5 πράγματα που ο γυναικολόγος θα ήθελε να σταματήσεις να πιστεύεις

Παρότι σήμερα η πρόσβαση στην ενημέρωση είναι ευκολότερη από ποτέ, αρκετοί μύθοι σχετικά με γυναικολογικά θέματα εξακολουθούν να αναπαράγονται και να δημιουργούν λανθασμένες εντυπώσεις. Η σωστή πληροφόρηση βοηθά να ξεχωρίσεις την πραγματικότητα από τις παρανοήσεις.

Ακολουθούν πέντε από τους πιο διαδεδομένους γυναικολογικούς μύθους και οι απαραίτητες διευκρινίσεις.

Αντισύλληψη: Επιλογές, εξελίξεις και το μέλλον της γυναικείας αυτονομίας

Μύθος πρώτος: Αφού παίρνω αντισυλληπτικά δεν χρειάζεται το προφυλακτικό!

Τα αντισυλληπτικά δισκία είναι ένα ιδιαίτερα χρήσιμο “εργαλείο” στα χέρια του γυναικολόγου, αλλά και στα δικά σου χέρια. Τέτοιου είδους αγωγή, μπορεί να σου χορηγηθεί για καταστάσεις όπως, οι έντονοι πόνοι περιόδου, η ρύθμιση της περιόδου, ειδικά, όταν έχεις πολυκυστικές ωοθήκες, ή και σε κάποιες περιπτώσεις έντονης ακμής.

Φυσικά ο πιο “συνηθισμένος” λόγος, που κάποια γυναίκα αποφασίζει να λάβει αντισυλληπτικά είναι – όπως και το ίδιο το όνομα των χαπιών αυτών μαρτυράει – η αντισύλληψη. Τα αντισυλληπτικά μαζί με τα προφυλακτικά είναι και οι πιο “δημοφιλείς” μέθοδοι αντισύλληψης. Πιθανότατα και εσύ στο ίδιο συμπέρασμα θα κατέληξες ρωτώντας τους γύρω σου…Ρωτώντας τους γύρω σου, μπορεί και να διαπίστωσες, πως πολλοί πιστεύουν, ότι “αφού χρησιμοποιώ αντισυλληπτικά, το προφυλακτικό μου είναι άχρηστο”.

Η “δήλωση” αυτή, όπως και όλοι οι “μύθοι” άλλωστε, “κρύβει” μέσα της ένα (σημαντικό) ποσοστό αλήθειας: Πράγματι, αν λαμβάνεις αντισυλληπτικά, η πιθανότητα να ξεκινήσει μια εγκυμοσύνη είναι εξαιρετικά μικρή, αρκεί βέβαια να λαμβάνεις το χάπι σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού σου και να μην ξεχνάς να το πάρεις, γιατί αν παραλείψεις κάποια δόση, η αποτελεσματικότητα του αντισυλληπτικού ως μέσου “αντισύλληψης”, πέφτει σημαντικά. Όμως το αντισυλληπτικό μπορεί να σε προφυλάσσει από μία “ανεπιθύμητη” εγκυμοσύνη, αλλά δεν σε προφυλάσσει από “ανεπιθύμητα” σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Για το λόγο αυτό έχει διατυπωθεί η άποψη, πως, ειδικά αν δεν βρίσκεσαι σε “σταθερή” σχέση και διατρέχεις υψηλό κίνδυνο να κολλήσεις κάποιο σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, καλό θα ήταν να εκτός του αντισυλληπτικού να χρησιμοποιείς και προφυλακτικό.

Μύθος δεύτερος: Η σωστή υγιεινή της ευαίσθητης περιοχής σημαίνει τακτικές πλύσεις μέσα στον κόλπο και γύρω από αυτόν!

Στο σημείο αυτό θα μου επιτρέψεις να αναφερθώ σε μία φράση των Αρχαίων Προγόνων μας: “οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ”. Σήμερα αυτή η φράση αποδίδεται και ως “δεν έχει σημασία η ποσότητα (το πολύ), αλλά η ποιότητα (το ευ)”. Αυτό ισχύει και για τη φροντίδα της ευαίσθητης περιοχής: Μεγαλύτερη σημασία από το πόσες φορές πλένεσαι στην ευαίσθητη περιοχή, έχει το πώς πλένεσαι…

Και εξηγούμαι:

Τόσο στο εξωτερικό της ευαίσθητης περιοχής, σε αυτά, που ονομάζουμε “μεγάλα χείλη” του αιδοίου (βλ. εικόνα), όσο και μέσα στον κόλπο εντοπίζονται “καλά” μικρόβια, τα οποία ανήκουν κατά κύριο λόγο στο γένος “Γαλακτοβάκιλλος”.

