Η Billie Piper λέει πως το σινεμά μιλά για αλληλεγγύη, ενώ βάζει τις γυναίκες να ανταγωνίζονται
Με αφορμή τη νέα της ταινία Elsinore, η 44χρονη Βρετανίδα ηθοποιός και τραγουδίστρια Billie Piper μιλά στον Guardian για τον ανταγωνισμό μεταξύ γυναικών στη βιομηχανία του θεάματος, τον οποίο χαρακτηρίζει «αιματηρό άθλημα», και χαλάει λίγο το καλοστημένο αφήγημα περί sisterhood.
Το Hollywood έχει αναγάγει τη γυναικεία αλληλεγγύη σε τέχνη δημοσίων σχέσεων, με μια εντυπωσιακή ικανότητα να χωράει δεκάδες γυναίκες στην ίδια φωτογραφία και ελάχιστες στο τραπέζι όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις. Οι αγκαλιές στο κόκκινο χαλί, οι συγκινητικές ομιλίες στα βραβεία και τα hashtags περί ενδυνάμωσης συνθέτουν μια εξαιρετικά φωτογενή πραγματικότητα, στην οποία οι γυναίκες στηρίζουν τις γυναίκες, εκτός από τις περιπτώσεις που διεκδικούν την ίδια δουλειά, την ίδια αμοιβή ή την ίδια θέση εξουσίας.
Εκεί αρχίζουν οι παρεξηγήσεις, οι προσωπικές φιλοδοξίες αποκτούν διαστάσεις εθνικής απειλής και η περίφημη αδελφοσύνη υποβάλλεται σε ένα ιδιότυπο casting, όπου όλες πρέπει να αποδείξουν ότι την αξίζουν, αρκεί να μην απειλήσουν τη θέση καμίας άλλης.
Η Billie Piper, στα 44 της, έχει γνωρίσει αρκετά καλά τη βιομηχανία του θεάματος ώστε να μη συγκινείται ιδιαίτερα από τις δημόσιες διακηρύξεις περί γυναικείας αλληλεγγύης. Από το Doctor Who μέχρι τη βραβευμένη με Olivier ερμηνεία της στο Yerma, η Βρετανίδα ηθοποιός έχει διανύσει μια διαδρομή που της επιτρέπει να μιλά χωρίς την υποχρέωση να ωραιοποιεί όσα έχει δει.
Σε συνέντευξή της στον Ryan Gilbey για τον Guardian, με αφορμή τη νέα της ταινία Elsinore, αμφισβητεί την αντίληψη ότι οι γυναίκες στηρίζουν πλέον αυτονόητα η μία την άλλη. «Εξακολουθεί να είναι λίγο σαν αιματηρό άθλημα. Μας βάζουν τη μία απέναντι στην άλλη και αυτό μπορεί να καλλιεργήσει εχθρότητα», δηλώνει, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι η συμπεριφορά των ανθρώπων στον χώρο έχει βελτιωθεί και οι γυναίκες αισθάνονται μεγαλύτερη υποστήριξη. Η παρατήρησή της έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή περιγράφει την απόσταση ανάμεσα στην εικόνα που προβάλλει η βιομηχανία για τον εαυτό της και στις συνθήκες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στο εσωτερικό της. Μια απόσταση αρκετά μεγάλη ώστε να χωράει όλη την υποκρισία του επαγγελματικού sisterhood.
Το sisterhood πουλάει. Οι ευκαιρίες κοστίζουν
Η παρατήρησή της αποκτά ενδιαφέρον επειδή χαλάει μια συλλογική αυταπάτη που έχουμε περιποιηθεί με ιδιαίτερη επιμέλεια. Η γυναικεία αλληλεγγύη αντιμετωπίζεται συχνά σαν κάτι που αποκαταστάθηκε αυτομάτως μόλις αποκτήσαμε το κατάλληλο λεξιλόγιο για να την περιγράψουμε, λες και η χρήση μιας προοδευτικής φράσης συνοδεύεται από υποχρεωτική αλλαγή επαγγελματικής συμπεριφοράς.
Μπορείς όμως να δηλώνεις δημόσια ότι στηρίζεις τις γυναίκες και να απολαμβάνεις ιδιωτικά την επαγγελματική αποτυχία μιας συναδέλφου, να φωτογραφίζεσαι σε εκδηλώσεις ενδυνάμωσης και την επόμενη ημέρα να αποκλείεις μια ικανότερη γυναίκα από μια ευκαιρία, επειδή η παρουσία της ενοχλεί την προσωπική σου αυτοκρατορία.
Η ίδια, άλλωστε, δεν συμμερίζεται τον ενθουσιασμό όσων θεωρούν ότι το #MeToo άλλαξε οριστικά τους κανόνες της βιομηχανίας. «Δεν ξέρω πόσα έχουν πραγματικά αλλάξει. Κάποια πράγματα είναι ίσως ακόμη χειρότερα», παραδέχεται, αφήνοντας μια αρκετά άβολη εκκρεμότητα σε έναν χώρο που έχει μάθει να παρουσιάζει κάθε βήμα προόδου ως ολοκληρωμένη επανάσταση.
Αυτή η υποκρισία, βέβαια, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν οι ίδιες οι επαγγελματικές συνθήκες οργανώνονται γύρω από την ιδέα της σπανιότητας. Αν μια βιομηχανία πείσει τις γυναίκες ότι οι θέσεις που τους αναλογούν είναι περιορισμένες, τότε η επιτυχία της μίας μπορεί εύκολα να βιωθεί ως απώλεια της άλλης. Κι όταν προκύψουν οι αναμενόμενες συγκρούσεις, βρίσκεται πάντα κάποιος πρόθυμος να τις αποδώσει στην περίφημη γυναικεία ανταγωνιστικότητα, παρακάμπτοντας με θαυμαστή άνεση το ερώτημα γιατί οι κανόνες του παιχνιδιού παραμένουν τόσο άνισοι.
