έχουν χρησιμοποιήσει AI δήλωσαν ότι την έχουν αξιοποιήσει και για προσωπικά ή κοινωνικά ζητήματα, όπως συμβουλές, συναισθήματα ή απλές συζητήσεις. Περισσότεροι από 25.000 γονείς έχουν υπογράψει αίτημα για τον περιορισμό της ψηφιακής τεχνολογίας στα μικρότερα παιδιά, ενώ την ίδια ώρα εμφανίζονται διχασμένοι: άλλοι ζητούν περιορισμούς και άλλοι φοβούνται ότι τα παιδιά τους θα μείνουν πίσω αν δεν αποκτήσουν νωρίς ψηφιακές δεξιότητες.

Στην Ελλάδα, πάντως, η συζήτηση έχει ήδη περάσει από το «αν» στο «πώς». Από τον Μάιο του 2026 υπάρχει επίσημο πλαίσιο για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα σχολεία, με την AI να επιτρέπεται ως εργαλείο μάθησης, αλλά με συγκεκριμένους περιορισμούς: η χρήση της είναι προαιρετική, γίνεται υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού, δεν μπορεί να αντικαθιστά την προσωπική προσπάθεια του μαθητή και δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιείται στις γραπτές εξετάσεις χωρίς ρητή πρόβλεψη του εκπαιδευτικού. Παράλληλα, έχουν τεθεί αυστηροί κανόνες για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των παιδιών.

Πιστεύεις ότι έχασες το παιχνίδι με την Τεχνητή Νοημοσύνη και το παιδί σου; Μια ειδικός σε διαψεύδει

Όταν η AI κάνει τη δουλειά αντί για το παιδί

Για έναν μαθητή, η γοητεία της AI είναι προφανής. Αν δεν ξέρει πώς να ξεκινήσει μια έκθεση, μπορεί να ζητήσει βοήθεια. Αν δυσκολεύεται σε μια μαθηματική άσκηση, μπορεί να πάρει λύση. Αν πρέπει να οργανώσει μια παρουσίαση, μπορεί να το κάνει μέσα σε λίγα λεπτά. Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν η βοήθεια σταματά να είναι βοήθεια και γίνεται υποκατάστατο της προσπάθειας.

Έρευνα του MIT έχει μάλιστα συνδέσει την έντονη εξάρτηση από εργαλεία όπως το ChatGPT με αυτό που οι ερευνητές περιγράφουν ως «cognitive debt», δηλαδή μια μορφή γνωστικού χρέους: όταν αναθέτεις συνεχώς σε ένα εργαλείο τη σκέψη πριν προλάβεις να αναπτύξεις τις δικές σου δεξιότητες, μπορεί να δυσκολεύεσαι περισσότερο όταν χρειάζεται να σκεφτείς χωρίς αυτό. Και αυτή είναι ίσως η πιο ουσιαστική ερώτηση που μπορείς να κάνεις ως γονιός: το AI βοηθά το παιδί να μάθει ή απλώς το βοηθά να τελειώνει;

Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι μόνο η σχολική εργασία. Είναι και το πόσο γρήγορα αυξάνεται συνολικά ο χρόνος που περνά ένα παιδί μπροστά σε μια οθόνη. Για ένα παιδί που ήδη χρησιμοποιεί κινητό, tablet, υπολογιστή και gaming, η προσθήκη ενός ακόμη ψηφιακού εργαλείου δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική αλλαγή. Είναι ακόμη ένας τρόπος να περνά χρόνο online.

To ζητούμενο δεν είναι κάθε δυσκολία του παιδιού να έχει ψηφιακή λύση. Μπορεί να χρειάζεται να ρωτήσει τον δάσκαλό του. Να συζητήσει με έναν συμμαθητή του. Να ψάξει σε ένα βιβλίο. Να δοκιμάσει ξανά. Να βαρεθεί λίγο. Να κάνει λάθος. Όλα αυτά μπορεί να είναι χρονοβόρα και απαιτούν υπομονή, είναι όμως μέρος της εκπαίδευσης.

Και τι γίνεται με τα προσωπικά δεδομένα;

Υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα που εύκολα περνά σε δεύτερο πλάνο όταν συζητάς για τις δυνατότητες της AI: τα δεδομένα. Κάθε φορά που ένα παιδί χρησιμοποιεί μια ψηφιακή πλατφόρμα, αφήνει πίσω του πληροφορίες. Τι αναζητά, τι γράφει, τι δυσκολεύεται να καταλάβει, πώς αλληλεπιδρά. Όταν μιλάμε για παιδιά, η προστασία αυτών των δεδομένων δεν μπορεί να θεωρείται λεπτομέρεια. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ms.now, μια μεγάλη εταιρεία εκπαιδευτικής τεχνολογίας στις ΗΠΑ, συμφώνησε να καταβάλει 17 εκατομμύρια δολάρια για να διευθετήσει καταγγελίες σχετικά με τη συλλογή δεδομένων φοιτητών και την κοινοποίησή τους σε τρίτες εταιρείες για διαφημιστικούς σκοπούς.

Το ζητούμενο πλέον είναι ποια θέση θα έχει η ΑΙ στη ζωή του παιδιού και μέχρι πού θα φτάνει η χρήση της. Γιατί άλλο είναι να λειτουργεί ως εργαλείο που βοηθά ένα παιδί να μάθει και άλλο να αρχίζει να κάνει για εκείνο όσα χρειάζεται να μάθει να κάνει μόνο του: να σκέφτεται, να προσπαθεί, να συνεργάζεται, να κάνει λάθη, να συζητά και να βρίσκει λύσεις. Και πριν μια νέα τεχνολογία περάσει στη σχολική ζωή, γονείς και εκπαιδευτικοί χρειάζεται να έχουν ουσιαστικό λόγο στο πώς θα χρησιμοποιηθεί και αν είναι πραγματικά χρήσιμη για τα παιδιά.

Νέα λειτουργία της Meta σου επιτρέπει να βλέπεις τι ζητούν οι έφηβοι από την Τεχνητή Νοημοσύνη

Για χρόνια, η λογική της τεχνολογικής βιομηχανίας ήταν «move fast and break things». Όταν όμως μιλάμε για σχολεία, ίσως αυτή να μην είναι η λογική που θέλουμε να ακολουθήσουμε. Γιατί τα δημόσια σχολεία δεν είναι πεδίο δοκιμών για κάθε καινούργιο εργαλείο. Είναι ένας χώρος όπου τα παιδιά πρέπει πρώτα να μαθαίνουν να σκέφτονται μόνα τους και μετά να μαθαίνουν πώς να χρησιμοποιούν την τεχνολογία προς όφελός τους.