Η ψυχολογική διαφορά μεταξύ του να παίζεις βιντεοπαιχνίδια για να χαλαρώσεις & για να κερδίσεις

Τα video games έχουν γίνει για σένα, όπως και για πολλούς ενήλικες, ένας εύκολος τρόπος να χαλαρώσεις και να αποσυνδεθείς από την καθημερινότητα. Όμως ο λόγος για τον οποίο πιάνεις το χειριστήριο παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο νομίζεις. Μια νέα μελέτη δείχνει ότι αν παίζεις κυρίως για να κερδίσεις, τα επίπεδα άγχους σου τείνουν να αυξάνονται, ενώ άνδρες και γυναίκες συχνά ξεκινούν το παιχνίδι για διαφορετικούς λόγους.

Οι άνθρωποι μπαίνουν στους ψηφιακούς κόσμους για πολλούς και διαφορετικούς λόγους. Μπορεί να θέλεις να ξεφύγεις για λίγο από τις υποχρεώσεις σου, να δοκιμάσεις τα αντανακλαστικά σου, να συνδεθείς με φίλους που βρίσκονται μακριά ή απλώς να ζήσεις μια ιστορία με πιο διαδραστικό τρόπο.

Η ψυχολογία χωρίζει αυτά τα κίνητρα σε βασικές κατηγορίες, ανάλογα με το τι σου προσφέρουν. Μπορεί να παίζεις για να χαλαρώσεις, για να βελτιώσεις τις δεξιότητές σου, για να διασκεδάσεις ή για να κερδίσεις. Σύμφωνα με τη θεωρία των «χρήσεων και ικανοποιήσεων» στα video games, δεν επιλέγεις τυχαία το παιχνίδι, αναζητάς εμπειρίες που καλύπτουν συγκεκριμένες ψυχολογικές σου ανάγκες. Και αυτός ο αρχικός στόχος επηρεάζει έντονα το πώς θα νιώσεις τελικά.

Την ίδια στιγμή, πολλοί ενήλικες που παίζουν video games αντιμετωπίζουν και προκλήσεις ψυχικής υγείας στην καθημερινότητά τους.

Το γενικευμένο άγχος εκφράζεται ως μια επίμονη ανησυχία για καθημερινά θέματα που δύσκολα ελέγχεται, ενώ το κοινωνικό άγχος σχετίζεται με έντονο φόβο απέναντι σε κοινωνικές καταστάσεις και την ανάγκη αποφυγής τους.

Σε αυτό το πλαίσιο, τα ψηφιακά περιβάλλοντα μπορούν να λειτουργήσουν σαν ένα «ασφαλές καταφύγιο», ειδικά αν δυσκολεύεσαι να αλληλεπιδράσεις πρόσωπο με πρόσωπο. Μπορείς να συνδεθείς με άλλους από απόσταση, χωρίς την ίδια πίεση. Ωστόσο, τα ανταγωνιστικά παιχνίδια μπορούν να λειτουργήσουν αντίστροφα και να αυξήσουν το στρες.

Δεν μπορείς να αγνοήσεις και τον παράγοντα του φύλου. Η κουλτούρα γύρω από τα video games συχνά δεν είναι φιλική προς τις γυναίκες.

Πολλές παίκτριες έρχονται αντιμέτωπες με παρενόχληση, σεξιστικά σχόλια ή ακόμη και απειλές, απλώς επειδή θέλουν να απολαύσουν το χόμπι τους. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να μπαίνεις σε ένα παιχνίδι με περισσότερη επιφύλαξη, να αποφεύγεις την ανοιχτή επικοινωνία ή να επιλέγεις πιο ήρεμες εμπειρίες. Και όλα αυτά επηρεάζουν τον λόγο για τον οποίο παίζεις.

Οι ερευνητές θέλησαν να κατανοήσουν ακριβώς αυτές τις σχέσεις. Ανέλυσαν δεδομένα από περισσότερους από 13.000 ενήλικες παίκτες, εξετάζοντας τη σύνδεση ανάμεσα στα κίνητρα για παιχνίδι, τα επίπεδα άγχους και την ικανοποίηση από τη ζωή.

Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτηματολόγια για την ψυχική τους υγεία, περιγράφοντας συμπτώματα κοινωνικού άγχους, όπως η αποφυγή κοινωνικών εκδηλώσεων, αλλά και γενικευμένου άγχους, όπως η συνεχής ανησυχία ή η νευρικότητα. Οι περισσότεροι έπαιζαν ένα ιδιαίτερα ανταγωνιστικό online παιχνίδι, όπου η απόδοση μετριέται συνεχώς και τα λάθη κοστίζουν σε όλη την ομάδα.

Αυτό το περιβάλλον δημιουργεί έντονη πίεση. Η ανάγκη να αποδώσεις καλά είναι διαρκής, και η κριτική από άλλους παίκτες μπορεί να γίνει σκληρή. Μέσα από μια ειδική μέθοδο ανάλυσης, οι ερευνητές χαρτογράφησαν πώς συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους.

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν η διαφορά ανάμεσα στα κίνητρα.

Όταν παίζεις για χαλάρωση, διασκέδαση ή βελτίωση, η αποφυγή κοινωνικών καταστάσεων συνδέεται με περισσότερες ώρες παιχνιδιού. Με άλλα λόγια, το παιχνίδι λειτουργεί σαν υποκατάστατο κοινωνικής επαφής. Αν νιώθεις άβολα έξω, είναι πιο εύκολο να στραφείς στον ψηφιακό κόσμο.

Όμως, όταν παίζεις κυρίως για να κερδίσεις, η εικόνα αλλάζει. Σε αυτή την περίπτωση, το υψηλότερο άγχος συνδέεται με λιγότερες ώρες παιχνιδιού. Η πίεση της απόδοσης και ο φόβος της κριτικής φαίνεται να σε απομακρύνουν τελικά από το ίδιο το παιχνίδι.

Παράλληλα, προέκυψαν και διαφορές ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες.

Οι γυναίκες δήλωσαν πιο συχνά ότι παίζουν για να χαλαρώσουν ή για να διασκεδάσουν, ενώ οι άνδρες ανέφεραν συχνότερα ως στόχο τη βελτίωση ή τη νίκη. Αυτό πιθανόν σχετίζεται και με το περιβάλλον που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στα πιο ανταγωνιστικά παιχνίδια.

Τα δεδομένα έδειξαν επίσης ότι οι γυναίκες ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα άγχους, τόσο γενικευμένου όσο και κοινωνικού. Παρ’ όλα αυτά, το συνολικό αίσθημα ικανοποίησης από τη ζωή ήταν παρόμοιο μεταξύ των δύο φύλων. Εκείνο που φάνηκε ξεκάθαρα είναι ότι όσο αυξάνεται το γενικευμένο άγχος, τόσο μειώνεται η ικανοποίηση από τη ζωή, ανεξάρτητα από τον λόγο που παίζεις.

Η μελέτη έχει φυσικά και τους περιορισμούς της. Οι άνδρες συμμετέχοντες ήταν πολύ περισσότεροι από τις γυναίκες, κάτι που επηρεάζει τα συμπεράσματα για τις διαφορές φύλου. Επιπλέον, τα αποτελέσματα βασίζονται σε ένα συγκεκριμένο, ιδιαίτερα ανταγωνιστικό παιχνίδι, οπότε δεν είναι βέβαιο ότι ισχύουν για όλα τα είδη παιχνιδιών.

Είναι πολύ πιθανό ότι σε πιο συνεργατικά ή χαλαρά παιχνίδια η συναισθηματική εμπειρία να είναι τελείως διαφορετική. Το γιατί παίζεις και το πώς νιώθεις τελικά εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το ίδιο το περιβάλλον του παιχνιδιού.

Το βασικό συμπέρασμα, όμως, είναι απλό και ουσιαστικό. Δεν είναι όλα τα video games ίδια και δεν παίζεις πάντα για τον ίδιο λόγο. Αν θέλεις πραγματικά να καταλάβεις πώς σε επηρεάζει το παιχνίδι, χρειάζεται να αναρωτηθείς: παίζεις για να χαλαρώσεις ή για να αποδείξεις κάτι; Γιατί η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί να κάνει όλη τη διαφορά στο πώς νιώθεις.

Η ψυχολογία λέει πως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να είσαι ευγενική και στο να είσαι καλή