Back to Black:Σαν σήμερα, πριν από 20 χρόνια, το κορίτσι που «πέθανε 100 φορές» έκανε το μαύρο χρυσό
Στις 27 Οκτωβρίου 2006, η Amy Winehouse κυκλοφόρησε το «Back to Black», μετατρέποντας έναν καταστροφικό έρωτα σε ένα από τα σημαντικότερα άλμπουμ του 21ου αιώνα. Είκοσι χρόνια, πέντε Grammy και περισσότερα από 25 εκατομμύρια αντίτυπα αργότερα, ο δίσκος επιστρέφει με ανέκδοτες ηχογραφήσεις, συλλεκτικές εκδόσεις και επετειακές συναυλίες. Η μουσική της εξακολουθεί να θριαμβεύει, η βιομηχανία να εξαργυρώνει την κληρονομιά της και η ιστορία της να καθιστά σαφές πόσο ακριβά μπορεί να πληρώσει ένας άνθρωπος τη μετατροπή της προσωπικής του ζωής σε δημόσια περιουσία.
We only said goodbye with words
I died a hundred times
You go back to her
And I go back to I go back to black.
Μια κοπέλα τραγουδάει πως «πέθανε εκατό φορές». Είκοσι χρόνια αργότερα, την «έχουν κυκλοφορήσει» ξανά άλλες τόσες. Σε βινύλιο, deluxe edition, ανέκδοτα demos, ντοκιμαντέρ, κινηματογραφική βιογραφία και, προσεχώς, μιούζικαλ στο West End. Ο αποχαιρετισμός αποδείχθηκε εξαιρετικά επικερδής υπόθεση. Ιδίως για όσους έμειναν πίσω να τον διαχειριστούν.
Στις 27 Οκτωβρίου 2006, μια 23χρονη από το βόρειο Λονδίνο έδινε στη δημοσιότητα τον δεύτερο δίσκο της και παρέδιδε στη μουσική βιομηχανία κάτι που εκείνη αναζητούσε ανέκαθεν με αξιοθαύμαστη απληστία: ένα αυθεντικό φαινόμενο. Η Amy Winehouse είχε περισσότερο ενδιαφέρον για την Billie Holiday, τη Sarah Vaughan και τα παλιά της βινύλια παρά για το πώς θα έπρεπε να συμπεριφέρεται μια καινούργια ποπ σταρ. Είχε ένα εκκεντρικό χτένισμα, τεράστιο ταλέντο και την εξαιρετικά ενοχλητική συνήθεια να λέει όσα σκεφτόταν.
Το Back to Black θα γινόταν ένα από τα σημαντικότερα άλμπουμ του 21ου αιώνα. Θα κέρδιζε πέντε Grammy, θα ξεπερνούσε τα 25 εκατομμύρια αντίτυπα και θα έκανε ξεκάθαρο σε μια ολόκληρη γενιά ότι η soul μπορούσε ακόμη να ακούγεται επικίνδυνη.
Για την ιστορία, η ειρωνεία βρισκόταν ήδη στον τίτλο. Στην οικονομική ορολογία, in the black σημαίνει ότι οι λογαριασμοί βρίσκονται σε θετικό πρόσημο. Η ίδια επέστρεφε τραγουδώντας στο σκοτάδι. Η δισκογραφία, όπως αποδείχθηκε, στο κέρδος.
14 χρόνια χωρίς την Amy Winehouse και μακάρι η τελευταία συναυλία να ήταν αντάξιά της, όπως του Ozzy
Στο Club 27 η Amy Winehouse μπήκε πριν 14 χρόνια- 27 ατάκες που ήταν απόλυτα «εκείνη»
41 χρόνια Amy Winehouse και τίποτα δεν τη χαρακτηρίζει καλύτερα από τα ίδια της τα quotes
Μια φωνή από τα sixties και μια γλώσσα που θα σόκαρε τις Supremes
Για να καταλάβει κανείς το μέγεθος εκείνου του δίσκου, πρέπει πρώτα να ξεφορτωθεί τη βολική ιστορία της καταραμένης τραγουδίστριας. Η μουσική της δεν προέκυψε από κάποιο ρομαντικό μεθύσι αυτοκαταστροφής αλλά χτίστηκε με γνώση, πείσμα, ένστικτο και μια σχεδόν εκνευριστική κατανόηση του τι ακριβώς ήθελε να ακούσει.
