El Niño 2026: Ο ΟΗΕ προειδοποιεί για ένα από τα ισχυρότερα καιρικά φαινόμενα στην ιστορία

Την ώρα που η κλιματική αλλαγή συνεχίζει να επηρεάζει τις θερμοκρασίες και τα καιρικά φαινόμενα παγκοσμίως, μια νέα προειδοποίηση από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών προκαλεί ανησυχία. Το El Niño, το φυσικό κλιματικό φαινόμενο που συνδέεται με την αύξηση της θερμοκρασίας των επιφανειακών υδάτων στον Ειρηνικό Ωκεανό, όχι μόνο έχει ήδη «εγκατασταθεί», αλλά ενισχύεται ταχύτερα από το αναμενόμενο.

01

03

Σύμφωνα με τη νέα μηνιαία έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού (WMO), που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου, το φαινόμενο αναμένεται να φτάσει στην κορύφωσή του τον Δεκέμβριο, επηρεάζοντας τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις σε μεγάλο μέρος του πλανήτη.

Όπως μεταδίδουν το France 24 και το TRT World, οι προβλέψεις κάνουν λόγο για ένα εξαιρετικά ισχυρό El Niño, με πιθανές συνέπειες για τα οικοσυστήματα, τη γεωργία, τις οικονομίες και την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.

Τι είναι το El Niño και γιατί επηρεάζει ολόκληρο τον πλανήτη;

Το El Niño είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που εμφανίζεται όταν τα επιφανειακά νερά στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό γίνονται θερμότερα από το συνηθισμένο.Αυτή η μεταβολή δεν περιορίζεται στον ωκεανό. Επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία, τους ανέμους, την πίεση και τα μοτίβα βροχοπτώσεων, προκαλώντας αλλαγές στον καιρό ακόμη και σε περιοχές που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.

Από την Κρήτη μέχρι την Καταλονία: Γιατί η Μεσόγειος βρίσκεται αντιμέτωπη με σφοδρές πλημμύρες;

Το φαινόμενο εμφανίζεται συνήθως κάθε δύο έως επτά χρόνια και διαρκεί περίπου εννέα έως δώδεκα μήνες. Εναλλάσσεται με τη La Niña, την αντίθετη φάση που χαρακτηρίζεται από ψυχρότερα νερά στην ίδια περιοχή του Ειρηνικού, ενώ ανάμεσα στις δύο φάσεις επικρατούν ουδέτερες συνθήκες. Το πρόβλημα αυτή τη φορά είναι η ένταση που προβλέπεται να αποκτήσει.

Ένα από τα ισχυρότερα El Niño από το 1950

Σύμφωνα με τον WMO, οι θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό αναμένεται να φτάσουν σε επίπεδα ρεκόρ κατά το τρίμηνο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2026. Η απόκλιση της θερμοκρασίας από τις φυσιολογικές τιμές είχε ήδη αυξηθεί από 1,6°C τον Ιούνιο σε 2,5°C τον Αύγουστο. Για το τελευταίο τρίμηνο του έτους προβλέπεται να φτάσει περίπου τους 3,7°C πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα.

Το «αιώνιο χιόνι» εξαφανίζεται & οι επιστήμονες προειδοποιούν για όσα έρχονται

Αν επιβεβαιωθεί αυτή η πρόβλεψη, θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη απόκλιση που έχει καταγραφεί από την έναρξη των σχετικών παρατηρήσεων, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ των 2,6°C κατά την περίοδο 2015-2016. Η γενική γραμματέας του WMO, Celeste Saulo, δήλωσε ότι το El Niño έχει πλέον εγκατασταθεί και ενισχύεται με ταχύτατους ρυθμούς.

Οι προβλέψεις του Οργανισμού δείχνουν σχεδόν 100% πιθανότητα να διατηρηθεί μέχρι τον Φεβρουάριο του 2027, ενώ ενδέχεται να συγκαταλέγεται στα ισχυρότερα φαινόμενα που έχουν παρατηρηθεί από τουλάχιστον το 1950. Οι εκτιμήσεις βασίζονται στη συνδυαστική αξιολόγηση προβλέψεων από 13 κορυφαία εθνικά και διεθνή μετεωρολογικά κέντρα.

