Καλά νέα: οι περισσότεροι άνδρες δεν είναι «τοξικοί», δείχνει νέα μελέτη

Ο όρος «τοξική αρρενωπότητα» έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε πολιτισμικό shorthand. Χρησιμοποιείται για να περιγράψει από πραγματικά επιβλαβείς συμπεριφορές μέχρι γενικές ανδρικές στάσεις που απλώς δεν ταιριάζουν με τις σύγχρονες ευαισθησίες. Το αποτέλεσμα είναι ένα θολό τοπίο, όπου η κριτική συχνά χάνει τον στόχο της και καταλήγει σε συλλογική ενοχοποίηση.

Μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να διαταράξει αυτή την απλουστευτική αφήγηση. Όχι για να αθωώσει προβληματικές συμπεριφορές, αλλά για να τις τοποθετήσει στις πραγματικές τους διαστάσεις. Και τα ευρήματα είναι ξεκάθαρα: η πλειονότητα των ανδρών δεν υιοθετεί τα πρότυπα που περιγράφονται ως «τοξικά».

Τι ακριβώς μετρά η έρευνα (και τι όχι)

Η μελέτη δεν βασίστηκε σε εντυπώσεις ή ιδεολογικές τοποθετήσεις. Εξέτασε συγκεκριμένες στάσεις και συμπεριφορές: την απόρριψη της συναισθηματικής έκφρασης, την ανάγκη για κυριαρχία, την επιθετικότητα ως μέσο αυτοεπιβεβαίωσης, την περιφρόνηση της ευαλωτότητας και την αντίληψη ότι η ισχύς είναι προϋπόθεση αξίας.

Αυτές οι στάσεις, όταν συνυπάρχουν και ενισχύονται, συνθέτουν αυτό που συνήθως περιγράφεται ως «τοξική αρρενωπότητα». Τα δεδομένα, όμως, δείχνουν ότι τέτοιο προφίλ συγκεντρώνει μειοψηφία των ανδρών. Οι περισσότεροι εκφράζουν αντιλήψεις που σχετίζονται με συνεργασία, ενσυναίσθηση, συναισθηματική επίγνωση και υγιείς σχέσεις.

Με απλά λόγια: η εικόνα του «μέσου άνδρα» ως φορέα τοξικών συμπεριφορών δεν επιβεβαιώνεται επιστημονικά.

Το πρόβλημα δεν είναι η αρρενωπότητα, αλλά η πίεση να είναι μονοδιάστατη

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της έρευνας είναι ότι δεν αντιμετωπίζει την αρρενωπότητα ως πρόβλημα καθαυτή. Το πρόβλημα εντοπίζεται στη στενή εκδοχή της: όταν η ανδρική ταυτότητα ορίζεται αποκλειστικά από έλεγχο, σιωπή, αντοχή χωρίς ρωγμές και συναισθηματική αποκοπή.

Αυτές οι πιέσεις δεν δημιουργούν απλώς δύσκολους ανθρώπους. Δημιουργούν και άνδρες που δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια, να επεξεργαστούν απώλεια, να αναγνωρίσουν φόβο ή να εκφράσουν τρυφερότητα χωρίς ενοχή. Η τοξικότητα, σε αυτή την ανάγνωση, δεν είναι ταυτότητα. Είναι σύμπτωμα.

Γιατί η γενίκευση κάνει ζημιά

Ένα ακόμη κρίσιμο εύρημα είναι η επίδραση του δημόσιου λόγου. Όταν η συζήτηση μετατοπίζεται από τη συμπεριφορά στο φύλο, η κριτική χάνει τη δύναμή της. Οι άνδρες που δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους σε τοξικά πρότυπα αισθάνονται άδικα στοχοποιημένοι, ενώ εκείνοι που πράγματι εκδηλώνουν προβληματικές συμπεριφορές κρύβονται πίσω από την αμυντική στάση του «όλοι έτσι είμαστε».

Η επιστήμη δείχνει ότι η αλλαγή δεν έρχεται με ετικέτες, αλλά με σαφή διάκριση ανάμεσα σε υγιείς και επιβλαβείς πρακτικές. Όταν όλα μπαίνουν στο ίδιο καλάθι, τίποτα δεν αλλάζει.

Τι σημαίνει αυτό για τη συζήτηση που κάνουμε σήμερα

Η μελέτη δεν λέει ότι το πρόβλημα δεν υπάρχει. Λέει ότι δεν είναι καθολικό. Και αυτό έχει σημασία. Γιατί ανοίγει χώρο για μια πιο ώριμη συζήτηση γύρω από το τι σημαίνει σύγχρονη ανδρική ταυτότητα, χωρίς φόβο, χωρίς άμυνες και χωρίς ηθικό πανικό.

Όπως επισημαίνεται σε σχετικές αναλύσεις στο Psychology Today, η έννοια της «τοξικής αρρενωπότητας» έχει αξία μόνο όταν χρησιμοποιείται με ακρίβεια. Όταν περιγράφει συγκεκριμένες συμπεριφορές, όχι ολόκληρους ανθρώπους. Όταν στοχεύει στη βελτίωση, όχι στη συλλογική καταδίκη.

Η ουσία είναι απλή, αλλά όχι απλοϊκή: οι περισσότεροι άνδρες δεν είναι το πρόβλημα. Το πρόβλημα είναι τα στερεότυπα που επιμένουν να τους χωρούν σε έναν ρόλο που ούτε τους εκφράζει ούτε τους βοηθά. Και τα δεδομένα, αυτή τη φορά, μιλούν καθαρά.