Οι Mark Ronson και Salaam Remi ανέλαβαν την παραγωγή, οι Dap-Kings έδωσαν τον χαρακτηριστικό αναλογικό ήχο τους και οι επιρροές από τη Motown, τις Shangri-Las και τα αμερικανικά γυναικεία φωνητικά συγκροτήματα της δεκαετίας του ’60 βρήκαν μια εντελώς απροσδόκητη συνέχεια.
Φαντάσου ένα κορίτσι των sixties να μεγαλώνει στο Κάμντεν, να πίνει παραπάνω απ’ όσο αντέχει, να ερωτεύεται τους λάθος άντρες και να μιλάει χωρίς ίχνος κοινωνικής αυτολογοκρισίας. Εκεί γεννιέται το Back to Black.
Οι στίχοι ένα ατελείωτο τσαλάκωμα και μια αυτογνωσία τόσο σκληρή, που καταντούσε σχεδόν κωμική. Στο You Know I’m No Good εξομολογούνταν την αδυναμία της να σταθεί στο ύψος των ίδιων της των προσδοκιών. Στο Love Is a Losing Game χωρούσε ολόκληρη την ταπείνωση ενός αποτυχημένου έρωτα σε μια απλή, αφοπλιστική παραδοχή. Στο Tears Dry on Their Own έπαιρνε μια μελωδική αναφορά από το Ain’t No Mountain High Enough και την έκανε προσωπική υπόθεση.
Αυτή η γυναίκα είχε το θράσος να τραγουδάει τις μεγαλύτερες απογοητεύσεις της πάνω σε ενορχηστρώσεις που σε προκαλούσαν να σηκωθείς να χορέψεις και η αντίφαση λειτουργούσε ιδιοφυώς. Η μουσική είχε τη γυαλισμένη κομψότητα μιας άλλης εποχής και οι στίχοι έμοιαζαν να έχουν γραφτεί στις τέσσερις το πρωί, ύστερα από έναν ακόμη καβγά που είχε ξεφύγει.
Ο Ronson έχει αφηγηθεί ότι, όταν θέλησε να προσθέσει ορχηστρικά στοιχεία εμπνευσμένα από τις αγαπημένες της Shangri-Las, εκείνη τα απέρριψε αρχικά ως «βλακείες της Disney». Πείστηκε μόνο όταν άκουσε το τελικό αποτέλεσμα στο Love Is a Losing Game. Μια μικρή ιστορία που λέει πολλά για τη μουσικό πίσω από την εικόνα: είχε άποψη μέχρι τελευταίας νότας και δεν εντυπωσιαζόταν εύκολα από την τεχνογνωσία των συνεργατών της.
Κάποτε, μάλιστα, χρειάστηκε να εξηγήσει σε κιθαρίστα των Dap-Kings ότι ήθελε την απλή τρίφωνη συγχορδία, απαλλαγμένη από τις περιττές αρμονικές προσθήκες που εκείνος είχε αρχίσει να παίζει. Τόσο καλά ήξερε τι ζητούσε.
Η μετέπειτα εμμονή με τις καταχρήσεις και τα ερωτικά αυτοκαταστροφικά αδιέξοδα έκανε πολλούς να ξεχάσουν ότι επρόκειτο για μια εξαιρετικά καταρτισμένη μουσικό. Λες και κάθε πληγωμένη και πιωμένη γυναίκα θα μπορούσε να γράψει το Back to Black. Διότι αν ίσχυε κάτι τέτοιο, οι μισές παμπ της Βρετανίας θα είχαν κερδίσει Grammy.
