«SkinnyTok»:Η τοξική εμμονή των ’90s με το «πολύ αδύνατο» σώμα επιστρέφει & οι ειδικοί προειδοποιούν

Αν μεγάλωσες τη δεκαετία του '90 και στις αρχές του 2000 θα θυμάσαι καλά τις γιγαντοαφίσες και τα εξώφυλλα περιοδικών με εξαιρετικά αδύνατα μοντέλα, διαφημίσεις που παρουσίαζαν ένα συγκεκριμένο σώμα ως συνώνυμο της ομορφιάς και μια διαρκής πίεση να «χωρέσεις» σε ένα πρότυπο που για τις περισσότερες ήταν απλώς ανέφικτο.

Παρά τη δυναμική που απέκτησε τα τελευταία χρόνια το κίνημα για την αποδοχή του σώματος, η εμμονή με το πολύ λεπτό σώμα φαίνεται να επιστρέφει με νέα μορφή στα social media. Το φαινόμενο που έγινε γνωστό ως SkinnyTok, μέσα από περιεχόμενο που προωθεί τις αυστηρές δίαιτες και την υπερβολική άσκηση, δείχνει ότι τα μη ρεαλιστικά και επιβλαβή πρότυπα δεν έχουν εξαφανιστεί. Ακόμη και μετά τον αποκλεισμό του σχετικού hashtag από το TikTok, παρόμοια μηνύματα μπορούν να εμφανιστούν με διαφορετικές μορφές και να φτάσουν εύκολα στο νεανικό κοινό.

7 τρόποι να μεγαλώσεις ένα body-confident παιδί στην εποχή των GLP-1 και των social media

Τι είναι το SkinnyTok

Το SkinnyTok έγινε γνωστό ως ένας όρος που περιγράφει περιεχόμενο στα social media το οποίο επαναφέρει την εμμονή με το πολύ λεπτό σώμα, μέσα από βίντεο για αυστηρές δίαιτες, απώλεια βάρους, έντονη άσκηση και «μεταμορφώσεις» σώματος. Σύμφωνα με τον ψυχίατρο Δρ Brian Zachariah από τη Mindpath Health, τέτοιου είδους περιεχόμενο μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη σωματική και ψυχική υγεία των νέων, ιδιαίτερα όταν συνδέει την αυτοεκτίμηση και την ελκυστικότητα αποκλειστικά με το βάρος και την εικόνα του σώματος.

«Πολλοί influencers που χρησιμοποιούν αυτό το hashtag προωθούν μηνύματα όπως “φάε λιγότερο”, “μην κάνεις παρασπονδίες” και “έλεγχε περισσότερο τον εαυτό σου”», λέει η Rachel Goldberg, LMFT, PMH-C, ψυχοθεραπεύτρια στο Los Angeles που ειδικεύεται στις διατροφικές διαταραχές. «Το υπονοούμενο είναι ότι όλα αυτά βρίσκονται αποκλειστικά υπό τον έλεγχό σου. Και αν δεν είσαι λεπτός, φταις εσύ», τονίζει.

Επιστρέφει η «skinny culture»;

Η ψυχοθεραπεύτρια θυμάται μια εποχή κατά την οποία το skinny θεωρούνταν σχεδόν αυτονόητο συνώνυμο της ομορφιάς.«Το να είσαι αδύνατος ήταν πάντα στη μόδα και, αν δεν ήσουν, ο στόχος ήταν να τρως λιγότερο και να αδυνατίσεις», θυμάται η Goldberg.

Ακολούθησε η άνοδος του body positivity και της αποδοχής του σώματος. Για αρκετά χρόνια, η δημόσια συζήτηση έμοιαζε να μετακινείται προς μια πιο υγιή κατεύθυνση. Ωστόσο, η Heather Rosen, PhD, διευθύντρια του προγράμματος για τις διατροφικές διαταραχές στο Psychology Partners Group, εντοπίζει ομοιότητες ανάμεσα στο SkinnyTok και σε μια παλαιότερη διαδικτυακή κουλτούρα. Στα μέσα της δεκαετίας του 2000, τα λεγόμενα «thinspo» blogs και οι σχετικές εικόνες εξυμνούσαν την ακραία λεπτότητα και συχνά ενθάρρυναν εξαιρετικά αυστηρές διατροφικές συνήθειες.

Οι ειδικοί δεν θεωρούν τυχαία την επιστροφή αυτών των μηνυμάτων. Όπως επισημαίνουν, η κοινωνία τα τελευταία χρόνια κινείται διαρκώς ανάμεσα στην αποδοχή του σώματος και στην πίεση για ένα όλο και πιο λεπτό πρότυπο. Το body positivity έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη για μεγαλύτερη αποδοχή της διαφορετικότητας στο σώμα, όμως η πίεση για αδυνάτισμα και η ντροπή γύρω από την εμφάνιση δεν εξαφανίστηκαν ποτέ πραγματικά.

Σε αυτό το μεταβαλλόμενο κλίμα, (δια) βλέπουν και την αυξανόμενη προβολή των φαρμάκων απώλειας βάρους, όπως τα Wegovy και Zepbound, αλλά και τη γενικότερη έντονη ενασχόληση με το βάρος και την εικόνα του σώματος. Έτσι, πρότυπα που έμοιαζαν να έχουν υποχωρήσει επιστρέφουν στα social media με νέα μορφή, βρίσκοντας ιδιαίτερη απήχηση σε ένα νεανικό κοινό.

