Η Ευρώπη στις φλόγες: Γιατί κάθε καλοκαίρι οι πυρκαγιές γίνονται πιο ακραίες;

Άλλο ένα καλοκαίρι που οι πυρκαγιές έγιναν μέρος της καθημερινότητάς μας. Άλλο ένα Σαββατοκύριακο που η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με τεράστια πύρινα μέτωπα, ενώ η ίδια εικόνα επαναλήφθηκε στη Γαλλία, την Ισπανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Οι εικόνες από τις εκκενώσεις οικισμών, τα καμένα δάση και τους πυροσβέστες που δίνουν μάχη με τις φλόγες δεν αποτελούν πλέον μεμονωμένα περιστατικά. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα ακραία αυτά φαινόμενα αναμένεται να γίνουν ακόμη συχνότερα και πιο έντονα τα επόμενα χρόνια.

01

04

Η Ελλάδα στο επίκεντρο της νέας κρίσης

Το πιο επικίνδυνο μέτωπο των τελευταίων ημερών εντοπίστηκε στη δυτική Αττική, όπου οι ισχυροί άνεμοι δυσκόλεψαν σημαντικά το έργο των πυροσβεστών και δεν επέτρεπαν σε αρκετά εναέρια μέσα να ανεφοδιαστούν με νερό από τη θάλασσα.

Οι φλόγες εξαπλώθηκαν γρήγορα προς το Πόρτο Γερμενό και οικισμούς της περιοχής, οδηγώντας σε νέες εκκενώσεις. Παράλληλα, πυρκαγιές εκδηλώθηκαν και στην Κεφαλονιά και τη Χαλκιδική.
Μόλις λίγες ημέρες νωρίτερα, δύο πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους στην Κρήτη κατά τη διάρκεια κατάσβεσης μεγάλης φωτιάς, ενώ ένας ακόμη πυροσβέστης σκοτώθηκε σε διαφορετικό μέτωπο στην Πελοπόννησο.

Η Πρέβελη «μαύρισε» -Οι εικόνες από το εμβληματικό φοινικόδασος της Κρήτης προκαλούν θλίψη

Η Ευρώπη καίγεται ταυτόχρονα

Την ίδια ώρα, η Γαλλία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μία από τις μεγαλύτερες πυρκαγιές στην ιστορία της. Περισσότεροι από 224.000 άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τους χώρους διακοπών τους, σε μία από τις μεγαλύτερες εκκενώσεις πολιτών που έχει καταγραφεί στη χώρα εκτός πολέμου.

Η φωτιά κατέκαψε περίπου 420 τετραγωνικά χιλιόμετρα δάσους, έκταση σχεδόν τέσσερις φορές μεγαλύτερη από το Παρίσι, ενώ χιλιάδες κάτοικοι παραμένουν εκτός των σπιτιών τους. Στην Ισπανία, αν και τα μεγαλύτερα μέτωπα έχουν πλέον περιοριστεί, η χώρα έχει ήδη καταγράψει μία από τις πιο δύσκολες αντιπυρικές περιόδους των τελευταίων ετών, με δεκάδες χιλιάδες εκκενώσεις και ανθρώπινες απώλειες.

«Στο τέλος εμείς θα γίνουμε στάχτη»: Tο ηχηρό μήνυμα του Μιχαήλ Βαρθακούρη για τη φωτιά στην Πάρο

Γιατί οι φωτιές γίνονται όλο και χειρότερες;

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι μία πυρκαγιά χρειάζεται πάντα μια αρχική αιτία για να ξεκινήσει: έναν κεραυνό, μια ανθρώπινη αμέλεια ή ακόμη και έναν σπινθήρα από μηχάνημα. Αυτό όμως δεν εξηγεί γιατί οι φωτιές εξελίσσονται πλέον σε τεράστιες πυρκαγιές που καίνε ανεξέλεγκτα επί ημέρες.

Σύμφωνα με ειδικούς της Deutsche Welle, πίσω από τα ολοένα πιο ακραία φαινόμενα βρίσκονται τρεις βασικοί παράγοντες: Η κλιματική αλλαγή, η διαχείριση των δασών και οι ακραίες καιρικές συνθήκες.

Μαμά μοιράστηκε τους αυστηρούς καλοκαιρινούς κανόνες για τα παιδιά της και το διαδίκτυο πήρε «φωτιά»

Η κλιματική αλλαγή «γεμίζει» τα δάση με καύσιμη ύλη

Οι επιστήμονες εξηγούν ότι για να εξαπλωθεί μια μεγάλη πυρκαγιά πρέπει να συνδυαστούν τρεις συνθήκες:

• μεγάλη ποσότητα βλάστησης,
• πολύ ξηρή βλάστηση,
• υψηλές θερμοκρασίες και δυνατοί άνεμοι.

Η κλιματική αλλαγή κάνει αυτόν τον συνδυασμό ολοένα και συχνότερο.

Τα τελευταία χρόνια οι χειμώνες είναι συχνά πιο βροχεροί, γεγονός που ευνοεί την ανάπτυξη μεγάλης ποσότητας φυτών και χόρτων. Στη συνέχεια, οι παρατεταμένοι καύσωνες και η ξηρασία τα μετατρέπουν σε εξαιρετικά εύφλεκτη ύλη.

Οι ειδικοί αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «υδροκλιματικό μαστίγωμα» (hydroclimatic whiplash), δηλαδή την απότομη εναλλαγή πολύ υγρών και πολύ ξηρών περιόδων, η οποία δημιουργεί τις ιδανικές συνθήκες για μεγάλες πυρκαγιές.

Τα ίδια τα δάση ευνοούν την εξάπλωση της φωτιάς

Σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος με τον οποίο έχουν διαμορφωθεί πολλά ευρωπαϊκά δάση.
Σε αρκετές περιοχές της Ευρώπης δημιουργήθηκαν εκτεταμένες μονοκαλλιέργειες με ένα μόνο είδος δέντρου, κυρίως πεύκα ή ευκαλύπτους, επειδή προσφέρουν μεγαλύτερο οικονομικό όφελος στην παραγωγή ξυλείας.

Οι μεγάλες πυρκαγιές δεν αποτελούν μόνο συνέπεια της κλιματικής κρίσης, αλλά και παράγοντα που την επιδεινώνει. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μόνο οι φετινές πυρκαγιές έχουν ήδη απελευθερώσει σχεδόν 18 εκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακα, συμβάλλοντας ακόμη περισσότερο στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

Η πρόληψη είναι το σημαντικότερο όπλο

Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι πυροσβέστες θα συνεχίσουν να παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών, όμως η ουσιαστική λύση βρίσκεται στην πρόληψη.
Η καλύτερη διαχείριση των δασών, η δημιουργία μεικτών δασικών οικοσυστημάτων αντί για μονοκαλλιέργειες, ο καθαρισμός της καύσιμης ύλης και, κυρίως, ο περιορισμός των εκπομπών που επιταχύνουν την κλιματική αλλαγή θεωρούνται απαραίτητα βήματα.

Τέλος, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, αν δεν αντιμετωπιστούν οι βαθύτερες αιτίες του προβλήματος, οι πυρκαγιές που βλέπουμε σήμερα ενδέχεται να αποτελούν απλώς μια πρόγευση όσων θα ακολουθήσουν τα επόμενα χρόνια.