Grammy στο ένα χέρι, εξαρτήσεις στο άλλο
Το 2008 η μουσική βιομηχανία την αναγνώριζε πανηγυρικά, απονέμοντάς της πέντε βραβεία Grammy σε μία βραδιά. Το Rehab είχε γίνει παγκόσμια επιτυχία, οι πωλήσεις εκτοξεύονταν και η χαρακτηριστική της φιγούρα βρισκόταν παντού. Μαζί της, όμως, είχαν αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο οι εξαρτήσεις, οι καβγάδες, η εμφάνισή της, οι προσωπικές της σχέσεις και κάθε λεπτομέρεια που θα μπορούσε να εξασφαλίσει μερικά ακόμη κλικ.
Τα βρετανικά ταμπλόιντ την κυνηγούσαν εμμονικά. Οι παπαράτσι κατέγραφαν την κάθε της κίνηση, ενώ η φανερή επιδείνωση της υγείας της προσφερόταν καθημερινά για κουτσομπολιό, απαίσια αστεία και πρωτοσέλιδα κακής πρόθεσης και αισθητικής.
Το κοινό είχε αναπτύξει μια σχεδόν νοσηρή εξοικείωση με την προσωπική της κατάρρευση. Μπορούσε να θαυμάζει τη φωνή της το πρωί, να γελά με την πιο πρόσφατη φωτογραφία της το μεσημέρι και το βράδυ να εκφράζει βαθιά ανησυχία για την υγεία της. Ένας ολόκληρος κύκλος υποκρισίας, άψογα προσαρμοσμένος στις ανάγκες της καθημερινής ενημέρωσης.
Το πιο εξωφρενικό στοιχείο αυτής της ιστορίας παραμένει -ξεκάθαρα- το Rehab. Ένα τραγούδι για την άρνηση της θεραπείας από την εξάρτηση είχε γίνει ύμνος, την ώρα που η πραγματική του διάσταση εκτυλισσόταν μπροστά σε εκατομμύρια θεατές.
Πρόκειται για μια από τις πιο άβολες αντιφάσεις της σύγχρονης star κουλτούρας κι αυτό γιατί απαιτούμε από τους καλλιτέχνες να εκτίθενται, να πέφτουν στα πατώματα και να γίνονται χάλια συναισθηματικά μπροστά μας, κι όταν το κάνουν σε βαθμό που διαταράσσει την άνεσή μας, έχουμε την τάση να τους τιμωρούμε με τον χειρότερο τρόπο.
Στις 23 Ιουλίου 2011, η τραγουδίστρια πέθανε στο σπίτι της στο Κάμντεν από δηλητηρίαση λόγω αλκοόλ. Ήταν μόλις 27 ετών.
Ο θάνατός της στα 27 την έφερε στο θρυλικό Club 27, δίπλα στον Kurt Cobain, τη Janis Joplin και τον Jimi Hendrix, σε μια από τις πιο παράξενες συμπτώσεις της μουσικής ιστορίας.
Είκοσι χρόνια μετά, το ταμείο δουλεύει κανονικά
Η εικοστή επέτειος βρίσκει το Back to Black σε αξιοζήλευτο εμπορικό σημείο. Στις 23 Οκτωβρίου 2026, τέσσερις ημέρες πριν από τα γενέθλιά του, κυκλοφόρησε σε επετειακές εκδόσεις με τέσσερα προηγουμένως ακυκλοφόρητα demos, σπάνιες ηχογραφήσεις, νέες φωτογραφίες και τη ζωντανή εμφάνιση στο Paradiso του Άμστερνταμ από τον Φεβρουάριο του 2007.
Στις 21 Οκτωβρίου, στο Roundhouse του Λονδίνου, οι Mark Ronson και Salaam Remi επανενώθηκαν με την μπάντα της για μια μεγάλη συναυλία-αφιέρωμα. Η Corinne Bailey Rae τραγούδησε το Back to Black, η Lianne La Havas το You Know I’m No Good, η Yebba το Love Is a Losing Game, η Jorja Smith το Some Unholy War και η Jessie Reyez το Rehab.
