«Δεν χρειάζεται να μη φοβάσαι»: Γιατί η πρόληψη για τον καρκίνο του μαστού είναι και πράξη θάρρους
Ο φόβος της διάγνωσης, η αγωνία των αποτελεσμάτων και η ανάγκη να μη νιώθει καμία γυναίκα μόνη. Η κοινωνική λειτουργός του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, Σοφία Μπλέκα, μιλά στο Queen για όλα όσα συχνά μένουν έξω από τη συζήτηση για την πρόληψη.
«Κι αν βρουν κάτι»; Μια σκέψη που μπορεί να κρατήσει μια γυναίκα μακριά από τη μαστογραφία για μήνες, ακόμη και για χρόνια. Όχι επειδή δεν γνωρίζει πόσο σημαντική είναι η πρόληψη αλλά επειδή φοβάται τι μπορεί να ακολουθήσει.
Ο Οκτώβριος, μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού, μάς υπενθυμίζει κάθε χρόνο τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης.
Με αφορμή τον μήνα ευαισθητοποίησης, μιλήσαμε με τη Σοφία Μπλέκα, Κοινωνική Λειτουργό και Εκπαιδεύτρια Πρώτων Βοηθειών Ψυχικής Υγείας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, για τον φόβο που συχνά κρύβεται πίσω από την αναβλητικότητα, τη δύσκολη αναμονή των αποτελεσμάτων και τη σημασία της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.
Γιατί, τελικά, το ζητούμενο δεν είναι να μη φοβόμαστε. Είναι να μη δίνουμε στον φόβο το δικαίωμα να αποφασίζει για την υγεία μας.
«Η πραγματική δύναμη δεν είναι η απουσία φόβου»
Ποια συναισθήματα μπορεί να οδηγήσουν μια γυναίκα να αναβάλλει ή να αποφεύγει τον προληπτικό έλεγχο;
Πολλές γυναίκες, παρότι γνωρίζουν τη σημασία της πρόληψης, μπορεί να αναβάλλουν ή να αποφεύγουν τον προληπτικό έλεγχο εξαιτίας συναισθημάτων όπως ο φόβος, το άγχος και η αβεβαιότητα. Συχνά φοβούνται μήπως βρεθούν αντιμέτωπες με ένα δυσάρεστο αποτέλεσμα ή μια αλλαγή που θα επηρεάσει τη ζωή τους και την οικογένειά τους. Άλλες φορές, οι πολλαπλοί ρόλοι και οι καθημερινές υποχρεώσεις τις οδηγούν στο να βάζουν τις δικές τους ανάγκες σε δεύτερη μοίρα.
Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι ο φόβος είναι ένα απόλυτα φυσιολογικό και ανθρώπινο συναίσθημα. Δεν χρειάζεται να τον αγνοούμε ούτε να τον κρίνουμε. Ωστόσο, είναι σημαντικό να μην τον αφήνουμε να μας απομακρύνει από την πρόληψη.
Η πραγματική δύναμη δεν είναι η απουσία φόβου, αλλά η απόφαση να φροντίσουμε τον εαυτό μας παρά την ύπαρξή του.
Η πρόληψη αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πράξεις φροντίδας και υπευθυνότητας απέναντι στον εαυτό μας. Είναι μια πράξη αγάπης, αλλά και θάρρους, καθώς μας δίνει τη δυνατότητα να προστατεύσουμε την υγεία μας και να δράσουμε έγκαιρα όταν χρειάζεται.
Κάθε γυναίκα αξίζει να δίνει προτεραιότητα στη δική της υγεία και ευημερία, αναγνωρίζοντας ότι η φροντίδα του εαυτού δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα.
