Περιεμμηνόπαυση δεν είναι μόνο οι εξάψεις: Είναι ο θυμός, τα νεύρα & όλα εκείνα που δεν περιμένεις
Από τις εξάψεις και την αϋπνία μέχρι το άγχος, την αύξηση βάρους και τη δυσκολία συγκέντρωσης, η περιεμμηνόπαυση μπορεί να επηρεάσει το σώμα αλλά και την ψυχολογία σου. Γιατί όμως δεν μιλάμε πιο συχνά γι΄αυτή τη μεταβατική φάση που βιώνουν εκατομμύρια γυναίκες;
Η περιεμμηνόπαυση αφορά τη μισή ανθρωπότητα, ωστόσο παραμένει ένα ζήτημα υγείας για το οποίο ελάχιστα γνωρίζουμε. Μπορεί να συνοδεύεται από ένα ευρύ φάσμα εξαντλητικών συμπτωμάτων, όπως αϋπνία, προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης, μυϊκούς και αρθρικούς πόνους, εξάψεις και διαταραχές στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, κατάθλιψη, άγχος, ημικρανίες, ταχυκαρδίες και έντονη κόπωση. Και το πιο ανησυχητικό; Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να επιμένουν για χρόνια, επηρεάζοντας σημαντικά την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής σου.
Αν βρίσκεσαι στα μέσα της δεκαετίας των 40 έως τα μέσα των 50 σου - ή αν γνωρίζεις γυναίκες σε αυτές τις ηλικίες - πιθανότατα βιώνουν την περιεμμηνόπαυση ακριβώς τώρα.
Τι είναι η περιεμμηνόπαυση και πότε ξεκινά;
Η περιεμμηνόπαυση είναι η μεταβατική περίοδος πριν από την εμμηνόπαυση, κατά την οποία οι ωοθήκες αρχίζουν σταδιακά να μειώνουν τη λειτουργία τους και τα επίπεδα των οιστρογόνων παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις. Μπορεί να ξεκινήσει από τα τέλη της δεκαετίας των 30 ή κατά τη διάρκεια των 40 και να διαρκέσει αρκετά χρόνια, συνήθως πέντε έως επτά ή και περισσότερο. Δεν πρέπει να τη συγχέεις με την εμμηνόπαυση. Η εμμηνόπαυση διαπιστώνεται όταν έχουν περάσει 12 συνεχόμενοι μήνες χωρίς περίοδο. Η περιεμμηνόπαυση, αντίθετα, είναι η περίοδος κατά την οποία το σώμα σου προσαρμόζεται σταδιακά στις ορμονικές αλλαγές. Πρόκειται για μια φυσιολογική φάση της ζωής σου, η οποία όμως δεν είναι πάντα εύκολη.
Η Penélope Cruz αποκαλύπτει το σύμπτωμα της περιεμμηνόπαυσης που σίγουρα δεν γνωρίζεις
Μια θύελλα συμπτωμάτων χωρίς προειδοποίηση
Για πολλές γυναίκες, η περιεμμηνόπαυση έρχεται σαν κεραυνός εν αιθρία. Τα συμπτώματα μοιάζουν συχνά ασύνδετα μεταξύ τους: ακανόνιστοι κύκλοι, νυχτερινές εφιδρώσεις, εξάψεις, αλλά και δυσπεψία, ακμή, φαγούρα στο δέρμα, αδεξιότητα, πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, ουρολοιμώξεις, ξηροστομία, αλλαγές στη μυρωδιά του σώματος, εκνευρισμός και ξαφνικές κρίσεις οργής. Επειδή τα επίπεδα των ορμονών κάνουν «roller coaster» από τη μια μέρα στην άλλη - καθώς οι ωοθήκες αρχίζουν σιγά-σιγά να σταματούν την παραγωγή οιστρογόνων - δεν υπάρχει ούτε μία τυπική εξέταση αίματος που να μπορεί να δώσει εύκολα τη διάγνωση. Οι υποδοχείς οιστρογόνων βρίσκονται παντού στο σώμα (στον εγκέφαλο, το ανοσοποιητικό, τα νεύρα, την καρδιά και τα οστά), οπότε οι επιπτώσεις είναι πολυεπίπεδες.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι μόνο κλινικό, αλλά κυρίως πολιτισμικό. Στη φάση αυτή, οι γυναίκες βρίσκονται στο ζενίθ της καριέρας τους, μεγαλώνουν παιδιά ή φροντίζουν ηλικιωμένους γονείς. Όταν λοιπόν εμφανίζεται η εξάντληση, η εγκεφαλική ομίχλη και η αϋπνία, συχνά αποδίδονται απλώς στο καθημερινό άγχος και το burnout.
Tαυτόχρονα, το ιατρικό σύστημα αποτυγχάνει συχνά να συνδέσει τα κομμάτια. Μελέτες δείχνουν ότι ελάχιστοι ειδικευόμενοι γιατροί λαμβάνουν ουσιαστική εκπαίδευση γύρω από την εμμηνόπαυση, με αποτέλεσμα οι γυναίκες να γυρίζουν από ειδικό σε ειδικό (καρδιολόγους, νευρολόγους, γαστρεντερολόγους), προσπαθώντας να βρουν τι μπορεί να έχουν.