Η βραδιά είχε τη συγκίνηση μιας επιστροφής στον τόπο όπου είχε εμφανιστεί δημόσια για τελευταία φορά, μόλις τρεις ημέρες πριν πεθάνει. Είχε επίσης την καλλιτεχνική βαρύτητα μιας συνάντησης ανθρώπων που γνώριζαν τη μουσική της από μέσα και είχαν συμβάλει στη δημιουργία της.
Η συνέχεια της ιστορίας, πάντως, επεκτείνεται και εκτός δισκογραφίας.
Μόλις στις 22 Οκτωβρίου, το Variety αποκάλυψε ότι βρίσκεται στα σκαριά ένα μιούζικαλ για το West End, με τη συμμετοχή της βραβευμένης παραγωγού Catherine Schreiber, ενώ πληροφορίες θέλουν τον πατέρα της, Mitch Winehouse, να εμπλέκεται στο εγχείρημα. Η παραγωγή βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και οριστικές λεπτομέρειες για τη μορφή της παράστασης δεν έχουν ανακοινωθεί.
Να θυμίσουμε ότι έχουν προηγηθεί το βραβευμένο με Όσκαρ ντοκιμαντέρ Amy του Asif Kapadia, η κινηματογραφική βιογραφία Back to Black του 2024, μεταθανάτιες δισκογραφικές κυκλοφορίες, τηλεοπτικά αφιερώματα και αμέτρητες απόπειρες να ξαναειπωθεί η ίδια ιστορία.
Η πιο βολική ιστορία είναι πάντα εκείνη που τελειώνει άσχημα
Ο θάνατός της στα 27 της μόλις χρόνια, έχει επηρεάσει ακόμη και τον τρόπο που ακούμε τα τραγούδια της, αφού πολλοί επιμένουν να αναζητούν στους στίχους της εξηγήσεις για όσα ακολούθησαν. Οι εξαρτήσεις και οι ταραχώδεις σχέσεις της έχουν αναλυθεί εξαντλητικά, ενώ η μουσική της ευφυΐα συχνά περνά σε δεύτερη μοίρα. Η εμμονή με τις «καταραμένες ιδιοφυΐες» βολεύει ιδιαίτερα όσους προτιμούν να αναπαράγουν μια τραγική βιογραφία παρά να ασχοληθούν σοβαρά με το έργο της.
Είκοσι χρόνια μετά, το Back to Black εξακολουθεί να ακούγεται υπέροχα αυθάδες, με τραγούδια που δεν γέρασαν ούτε μέρα και μια φωνή που δύσκολα συγχέεται με οποιαδήποτε άλλη. Το σπουδαιότερο κατόρθωμα εκείνης της 23χρονης ήταν ότι πήρε έναν αποτυχημένο έρωτα, ίσως το πιο χιλιοτραγουδισμένο θέμα στην ιστορία της μουσικής, και βρήκε έναν ολόδικό της τρόπο να τον αφηγηθεί, επιστρατεύοντας δράμα, αυτοσαρκασμό και μια σχεδόν προκλητική ειλικρίνεια.
2 δεκαετίες αργότερα, το κορίτσι που τραγούδησε πως «πέθανε 100 φορές» εξακολουθεί να επιστρέφει στα ράφια των δισκοπωλείων, ενώ ο ίδιος κόσμος που κάποτε παρακολουθούσε την κατάρρευσή της σαν ψυχαγωγία υποκλίνεται σήμερα με περισσή ευλάβεια στην καλλιτεχνική της κληρονομιά. Η Amy έκανε το μαύρο χρυσό και, κρίνοντας από τον ζήλο με τον οποίο συνεχίζεται η ...εξόρυξη, οι υπόλοιποι δεν σκοπεύουν να αφήσουν ούτε γραμμάριο ανεκμετάλλευτο.
Bloggers