Τα νούμερα έχουν λιγότερο ταλέντο στις δημόσιες σχέσεις
Σύμφωνα με την ετήσια έρευνα The Celluloid Ceiling του Center for the Study of Women in Television & Film στο San Diego State University, οι γυναίκες αποτελούσαν το 23% των επαγγελματιών σε έξι βασικές ειδικότητες πίσω από τις κάμερες, στις 250 εμπορικότερες ταινίες της αμερικανικής αγοράς το 2025. Το ποσοστό τους στη σκηνοθεσία ήταν 13% και στη διεύθυνση φωτογραφίας μόλις 7%, ενώ το 75% των συγκεκριμένων παραγωγών απασχολούσε τουλάχιστον δέκα άνδρες σε αυτές τις ειδικότητες, έναντι μόλις 7% που απασχολούσε δέκα ή περισσότερες γυναίκες.
Η έρευνα καταγράφει μια πραγματικότητα αρκετά διαφορετική από εκείνη που συνήθως παρουσιάζουν οι καμπάνιες ενδυνάμωσης, καθώς η υπόσχεση της ισότητας συνοδεύεται από μια επίμονη δυσκολία να μεταφραστεί σε πραγματική συμμετοχή. Κι όταν μια γυναίκα κατορθώσει να φτάσει σε μια θέση που για χρόνια θεωρούνταν ανδρικό προνόμιο, η επιτυχία της εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται συχνά σαν αξιοπερίεργο κατόρθωμα. Έπειτα της ζητάμε να αποτελέσει έμπνευση για τις υπόλοιπες, οι οποίες καλούνται να επαναλάβουν τον ίδιο άθλο με ακόμη μεγαλύτερο ενθουσιασμό και, ει δυνατόν, χωρίς να παραπονεθούν για τις συνθήκες.
Το να στηρίζεις μια γυναίκα δεν σημαίνει να τη συμπαθείς
Ας απαλλαγούμε και από μια άλλη βολική παρεξήγηση. Οι γυναίκες δεν οφείλουν να αγαπιούνται μεταξύ τους, να συμφωνούν στα πάντα ή να χαρίζουν η μία στην άλλη επαγγελματικές επιτυχίες από κάποια αόριστη υποχρέωση απέναντι στο φύλο τους. Μπορούν να είναι ανταγωνιστικές, φιλόδοξες, δυσάρεστες, εξαιρετικά ταλαντούχες ή βαθιά αντιπαθητικές, με όλη την ανθρώπινη πολυπλοκότητα που απολαμβάνουν εδώ και αιώνες οι άνδρες χωρίς να καλούνται να απολογηθούν συλλογικά γι' αυτήν.
Η 44χρονη ηθοποιός αναγνωρίζει ότι οι επαγγελματικές συμπεριφορές έχουν βελτιωθεί, επισημαίνει ωστόσο πως «νιώθεις μεγαλύτερη υποστήριξη, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σάπια μήλα». Μια παραδοχή που αρκεί για να προσγειώσει την υπεραισιόδοξη εκδοχή της γυναικείας αλληλεγγύης, χωρίς να ακυρώνει όσα έχουν κατακτηθεί.
Η αλληλεγγύη αποκτά πραγματικό περιεχόμενο όταν μια γυναίκα αναγνωρίζει την αξία μιας άλλης ακόμη κι αν δεν την συμπαθεί ιδιαίτερα, όταν αποφεύγει να μετατρέψει μια συναδέλφισσα σε εύκολο στόχο για να ενισχύσει τη δική της θέση και όταν όσες αποκτούν εξουσία αντιστέκονται στον πειρασμό να αναπαράγουν ακριβώς τις συμπεριφορές που κάποτε τις απέκλειαν. Κι αυτό προϋποθέτει μια επαγγελματική κουλτούρα στην οποία η επιτυχία δεν αντιμετωπίζεται σαν τελευταίο κομμάτι τούρτας σε παιδικό πάρτι, με τις ενδιαφερόμενες έτοιμες να αρπάξουν το πιάτο από τα χέρια της διπλανής τους.
Η Piper έθεσε ένα ζήτημα που αξίζει να απασχολήσει πολύ περισσότερους ανθρώπους από όσους εργάζονται στον κινηματογράφο, επειδή το ίδιο έργο ανεβαίνει καθημερινά σε γραφεία, επιχειρήσεις, δημοσιογραφικούς οργανισμούς και κάθε χώρο όπου η γυναικεία φιλοδοξία εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως κάτι που πρέπει να περιοριστεί, να εξηγηθεί ή να στραφεί εναντίον κάποιας άλλης γυναίκας.
Αν η βιομηχανία του θεάματος πιστεύει τόσο πολύ στη γυναικεία αλληλεγγύη, ας το αποδείξει με ίσες ευκαιρίες, δίκαιες αμοιβές και πραγματική συμμετοχή των γυναικών στην εξουσία. Μέχρι τότε, το να καταγγέλλει τον ανταγωνισμό που η ίδια συντηρεί αποτελεί μνημείο υποκρισίας. Και με τέτοιες επιδόσεις, δεν αποκλείεται να διεκδικήσει και βραβείο γυναικείας ενδυνάμωσης.
Bloggers