Να ανησυχήσουμε ή όχι;

Το SkinnyTok δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που βλέπει ένα βίντεο για δίαιτα ή γυμναστική αντιμετωπίζει πρόβλημα. Υπάρχουν όμως ορισμένες αλλαγές στη συμπεριφορά που αξίζει να προσέξουν οι γονείς. 'Οπως, απομόνωση από την οικογένεια ή τους φίλους,συχνή κριτική για την εμφάνισή του,συνεχές «τσεκάρισμα» του σώματος στον καθρέφτη, επιλογή πολύ φαρδιών ρούχων για να κρύψει το σώμα, συνεχείς συγκρίσεις με άλλους, έντονη ενασχόληση με την εμφάνιση.

«ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου»: Η νέα προσέγγιση για την περίοδο αφορά στο σώμα, τη γνώση και τον σεβασμό

Υπάρχουν επίσης αλλαγές στη σχέση με το φαγητό που χρειάζονται προσοχή, όπως απότομες μεταβολές βάρους, αυστηροί κανόνες γύρω από το φαγητό, εμμονή με το λεγόμενο «clean eating», αποκλεισμός ολόκληρων ομάδων τροφίμων ή γευμάτων που προηγουμένως απολάμβανε το παιδί. Ανησυχητικό μπορεί να είναι επίσης αν περνά συστηματικά χρόνο στο μπάνιο αμέσως μετά τα γεύματα ή αν αρχίζει να αντιμετωπίζει τη γυμναστική ως τρόπο να «κερδίσει» το δικαίωμα να φάει.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, η λύση δεν είναι να απαγορεύσεις στο παιδί το TikTok ( που είναι μάλλον ανέφικτο σε έναν 16χρονο έφηβο και έφηβη ) ή να του πεις ότι «αυτά που βλέπεις είναι ανοησίες». Το ζητούμενο είναι να καταλάβεις τι ακριβώς βλέπει. Μια συζήτηση μπορεί να ξεκινήσει με απλές ερωτήσεις για το περιεχόμενο που παρακολουθούν, τις τάσεις που συναντούν και τους influencers που ακολουθούν, αλλά και για το πώς αισθάνονται με το σώμα και την εμφάνισή τους.

Στόχος δεν είναι να αισθανθεί το παιδί ότι ελέγχεται ή ότι πρέπει να απολογηθεί για όσα βλέπει στο διαδίκτυο, αλλά να δημιουργηθεί ένας ασφαλής χώρος για συζήτηση. Βίντεο που παρουσιάζουν τη γυμναστική ως «τιμωρία» για το φαγητό ή που συνδέουν την αξία ενός ανθρώπου με το βάρος και την εμφάνισή του μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για ερωτήματα: Είναι ρεαλιστικό να γυμνάζεται κάποιος με αυτόν τον τρόπο κάθε μέρα; Θα συμφωνούσε ένας γιατρός με αυτή τη συμβουλή; Ποιος δημιούργησε το συγκεκριμένο περιεχόμενο και τι προσπαθεί να πείσει το κοινό να πιστέψει;

Τέτοιου είδους ερωτήσεις βοηθούν τα παιδιά να αναπτύξουν αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν media literacy, δηλαδή την ικανότητα να αξιολογούν κριτικά το περιεχόμενο που καταναλώνουν στα social media και να αναγνωρίζουν πότε ένα μήνυμα παρουσιάζεται ως «συμβουλή» ενώ στην πραγματικότητα προωθεί μη ρεαλιστικά ή ανθυγιεινά πρότυπα.

Ακόμη και όταν παρατηρήσεις αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες, στην άσκηση ή στον τρόπο με τον οποίο το παιδί σου αντιλαμβάνεται την εμφάνισή του, η Rachel Goldberg, συνιστά να αποφεύγονται οι κατηγορίες και η γλώσσα που μπορεί να προκαλέσει ντροπή. Αντί για μια άμεση επίθεση ή μια δήλωση ότι το παιδί έχει «πάθει εμμονή» με το σώμα του, είναι προτιμότερο να περιγράφονται ήρεμα οι αλλαγές που έχουν παρατηρηθεί και να του δίνεται η δυνατότητα να μιλήσει για όσα μπορεί να το απασχολούν.

Παγκόσμια Ημέρα κατά της Δίαιτας: Δεν υπάρχει ένα μόνο «σωστό» σώμα – πώς το μαθαίνεις στο παιδί σου

Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι από εμάς δεν μπορούμε να ελέγξουμε όλα όσα εμφανίζονται στην οθόνη των παιδιών τους. Μπορούμε όμως να επηρεάσουμε τον τρόπο με τον οποίο εκείνα αντιλαμβάνονται και αξιολογούν αυτά τα μηνύματα. Η δική μας στάση απέναντι στο σώμα, το φαγητό και την εμφάνιση παίζει επίσης σημαντικό ρόλο, καθώς τα παιδιά μαθαίνουν όχι μόνο από όσα τους λέμε, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο μας ακούνε να μιλάμε για τον εαυτό μας.