Η αναμονή των αποτελεσμάτων και τα σενάρια που κάνουμε στο μυαλό μας
Πώς μπορεί μια γυναίκα να διαχειριστεί την αγωνία και την αβεβαιότητα κατά την αναμονή των αποτελεσμάτων;
Η αναμονή των αποτελεσμάτων είναι συχνά μια περίοδος έντονης συναισθηματικής φόρτισης. Είναι απόλυτα φυσιολογικό να εμφανίζονται συναισθήματα αγωνίας, φόβου, αβεβαιότητας ή ακόμα και σκέψεις που οδηγούν στο χειρότερο δυνατό σενάριο.
Είναι σημαντικό, όμως, να θυμόμαστε ότι οι σκέψεις αυτές δεν αποτελούν γεγονότα και ότι η αναμονή ενός αποτελέσματος δεν σημαίνει απαραίτητα μια δυσμενή διάγνωση.
Σε αυτές τις στιγμές, η φροντίδα του εαυτού μας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Η διατήρηση της καθημερινής μας ρουτίνας, η ενασχόληση με δραστηριότητες που μας προσφέρουν ηρεμία και ευχαρίστηση, η σωματική άσκηση, η ξεκούραση και η φροντίδα των βασικών μας αναγκών μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά απέναντι στο άγχος.
Παράλληλα, δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε αυτή τη διαδικασία μόνοι μας. Η στήριξη από ανθρώπους που εμπιστευόμαστε, από την οικογένεια, τους φίλους ή άλλους σημαντικούς ανθρώπους της ζωής μας, μπορεί να προσφέρει ανακούφιση και αίσθημα ασφάλειας.
Πολλές φορές, το να μοιραστούμε την αγωνία μας με κάποιον που μας ακούει με κατανόηση είναι από μόνο του βοηθητικό.
Εξίσου σημαντική είναι και η αναζήτηση έγκυρης πληροφόρησης από τους επαγγελματίες υγείας που μας παρακολουθούν και όχι από ανεπιβεβαίωτες πηγές που συχνά εντείνουν τον φόβο και τη σύγχυση.
Η ενημέρωση, η υποστήριξη και η σύνδεση με τους ανθρώπους γύρω μας μπορούν να μας βοηθήσουν να διαχειριστούμε αυτή την περίοδο με μεγαλύτερη ψυχική ανθεκτικότητα και ηρεμία.
Όταν ένα εύρημα αλλάζει την καθημερινότητα μιας ολόκληρης οικογένειας
Τι είδους ψυχοκοινωνική υποστήριξη μπορεί να χρειαστεί μια γυναίκα μετά από ένα εύρημα ή μια διάγνωση και πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει ένα υποστηρικτικό δίκτυο;
Μια διάγνωση ή ένα δύσκολο εύρημα δεν αφορά μόνο τη σωματική υγεία ενός ανθρώπου. Επηρεάζει πολλές πτυχές της ζωής του και γι' αυτό η ψυχοκοινωνική υποστήριξη αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής φροντίδας.
Η δυνατότητα να εκφράσει κανείς τις σκέψεις, τις ανησυχίες και τις ανάγκες του σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην προσαρμογή και τη διαχείριση αυτής της νέας πραγματικότητας.
Εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος της οικογένειας και των ανθρώπων που βρίσκονται κοντά στη γυναίκα. Ένα υποστηρικτικό δίκτυο που ακούει, σέβεται και στέκεται δίπλα της χωρίς κριτική μπορεί να αποτελέσει σημαντική πηγή δύναμης και ελπίδας.
Η οικογένεια, οι φίλοι, οι επαγγελματίες υγείας και ψυχικής υγείας, αλλά και άνθρωποι που μπορούν απλώς να ακούσουν με κατανόηση και σεβασμό, αποτελούν πολύτιμα στηρίγματα.
Πολλές φορές δεν χρειάζονται μεγάλες συμβουλές ή απαντήσεις. Χρειάζεται η παρουσία, η αποδοχή και η αίσθηση ότι δεν είμαστε μόνοι.
Παράλληλα, και οι ίδιοι οι φροντιστές ή τα μέλη της οικογένειας χρειάζονται ενημέρωση και υποστήριξη, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στις νέες συνθήκες. Άλλωστε, μια τέτοια εμπειρία επηρεάζει ολόκληρο το οικογενειακό, εργασιακό και κοινωνικό σύστημα και όχι μόνο το άτομο που λαμβάνει τη διάγνωση.
Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι δεν λυγίζουμε ή ότι δεν δυσκολευόμαστε. Σημαίνει ότι, ακόμη και στις πιο απαιτητικές στιγμές, μπορούμε να αντλήσουμε δύναμη από μέσα μας αλλά και από τους ανθρώπους που έχουμε δίπλα μας.
Όσο περισσότερο νιώθουμε ψυχικά ενδυναμωμένοι, τόσο περισσότερες δυνάμεις μπορούμε να ανακαλύψουμε μέσα μας για να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που προκύπτουν.
Η παρουσία ενός υγιούς και υποστηρικτικού δικτύου δεν αλλάζει τη διάγνωση, μπορεί όμως να αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται αυτή η διαδρομή.
Όταν υπάρχει ένα περιβάλλον αποδοχής, αγάπης και ουσιαστικής στήριξης, το βάρος γίνεται πιο ελαφρύ, η πορεία λιγότερο μοναχική και η ελπίδα πιο δυνατή.
Τελικά, κανείς δεν είναι φτιαγμένος να αντιμετωπίζει μόνος του τις δυσκολίες της ζωής. Η ανθρώπινη σύνδεση, η αλληλεγγύη και η παρουσία σημαντικών ανθρώπων γύρω μας αποτελούν πολύτιμες πηγές δύναμης, βοηθώντας μας να προχωρούμε με περισσότερη ανθεκτικότητα, αισιοδοξία και πίστη ότι ακόμη και οι πιο δύσκολες διαδρομές μπορούν να γίνουν πιο διαχειρίσιμες όταν τις μοιραζόμαστε με ανθρώπους που νοιάζονται πραγματικά.
Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός και η σημασία του «δεν είσαι μόνη»
Με ποιους τρόπους συμβάλλει ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη των γυναικών που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο του μαστού και των οικογενειών τους και ποιες σχετικές δράσεις ή προγράμματα υλοποιεί;
Όταν ένας άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με μια σοβαρή ασθένεια, δεν έχει ανάγκη μόνο από ιατρική φροντίδα. Έχει ανάγκη από ανθρώπους που θα σταθούν δίπλα του με κατανόηση, σεβασμό και ουσιαστική παρουσία.
Αυτό ακριβώς επιδιώκει ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός μέσα από τις υπηρεσίες, τα προγράμματα και το δίκτυο των εθελοντών του, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ψυχοκοινωνική υποστήριξη των ατόμων που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο του μαστού και των οικογενειών τους.
Ένα σημαντικό εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί το καινοτόμο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Πρώτες Βοήθειες Ψυχικής Υγείας», το οποίο ενισχύει τις γνώσεις και τις δεξιότητες των πολιτών ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν έγκαιρα δυσκολίες που προκαλούν συναισθηματική φόρτιση, να προσεγγίζουν τον συνάνθρωπό τους με ενσυναίσθηση και να προσφέρουν ουσιαστική υποστήριξη.
Πρόκειται για γνώσεις που είναι πολύτιμες σε κάθε απαιτητική περίοδο της ζωής και μας υπενθυμίζουν πόσο σημαντικό είναι να παραμένουμε δίπλα στον άνθρωπο με κατανόηση, αποδοχή και χωρίς κριτική.
Παράλληλα, μέσω του Τομέα Κοινωνικής Πρόνοιας Ε.Ε.Σ. και των εθελοντών Κοινωνικής Πρόνοιας, ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός αναπτύσσει δράσεις υποστήριξης σε δομές υγείας και φιλοξενίας ασθενών και των οικογενειών τους πανελλαδικά.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συνεργασία με το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο «Άγιος Σάββας», όπου οι εθελοντές Κοινωνικής Πρόνοιας του Ε.Ε.Σ. βρίσκονται δίπλα στους ασθενείς και τις οικογένειές τους, προσφέροντας ανθρώπινη παρουσία, στήριξη και συντροφιά σε μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο της ζωής τους.
