Ο Νίκος Γραμματικός έλαβε Χρυσό Αλέξανδρο & η απορία είναι αν το «χωριό» θα έχει τις επιφυλάξεις του
Στο χωριό του «Βασιλιά» θα του έδιναν κι εκείνοι βραβείο. Αρκεί να γύριζε ταινία για το διπλανό χωριό. Το σίγουρο είναι ότι στις 9 Νοεμβρίου, στο Ολύμπιον, ο Νίκος Γραμματικός παρέλαβε τον Τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης για το σύνολο του έργου του και αφιέρωσε μέρος του βραβείου στους ανθρώπους του που είχαν φύγει από τη ζωή, λίγο πριν από την επετειακή προβολή των «Απόντων».
Το διπλανό «χωριό» είναι ένας εξαιρετικά βολικός τόπος. Εκεί συμβαίνουν όλα όσα εμείς καταδικάζουμε με μεγάλη ευχέρεια, από το να βγάζεις πόρισμα για έναν άνθρωπο πριν τον γνωρίσεις μέχρι το να του κάνεις τη ζωή δύσκολη και να απορείς που έχει νεύρα. Ο Νίκος Γραμματικός είχε την αγένεια να γυρίσει μια ταινία στην οποία το χωριό δεν βρίσκεται ποτέ αρκετά μακριά. Το «χωριό» στήνεται όπου μια παρέα πιάνει κουβέντα για τη ζωή κάποιου και, μέχρι να τελειώσει, έχει αποφασίσει πώς πρέπει να τη ζήσει. Ο ενδιαφερόμενος συνήθως απουσιάζει, πράγμα που διευκολύνει τη συζήτηση.
Τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2026, στο Ολύμπιον, το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης απένειμε στον Γραμματικό τον Τιμητικό Χρυσό Αλέξανδρο για το σύνολο της προσφοράς του στο σινεμά. Ο σκηνοθέτης είπε πως ήταν το μεγαλύτερο βραβείο που είχε πάρει. Θυμήθηκε ότι μικρός έκανε τον απουσιολόγο και πως τώρα, με τόσους δικούς του ανθρώπους που είχαν φύγει, του είχαν τελειώσει οι σελίδες.
Αφιέρωσε μέρος του βραβείου «σε αυτούς που φύγανε, δηλαδή στους απόντες». Ακολούθησε η καθολικά προσβάσιμη προβολή των «Απόντων», με συντελεστές της ταινίας ξανά μαζί, τριάντα χρόνια μετά την πρεμιέρα της.
«Ο Βασιλιάς» 24 χρόνια μετά: Ο Γραμματικός τιμάται, η Ελλάδα ακόμη λιθοβολεί όποιον δεν της μοιάζει
Το 67ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης άνοιξε με «Μινώταυρο» και η βραδιά έκλεισε με «Φωτιά στο λιμάνι»
Ο Βαγγέλης έχει ένα κτήμα. Το χωριό έχει γνώμη
Στον «Βασιλιά» του 2002, ο Βαγγέλης, τον οποίο υποδύεται ο Βαγγέλης Μουρίκης, καταφεύγει στο κτήμα του πατέρα του στην Πελοπόννησο για να κάνει μια καινούργια αρχή. Οι κάτοικοι τον αντιμετωπίζουν αρχικά με καχυποψία και στη συνέχεια με ανοιχτή εχθρότητα. Η ταινία βασίζεται σε πραγματική ιστορία και έχει μια αρκετά δυσάρεστη ιδέα για το πώς λειτουργεί η φήμη. Ο Βαγγέλης μπορεί να αλλάξει τόπο, συνήθειες, σχέδια. Για να αλλάξει η γνώμη του χωριού, πρέπει να παραδεχτούν και οι υπόλοιποι ότι μπορεί να έκαναν λάθος. Του Βαγγέλη τού ζητούν να αλλάξει ολόκληρη ζωή. Εκείνοι δυσκολεύονται με μια πρόταση.
Το ωραίο είναι πόσο εύκολα η ταινία μάς βρίσκει μια καρέκλα ανάμεσά τους. Θέλουμε κι εμείς να μάθουμε τι έκανε ο Βαγγέλης, πόσο σοβαρό ήταν, πόσο δίκιο έχουν όσοι τον φοβούνται. Η περιέργεια είναι απολύτως φυσική. Η φιλοδοξία να καταλήξουμε, με τα στοιχεία που διαθέτουμε, στο αν δικαιούται να ζήσει ήσυχος είναι ήδη μια μικρή καριέρα στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Οι φίλοι ξέρουν περισσότερα και πάλι μπορεί να πέσουν έξω
Στους «Απόντες» του 1996, έξι φίλοι επιστρέφουν κατά διαστήματα στη Σαλαμίνα, όπου μεγάλωσαν. Σε επτά χρόνια ο καθένας παίρνει αποφάσεις, αναθεωρεί σχέδια και συνηθίζει να λύνει όλο και περισσότερα πράγματα μόνος του. Ο Γραμματικός αφήνει μεγάλα κομμάτια της ζωής τους ανάμεσα στις συναντήσεις. Όταν ξαναβρίσκονται, ο ένας ακούει σε λίγα λεπτά για κάτι που στον άλλον πήρε μήνες να αποφασίσει. Το ότι γνωρίζονται χρόνια τού επιτρέπει, βέβαια, να σχηματίσει γνώμη στο μισό λεπτό.