Τα συγκεκριμένα μικρόβια λειτουργούν ως “φρουροί’ της ευαίσθητης περιοχής, αφού με την παρουσία τους και χάρη σε ουσίες, που παράγουν, εμποδίζουν την ανάπτυξη των παθογόνων (“κακών”) μικροβίων, τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν δυσάρεστους τοπικούς ερεθισμούς. Η συνήθεια των “υπερβολικά συχνών” πλύσεων της περιοχής και η χρήση “ακατάλληλων” τρόπων, αντί να προστατεύουν την ευαίσθητη περιοχή, ενδέχεται να την βλάψουν.

Φυσικά η φροντίδα της ευαίσθητης περιοχής εξαρτάται και από τις ανάγκες της καθεμίας, κάποιες “γενικές” οδηγίες, που θα μπορούσα να σου δώσω όμως είναι οι ακόλουθες:

• μην πλένεσαι μόνον με νερό (όσο και αν σου φαίνεται περίεργο, με τον τρόπο αυτόν αυξάνονται οι πιθανότητες να προκαλέσεις ξηρότητα στο δέρμα της περιοχής, αλλά και τοπικούς ερεθισμούς)

• μην χρησιμοποιείς “κοινά” σαπούνια, αλλά προϊόντα καθαρισμού, που είναι ειδικά φτιαγμένα για την περιποίηση της ευαίσθητης περιοχής, τα οποία και ξεπλένεις επιμελώς

• μην χρησιμοποιείς στην ευαίσθητη περιοχή αντισηπτικά (σκοτώνουν και τα “καλά” μικρόβια)

• μην κάνεις κολπικές πλύσεις, εκτός αν σου του τις συστήσει ο ιατρός σου (“ξεπλένεις” και τα “καλά” μικρόβια)

• όταν πλένεσαι στην ευαίσθητη περιοχή, μην χρησιμοποιείς σφουγγαράκια, αλλά τα χέρια σου

• μία με δύο φορές την ημέρα περιποίηση της ευαίσθητης περιοχής αρκούν.

Αντισύλληψη: Όσα θέλεις να γνωρίζεις για ευχαριστηθείς ακόμα περισσότερο το καλοκαίρι σου

Μύθος τρίτος: Αφού έχω κάνει το εμβόλιο του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, δεν χρειάζεται να κάνω Παπανικολάου!

Το εμβόλιο κατά του ιού HPV είναι γνωστό και ως το “εμβόλιο κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας”. Η ονομασία αυτή είναι “αρκετά” ακριβής, αφού ο HPV είναι και ο λόγος, που μία γυναίκα μπορεί να πάθει καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Για να είναι όμως ο εμβολιασμός αυτός αποτελεσματικός, θα πρέπει να μην έχεις ήδη έρθει σε επαφή με τον ιό. Αφού ο μόνος (γνωστός) τρόπος επαφής με τον ιό είναι η σεξουαλική επαφή, προκειμένου ο εμβολιασμός να “πιάσει”, θα πρέπει να έχεις εμβολιαστεί πριν αρχίσεις σεξουαλικές επαφές. Επίσης, αν και μιλάμε για “τον” ιό του HPV, δεν πρέπει να ξεχνάμε, πως ο HPV δεν είναι “ένας” ιός, αλλά μία ομάδα ιών, η οποία περιλαμβάνει εκατοντάδες μέλη. Το κάθε μέλος της ομάδας αυτής ονομάζεται στέλεχος και έχει και έναν αριθμό. Δεν είναι όλα τα στελέχη το ίδιο “επικίνδυνα”. Δηλαδή δεν έχουν όλα τα στελέχη την ίδια “δυνατότητα” να προκαλέσουν καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, αλλά και κονδυλώματα. Τα διάφορα εμβόλια, που κυκλοφορούν σε προστατεύουν μόνον έναντι των πιο επικίνδυνων στελεχών του ιού. Αν και δεν αποκλείεται τα εμβόλια αυτά να παρέχουν και προστασία και έναντι άλλων στελεχών, που δεν συμπεριλαμβάνονται στα “επίσημα” στελέχη του εμβολίου, αυτό δεν έχει εξασφαλισθεί. Επομένως, αν και οι πιθανότητες να κολλήσεις τα συγκεκριμένα στελέχη του ιού είναι μηδαμινές (αν φυσικά εμβολιάστηκες πριν να ξεκινήσεις τη σεξουαλική σου ζωή), δεν φαίνεται να προστατεύεσαι από στελέχη, που δεν περιλαμβάνονται στο εμβόλιο. Τα στελέχη αυτά είναι μεν “λιγότερο” ή “λίγο” επικίνδυνα, αλλά όχι “καθόλου” επικίνδυνα. Με άλλα λόγια και αυτά θα μπορούσαν να προκαλέσουν βλάβες στον τράχηλό σου, οι οποίες ενδεχομένως να εξελιχθούν σε κανονικό καρκίνο, αν δεν εντοπισθούν νωρίς. Αυτές ακριβώς τις βλάβες εντοπίζουμε εγκαίρως με το test Παπανικολάου, οπότε και λαμβάνουμε τα κατάλληλα μέτρα, προκειμένου να μην τις αφήσουμε να εξελιχθούν. Άρα, ακόμα και αν εμβολιάστηκες πριν να ξεκινήσεις τις ερωτικές επαφές, μην αγνοείς το test Παπανικολάου!