Αντίστοιχα, οι εθελοντές του Ε.Ε.Σ. δραστηριοποιούνται και στον Ξενώνα «ΕΛΠΙΔΑ», προσφέροντας υποστήριξη τόσο στα παιδιά που δίνουν τη δική τους μάχη όσο και στις οικογένειές τους.
Μέσα από την καθημερινή παρουσία, τη δημιουργική απασχόληση, την ενθάρρυνση και την ανθρώπινη επαφή, συμβάλλουν στην ανακούφιση του ψυχικού φορτίου που συνοδεύει μια δύσκολη περίοδο νοσηλείας και θεραπείας.
Επιπλέον, μέσω της υπηρεσίας «Βοήθεια στο Σπίτι», κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι και ιατρονοσηλευτικό προσωπικό παρέχουν ολιστική υποστήριξη σε άτομα και οικογένειες που έχουν ανάγκη.
Η φροντίδα αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην κάλυψη πρακτικών αναγκών, όπως η βοήθεια στο σπίτι, αλλά επεκτείνεται και στην ψυχοκοινωνική ενδυνάμωση, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, τη διατήρηση της αξιοπρέπειας και του αισθήματος ασφάλειας.
Για τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό είναι ιδιαίτερα σημαντικό να συμβάλλει στην υποστήριξη ανθρώπων που δοκιμάζονται από μια σοβαρή ασθένεια, αναδεικνύοντας καθημερινά τη δύναμη της αλληλεγγύης, του εθελοντισμού και της ανθρώπινης παρουσίας.
Γιατί πολλές φορές η μεγαλύτερη βοήθεια δεν είναι μόνο οι υπηρεσίες που παρέχουμε, αλλά το μήνυμα που μεταφέρουμε στον άνθρωπο απέναντί μας: ότι δεν είναι μόνος.
Ότι υπάρχουν άνθρωποι πρόθυμοι να τον ακούσουν, να τον στηρίξουν και να περπατήσουν μαζί του ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές. Άλλωστε, η μεγαλύτερη δύναμη δεν βρίσκεται στο να αντιμετωπίζουμε μόνοι μας τις δυσκολίες, αλλά στο να γνωρίζουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι δίπλα μας σε κάθε βήμα της διαδρομής.
Η πρόληψη δεν απαιτεί να είμαστε ατρόμητες
Ίσως αυτό να είναι και το πιο ουσιαστικό μήνυμα του φετινού Οκτωβρίου. Ότι πίσω από κάθε εξέταση υπάρχει μια γυναίκα με τη δική της ιστορία, τους δικούς της φόβους και τις δικές της αντοχές.
Δεν χρειάζεται να της πούμε απλώς «μη φοβάσαι». Χρειάζεται να ακούσουμε τι είναι αυτό που τη φοβίζει, να της δώσουμε χώρο να το εκφράσει και να τη βοηθήσουμε να βρει την υποστήριξη που χρειάζεται.
Γιατί η πρόληψη δεν είναι μια δοκιμασία γενναιότητας αλλά είναι μια ουσιαστική πράξη φροντίδας που αξίζει να έχει θέση στη ζωή μας, ακόμη κι όταν η σκέψη της μάς προκαλεί άγχος Και ίσως η πιο σημαντική αλλαγή να ξεκινά όταν, αντί να αναβάλλουμε ακόμη μία φορά το ραντεβού, αποφασίσουμε να το κλείσουμε.
Όχι επειδή πάψαμε να φοβόμαστε αλλά επειδή η υγεία μας αξίζει να προηγείται του φόβου μας.
Ευχαριστούμε την Σοφία Μπλέκα, Κοινωνική Λειτουργό και Εκπαιδεύτρια Πρώτων Βοηθειών Ψυχικής Υγείας του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού
Bloggers