Η παρέα έχει ένα προνόμιο που το χωριό του «Βασιλιά» θα ζήλευε. Ξέρει όντως πράγματα. Θυμάται τι δουλειά ορκιζόσουν ότι δεν θα κάνεις ποτέ, με ποιον έλεγες ότι δεν θα μοιάσεις και με πόση άνεση έδινες συμβουλές για λογαριασμούς που τότε πλήρωνε κάποιος άλλος. Αυτή η μνήμη μπορεί να σε γλιτώσει από αρκετές ανοησίες. Μπορεί και να σου στερήσει την ευκαιρία να εξηγήσεις πώς κατέληξες κάπου που ούτε εσύ περίμενες. Έχεις απέναντί σου έναν άνθρωπο που σε αγαπάει, σε ξέρει από παιδί και μόλις άκουσε τη μισή σου πρόταση. Του αρκεί.
Στο Ολύμπιον, ο Γραμματικός χρησιμοποίησε το βραβείο για να θυμηθεί ανθρώπους με τους οποίους μοιράστηκε τη δουλειά του. Στις ταινίες του, το τι κάνουμε με όσα θυμόμαστε ο ένας για τον άλλον έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το πόσα θυμόμαστε. Μπορείς να πεις το όνομα κάποιου για να του δώσεις τη θέση που του αναλογεί. Μπορείς και να λες το όνομά του χρόνια ολόκληρα για να τον κρατάς στη θέση όπου τον βρήκες.
Το χωριό μάλλον θα έβρισκε μία επιφύλαξη απολύτως βάσιμη. Ο Γραμματικός έβγαλε όνομα κάνοντας ακριβώς αυτό που κάνει και το χωριό. Πρόσεχε τι κάνουν οι άλλοι. Η αγένεια ήταν ότι πρόσεξε και το χωριό.
Αναλυτικά όσα είπε ο σπουδαίος σκηνοθέτης
«Μερικές φορές τα λόγια είναι δύσκολα. Είναι πολύ μεγάλη τιμή για μένα. Είναι το μεγαλύτερο βραβείο που έχω πάρει. Θέλω να ευχαριστήσω τον Άκη, τον Ορέστη και την Ελένη Ανδρουτσοπούλου, που ήταν ο καλός μου άγγελος».
«Μόνο ευχαριστώ μπορώ να πω».
«Είχα την τύχη να συνεργαστώ με ανθρώπους όπως ο Μηνάς Χατζησάββας, η Γιούλα Ζωιοπούλου και ο Κωνσταντίνος Σταρίδας. Τα ονόματα που επέλεξα είναι τυχαία, απλώς οι άνθρωποι αυτοί έχουν φύγει και ο κατάλογος των “Απόντων” μεγαλώνει. Κι επειδή έκανα τον απουσιολόγο όταν ήμουν μικρός, δεν έχω πια σελίδες… Πολλοί στενοί μου άνθρωποι έφυγαν και θα ήθελα να τους αφιερώσω αυτό το βραβείο».
«Θυμάμαι, στον Βασιλιά, το κοινό εδώ στη Θεσσαλονίκη είχε μείνει απολύτως σιωπηλό. Με φώναξε ο Γιάννης Σακαρίδης, ο μοντέρ, και μου είπε πως στην αίθουσα επικρατούσε βουβαμάρα. Στο φουαγιέ έρχονταν άνθρωποι, με πλησίαζαν, μου έλεγαν “μπράβο” και έκλαιγαν. Την επόμενη μέρα οι περισσότεροι κριτικοί με αντιμετώπισαν σαν αποδιοπομπαίο τράγο. Για τους Απόντες, μάλιστα, μια μεγάλη εφημερίδα είχε γράψει τότε: “Άλλη μια ταινία για τους φίλους του”».
«Ο ψίθυρος για όλες μου τις ταινίες, από την πρώτη μικρού μήκους μέχρι την τελευταία, ξεκίνησε από αυτήν εδώ την πόλη και απλώθηκε αστραπιαία. Ακόμα και σήμερα με σταματούν άγνωστοι στον δρόμο και με ευχαριστούν. Σας το χρωστάω».
«Ερχόμουν στο Φεστιβάλ από το 1983, μαζί με τον Αντώνη Κόκκινο και τον Γιάννη Καρυπίδη, για το Τρίτο Πρόγραμμα. Το 1987 παρουσίασα την πρώτη μου ταινία μικρού μήκους, το Μακρόθεν. Τότε κοιμόμουν στο σπίτι του Πάνου Παπαδόπουλου, ο οποίος αργότερα ήταν και συμπαραγωγός στo Μήδεια…κρείσσων τῶν ἐμῶν βουλευμάτων».
«[…] έναν ακόμη εξαιρετικά σημαντικό άνθρωπο για τη δουλειά μου και έναν από τους σημαντικότερους συγγραφείς της γενιάς του, χωρίς τον οποίο δεν θα υπήρχαν ούτε οι Απόντες ούτε και ο Βασιλιάς».
Bloggers
