Μειώνεται στο 13% ο ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου- Γιατί δεν μηδενίζεται όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες;

Τα προϊόντα περιόδου - ένα αγαθό πρώτης ανάγκης για κάθε γυναίκα- αλλάζουν φορολογική κατηγορία καθώς ανακοινώθηκε η μείωση του ΦΠΑ στο 13% από το 24% που είναι σήμερα, ενώ παράλληλα εξετάζεται το μέτρο της δωρεάν διάθεσής τους στα σχολεία.

Την ανακοίνωση έκανε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από τη συχνότητα του Alpha Radio (3/11), λέγοντας ότι το μέτρο θα ισχύσει από 1/1/2027 και χαρακτηρίζοντας την παρέμβαση «κίνηση κοινωνικής και φυλετικής δικαιοσύνης». Παράλληλα, αποκάλυψε ότι έχει ζητήσει να εξεταστούν προγράμματα δωρεάν παροχής προϊόντων περιόδου σε σχολεία, με προτεραιότητα σε περιοχές όπου οι κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες είναι μεγαλύτερες.

Μέχρι σήμερα τα προιόντα περιόδου στη χώρα μας - σερβιετάκια, ταμπόν - αντιμετωπίζονταν φορολογικά σχεδόν ως... είδη πολυτελείας. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα βήμα προς την αναγνώριση της περιόδου ως ζητήματος κοινωνικής και έμφυλης ισότητας. Το ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: αρκεί η φορολογική ελάφρυνση για να αντιμετωπιστεί η φτώχεια περιόδου;

Ένας λεκές αίματος στην πρώτη σελίδα μάς θυμίζει: η αξιοπρεπής περίοδος είναι δικαίωμα, όχι προνόμιο

Τι ισχύει στην υπόλοιπη Ευρώπη;

Η συζήτηση για τον λεγόμενο «Tampon Tax» (τον φόρο στα προϊόντα περιόδου) απασχολεί την Ευρωπαϊκή Ένωση εδώ και χρόνια. Ενώ η οδηγία της ΕΕ επιτρέπει πλέον στα κράτη-μέλη ακόμη και τον μηδενισμό του ΦΠΑ στα είδη υγιεινής, οι αποκλίσεις μεταξύ των χωρών παραμένουν μεγάλες:

Σκωτία: Έγινε η πρώτη χώρα στον κόσμο που κατοχύρωσε νομοθετικά το δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης σε προϊόντα περιόδου για όλους όσοι τα χρειάζονται. Ο σχετικός νόμος τέθηκε σε ισχύ στις 15 Αυγούστου 2022 και υποχρεώνει τις τοπικές αρχές και τους εκπαιδευτικούς φορείς να εξασφαλίζουν τη δωρεάν διάθεσή τους, με εύκολη πρόσβαση και σεβασμό στην αξιοπρέπεια των δικαιούχων.

Ιρλανδία: Εφαρμόζει μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ (0%) σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων περιόδου. Σύμφωνα με την ιρλανδική φορολογική αρχή, σε αυτές περιλαμβάνονται οι σερβιέτες, τα ταμπόν, τα κύπελλα περιόδου, τα εσώρουχα περιόδου και τα σφουγγάρια περιόδου.

Ηνωμένο Βασίλειο: Ο ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου μηδενίστηκε την 1η Ιανουαρίου 2021. Ο συντελεστής 0% καλύπτει προϊόντα όπως σερβιέτες, ταμπόν και κύπελλα περιόδου, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2024 επεκτάθηκε και στα επαναχρησιμοποιούμενα εσώρουχα περιόδου.

Ισπανία: Εφαρμόζει μειωμένο ΦΠΑ 4% στα ταμπόν, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Παράλληλα, η νομοθεσία προβλέπει δωρεάν πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, σε κοινωνικές δομές για γυναίκες που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση, καθώς και σε χώρους κράτησης. Στην Καταλονία, από τις 4 Μαρτίου 2024, ξεκίνησε μια ξεχωριστή πρωτοβουλία δωρεάν διάθεσης επαναχρησιμοποιούμενων προϊόντων περιόδου μέσω περίπου 3.300 φαρμακείων. Οι ενδιαφερόμενες μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα σε κύπελλο περιόδου, εσώρουχο περιόδου ή υφασμάτινες σερβιέτες.

Γαλλία: Ο ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου ανέρχεται στο 5,5%. Παράλληλα, από το 2021 έχουν αναπτυχθεί πρωτοβουλίες δωρεάν διάθεσης προϊόντων σε πανεπιστήμια και εκπαιδευτικά ιδρύματα. Επιπλέον, από την 1η Οκτωβρίου 2026, συγκεκριμένα επαναχρησιμοποιούμενα προϊόντα περιόδου, όπως τα κύπελλα και τα εσώρουχα περιόδου, καλύπτονται από το σύστημα υγειονομικής ασφάλισης για άτομα κάτω των 26 ετών, καθώς και για δικαιούχους της συμπληρωματικής υγειονομικής κάλυψης C2S, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Γερμανία: Μείωσε τον ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου από το 19% στο 7% την 1η Ιανουαρίου 2020, εντάσσοντάς τα στην κατηγορία των αγαθών καθημερινής ανάγκης.