Δεν χρειάζεται να φύγεις από την πόλη: 6 τρόποι να έρθεις πιο κοντά στη φύση

Γιατί το El Niño γίνεται πιο ανησυχητικό σε έναν πλανήτη που ήδη θερμαίνεται;

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της προειδοποίησης αφορά τη σχέση του El Niño με την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Όπως εξηγεί η Celeste Saulo, το El Niño δεν δημιουργεί από μόνο του νέα θερμότητα στον πλανήτη. Αντίθετα, συμβάλλει στην απελευθέρωση θερμότητας που έχει ήδη αποθηκευτεί στους ωκεανούς. Αυτή τη φορά, όμως, υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά: οι ωκεανοί είναι ήδη θερμότεροι από ποτέ στις μετρήσεις.

Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει περισσότερη συσσωρευμένη θερμότητα διαθέσιμη να απελευθερωθεί, ενισχύοντας τις επιπτώσεις του φαινομένου σε έναν πλανήτη που βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με την υπερθέρμανση.

Το προηγούμενο El Niño συνέβαλε στις εξαιρετικά υψηλές παγκόσμιες θερμοκρασίες του 2023 και του 2024, με το 2024 να καταγράφεται ως το θερμότερο έτος, περίπου 1,55°C πάνω από τον μέσο όρο της προβιομηχανικής περιόδου 1850-1900.

Και υπάρχει κάτι ακόμη που αξίζει να γνωρίζουμε: παρόλο που το El Niño συνήθως κορυφώνεται μεταξύ Νοεμβρίου και Φεβρουαρίου, η μεγαλύτερη επίδρασή του στις παγκόσμιες θερμοκρασίες μπορεί να εμφανιστεί αργότερα.

Ποιες περιοχές κινδυνεύουν περισσότερο από ξηρασίες και πλημμύρες;

Οι επιπτώσεις του El Niño δεν είναι ίδιες παντού. Σε ορισμένες περιοχές μπορεί να προκαλέσει εντονότερες βροχοπτώσεις και πλημμύρες, ενώ σε άλλες συνδέεται με παρατεταμένη ξηρασία και υψηλές θερμοκρασίες.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του WMO, περισσότερες βροχοπτώσεις από το φυσιολογικό αναμένονται στο ευρύτερο Κέρας της Αφρικής, σε περιοχές της Κεντρικής και Ανατολικής Ασίας, στο βόρειο τμήμα της Αραβικής Χερσονήσου, σε τμήματα της Βόρειας Αμερικής και στη νοτιοανατολική Νότια Αμερική.

Αντίθετα, ξηρότερες συνθήκες από το συνηθισμένο προβλέπονται στην ινδική υποήπειρο, στη νότια Κεντρική Αμερική, σε περιοχές της Καραϊβικής και στη βορειοδυτική Νότια Αμερική. Οι συνέπειες είναι ήδη αισθητές σε ορισμένες περιοχές. Στην Κεντρική Αμερική, η ξηρασία έχει επηρεάσει καλλιέργειες και ζώα, αναδεικνύοντας πόσο ευάλωτες μπορούν να γίνουν οι τοπικές κοινωνίες όταν οι καιρικές συνθήκες αλλάζουν δραματικά.

Τι σημαίνει αυτή η προειδοποίηση για τους επόμενους μήνες;

Η νέα έκθεση δεν σημαίνει ότι κάθε περιοχή του πλανήτη θα βιώσει τα ίδια ακραία φαινόμενα ούτε ότι μπορούμε από τώρα να προβλέψουμε με ακρίβεια τον καιρό κάθε χώρας.

Αποτελεί, όμως, μια ισχυρή προειδοποίηση για την ανάγκη προετοιμασίας. Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός επισημαίνει ότι οι εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες και τα περιφερειακά κλιματικά κέντρα παρέχουν συνεχείς ενημερώσεις σε κυβερνήσεις και ανθρωπιστικούς οργανισμούς, ώστε να μπορούν να σχεδιάσουν μέτρα προστασίας και να περιορίσουν τους κινδύνους.

Το φετινό El Niño υπενθυμίζει κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: τα φυσικά κλιματικά φαινόμενα δεν συμβαίνουν πλέον ανεξάρτητα από την ανθρωπογενή υπερθέρμανση. Αντίθετα, εξελίσσονται μέσα σε ένα ήδη θερμότερο κλιματικό σύστημα, όπου οι επιπτώσεις τους μπορούν να γίνουν ακόμη πιο σοβαρές.Και με την κορύφωση του φαινομένου να αναμένεται τον Δεκέμβριο, οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί για την παρακολούθηση των συνεπειών του σε ολόκληρο τον κόσμο.