«Σχεδόν ποτέ δεν πρόκειται για ένα μόνο σύμπτωμα», επισημαίνει η Jessica Drummond, φυσικοθεραπεύτρια, σύμβουλος υγείας και ιδρύτρια του Integrative Women’s Health Institute. Όπως εξηγεί, τα επίπεδα των ορμονών μεταβάλλονται σημαντικά από τη μία ημέρα στην άλλη, γεγονός που καθιστά δύσκολη την αξιόπιστη διάγνωση της περιεμμηνόπαυσης μέσω μιας απλής εξέτασης.
«Η πρόκληση είναι εν μέρει κλινική, αλλά είναι και πολιτισμική», τονίζει η δρ Shruthi Mahalingaiah, αναπληρώτρια καθηγήτρια Περιβαλλοντικής, Αναπαραγωγικής και Γυναικείας Υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας T.H. Chan του Πανεπιστημίου Harvard. «Δεν έχουμε κάνει αρκετά για να ενημερώσουμε και να εκπαιδεύσουμε τις γυναίκες σχετικά με αυτή τη φάση της ζωής τους».
Αυτή η έλλειψη ενημέρωσης και καθοδήγησης αφορά τόσο τις ίδιες τις γυναίκες όσο και τους επαγγελματίες υγείας που καλούνται να τις φροντίσουν. Σύμφωνα με έρευνα του 2023, μόλις περίπου το 30% των ειδικευόμενων γιατρών στη γυναικολογία στις ΗΠΑ δήλωσαν ότι είχαν παρακολουθήσει επίσημα μαθήματα σχετικά με την ιατρική αντιμετώπιση της εμμηνόπαυσης. Το ποσοστό αυτό, αν και αυξημένο σε σύγκριση με το21% που είχε καταγραφεί μία δεκαετία νωρίτερα, εξακολουθεί να αναδεικνύει σημαντικά κενά στην ιατρική εκπαίδευση γύρω από την εμμηνόπαυση.
Γιατί είναι τόσο δύσκολη η διάγνωση;
Η κόπωση, η αϋπνία, το άγχος και η δυσκολία συγκέντρωσης μπορεί να αποδοθούν στο στρες, στην επαγγελματική εξουθένωση ή στη φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης. Επιπλέον, επειδή τα επίπεδα των ορμονών μεταβάλλονται συνεχώς, μια μεμονωμένη εξέταση αίματος δεν μπορεί πάντα να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει την περιεμμηνόπαυση. Σύμφωνα με το CNN η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην ηλικία, στο ιστορικό του κύκλου και στα συμπτώματα που παρουσιάζει η κάθε γυναίκα. Ο γυναικολόγος μπορεί να αξιολογήσει συνολικά την εικόνα και να κρίνει αν χρειάζονται επιπλέον εξετάσεις. Μην αποδίδεις, ωστόσο, κάθε ενόχληση στην περιεμμηνόπαυση. Είναι σημαντικό να αποκλειστούν και άλλες πιθανές αιτίες, όπως οι διαταραχές του θυρεοειδούς, η αναιμία, οι διαταραχές της διάθεσης ή οι παρενέργειες φαρμάκων.
unsplash.com/ Anastasia Leonova
Εξάψεις, κόπωση: Μήπως μπαίνεις στην περιεμμηνόπαυση;
Τα τελευταία χρόνια, η κατάσταση αρχίζει επιτέλους να αλλάζει. Γυναίκες, επιστήμονες και δημόσια πρόσωπα μιλούν ανοιχτά, σπάζοντας το ταμπού ακόμα και στα κοινοβούλια.
Η περιεμμηνόπαυση δεν είναι απλώς μια «δυσάρεστη φάση» που πρέπει να υπομείνεις σιωπηλά. Είναι μια κρίσιμη καμπή για τα επόμενα 30 χρόνια της υγείας σου, καθώς η πτώση των οιστρογόνων αυξάνει μακροπρόθεσμα τους κινδύνους για καρδιαγγειακά νοσήματα και οστεοπόρωση.
Αν ο γιατρός σου υποτιμά τα συμπτώματά σου, η λύση είναι μία: να βρεις κάποιον που «το καταλαβαίνει». Με τις κατάλληλες θεραπείες (όπως η ορμονική υποκατάσταση που πλέον επανεξετάζεται θετικά από την επιστημονική κοινότητα), τις αλλαγές στον τρόπο ζωής και τη σωστή καθοδήγηση, η γυναίκα μπορεί να πάρει ξανά τον έλεγχο στα χέρια της και να μετατρέψει αυτή τη δύσκολη μετάβαση σε ένα νέο «παράθυρο ευκαιρίας» για το σώμα και τη ζωή της.