«Ντρεπόμουν να πάω σχολείο»: Πώς το period shaming επηρέασε τα σχολικά μου χρόνια

Η φτώχεια περιόδου επηρεάζει περισσότερες γυναίκες απ΄όσες νομίζεις

Η αδυναμία πρόσβασης σε βασικά προϊόντα περιόδου λόγω οικονομικών δυσκολιών δεν αφορά μόνο τις αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά αποτελεί υπαρκτό πρόβλημα και σε ανεπτυγμένα κράτη, όπως η Ελλάδα. Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα των It’s Just Period, Deon Policy Institute και WHEN, με επιστημονικό συνεργάτη την MRB Hellas, που πραγματοποιήθηκε στη χώρα μας τον Δεκέμβριο του 2025 σε δείγμα 2.000 ατόμων και δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2026:

• 12,5% των γυναικών - περίπου 1 στις 8 - δήλωσε ότι τουλάχιστον μία φορά μέσα στους τελευταίους 12 μήνες δεν μπόρεσε να αγοράσει προϊόντα περιόδου λόγω οικονομικής αδυναμίας.
• 19,2% αντιμετώπισε δυσκολία όταν η ερώτηση αφορούσε άλλη γυναίκα στο ίδιο νοικοκυριό.
• 10,2% κατέφυγε σε αυτοσχέδια μέσα για τη διαχείριση της περιόδου επειδή δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να αγοράσει τα απαραίτητα προϊόντα.
• 16,6% χρειάστηκε να στερηθεί βασικά αγαθά, όπως τρόφιμα, ή να παραλείψει πληρωμές λογαριασμών και ιατρικών εξόδων, προκειμένου να καλύψει ανάγκες που σχετίζονται με την περίοδο.

Η οικονομική επιβάρυνση επηρεάζει και την καθημερινή συμμετοχή των γυναικών σε δραστηριότητες. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, το 9,3% έχει χάσει τουλάχιστον μία ημέρα σχολείου ή σπουδών λόγω έλλειψης προϊόντων περιόδου, το 10,6% έχει απουσιάσει από την εργασία του και το 16,9% έχει περιορίσει την κοινωνική του ζωή.

Τα στοιχεία δείχνουν πως η φτώχεια περιόδου δεν αφορά μόνο την αγορά μιας συσκευασίας σερβιετών ή ταμπόν. Συνδέεται με την πρόσβαση στην εκπαίδευση, την εργασία, την υγεία και, τελικά, την αξιοπρέπεια.

Μιλάμε ανοιχτά για την περίοδο: Γιατί είναι σημαντική η γνώση γύρω από την έμμηνο ρύση;

Η περίοδος δεν είναι μόνο οικονομικό ζήτημα

Η ίδια έρευνα αναδεικνύει και άλλες διαστάσεις της εμμηνορρυσιακής υγείας, όπως το κοινωνικό στίγμα και τον πόνο της περιόδου. Σχεδόν 6 στους 10 συμμετέχοντες, ποσοστό 59,7%, θεωρούν ότι οι γυναίκες έχουν βιώσει ντροπή ή ταμπού σχετικά με την περίοδό τους. Ως βασικός παράγοντας αναδεικνύεται η κοινωνία.

Παράλληλα, το 49,8% των γυναικών - σχεδόν 1 στις 2 - δηλώνει ότι ο πόνος της εμμήνου ρύσεως έχει επηρεάσει τη λειτουργικότητά του τουλάχιστον μία φορά μέσα στους τελευταίους 12 μήνες.

Τα ευρήματα υπενθυμίζουν ότι χρειάζεται ενημέρωση, αποστιγματισμός και ουσιαστική αναγνώριση των επιπτώσεων που μπορεί να έχει η έμμηνος ρύση στην καθημερινότητα.

«ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου»: Η νέα προσέγγιση για την περίοδο αφορά στο σώμα, τη γνώση και τον σεβασμό

Ένα βήμα προς το αυτονόητο - αλλά όχι το τέλος της διαδρομής

Η μείωση του ΦΠΑ στα προϊόντα περιόδου είναι μια σημαντική εξέλιξη, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος βασικών αγαθών επιβαρύνει τα νοικοκυριά. Η πιθανή δωρεάν διάθεσή τους σε σχολεία μπορεί επίσης να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια σε κορίτσια που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Ωστόσο, τα στοιχεία της έρευνας δείχνουν ότι το πρόβλημα είναι ευρύτερο και απαιτεί περισσότερες από μία παρεμβάσεις. Οι οργανώσεις που εκπόνησαν την έρευνα προτείνουν, μεταξύ άλλων, την επέκταση προγραμμάτων ενημέρωσης στα σχολεία, τη δημιουργία ενός ετήσιου «Period Voucher» για νέες ηλικίες σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές και την παρακολούθηση των τιμών των βασικών προϊόντων περιόδου.

Η πρόσβαση σε προϊόντα περιόδου δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από το εισόδημα, τον τόπο κατοικίας ή την ηλικία μιας γυναίκας. Η μείωση του ΦΠΑ είναι ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Το ζητούμενο είναι να συνοδευτεί από πολιτικές που θα κάνουν την πρόσβαση στα απαραίτητα προϊόντα πραγματικά σταθερή, ισότιμη και αξιοπρεπή.