Μύθος τέταρτος: Φτάνει το test Παπανικολάου, δεν χρειάζεται να κάνω κάτι άλλο!

Το test Παπανικολάου είναι μία φθηνή, απλή και αρκετά ακριβής εξέταση, χάρη στην οποία εντοπίζουμε έγκαιρα αλλοιώσεις (δηλαδή “βλάβες”) στον τράχηλο της μήτρας, οι οποίες θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε καρκίνο του τραχήλου. Ο έγκαιρος εντοπισμός τέτοιων αλλοιώσεων μας δίνει την ευκαιρία να τις αντιμετωπίσουμε νωρίς, οπότε και οι όποιες θεραπευτικές παρεμβάσεις είναι πιο “ελαφρές” και ταλαιπωρούν λιγότερο τη γυναίκα, αλλά και πολύ πιο αποτελεσματικές.

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν, που το test Παπανικολάου αποτελεί και τον “πυρήνα” του τακτικού (συνήθως ετήσιου) προληπτικού γυναικολογικού ελέγχου. Ο προληπτικός γυναικολογικός έλεγχος όμως περιλαμβάνει και άλλες εξετάσεις, χάρη στις οποίες μπορούμε να εντοπίσουμε νωρίς γυναικολογικά προβλήματα. Τέτοιες εξετάσεις είναι:

• η επισκόπηση του τραχήλου της μήτρας – ο ιατρός, όταν λαμβάνει το δείγμα για το test Παπανικολάου, έχει την ευκαιρία και να εξετάσει οπτικά τον τράχηλο και να ελέγξει, αν σε αυτόν υπάρχουν μορφώματα, όπως πολύποδες ή πολύ έντονες φλεγμονές

• η ψηλάφηση της μήτρας – ο ιατρός εισάγει το δάκτυλό του στον κόλπο και “πιέζει” με το άλλο χέρι τη μήτρα (αυτό ονομάζεται “αμφίχειρη γυναικολογική εξέταση”) (βλ. εικόνα).

Πρόκειται για μία “παραδοσιακή” γυναικολογική εξέταση, η οποία όμως έχει ακόμα τη θέση της και στις ημέρες μας, αφού με αυτήν ο ιατρός διαπιστώνει, αν η πίεση πάνω στη μήτρα προκαλεί πόνο ή αν η μήτρα δεν κινείται, όταν την πιέζει, όπως θα έπρεπε. Τέτοια σημάδια θα μπορούσαν να υποδηλώνουν φλεγμονή ή ενδομητρίωση. Δια της εξέτασης αυτής είναι δυνατόν να εντοπισθούν και ινομυώματα, αλλά και κύστεις των ωοθηκών. Για αυτόν το λόγο όμως έχουμε πλέον την επόμενη εξέταση:

• το υπερηχογράφημα της μήτρας και των ωοθηκών – με την εξέταση αυτή εντοπίζουμε με ακρίβεια, αν στη μήτρα υπάρχουν μορφώματα, όπως ινομυώματα ή πολύποδες, καθώς και κύστεις ή άλλοι σχηματισμοί στις ωοθήκες. Ανάλογα με τη θέση και το μέγεθός τους συστήνουμε (συνήθως) παρακολούθηση ή (αν χρειαστεί) επέμβαση.

• η ψηλάφηση των μαστών – με αυτήν την εξέταση μπορούμε να εξετάσουμε, αν στους μαστούς υπάρχουν μορφώματα, όπως ινοαδενώματα, αλλά και το αν η ψηλάφηση των μαστών προκαλεί πόνο. Η εξέταση αυτή συνήθως “συμπληρώνεται”, ειδικά μετά τα 40, και από τη μαστογραφία και το υπερηχογράφημα μαστών.

• η λήψη του ιστορικού – αυτό το κομμάτι του τακτικού γυναικολογικού ελέγχου σου το άφησα τελευταίο, αλλά στην πραγματικότητα είναι και το πρώτο, που γίνεται, αφού δια της “συζήτησης” αυτής, ο ιατρός λαμβάνει χρήσιμες πληροφορίες, για να “κατευθύνει” ανάλογα τον περαιτέρω έλεγχο.

Επομένως, ναι μεν το test Παπανικολάου είναι εξαιρετικά σημαντικό, αλλά από μόνο του δεν σε καλύπτει.

Οι 5 παράπλευρες ωφέλειες των αντισυλληπτικών

Μύθος πέμπτος: Μεγάλωσα πια… δεν χρειάζεται να κάνω πια test Παπανικολάου!

Άλλος ένας μύθος με… σημαντική “δόση” αλήθειας…

Με το test Παπανικολάου εντοπίζουμε ενδεχόμενες αλλοιώσεις στον τράχηλο της μήτρας, οι οποίες, θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε αληθή καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Με βάση όμως τη διεθνή στατιστική, ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας γίνεται όλο και πιο σπάνιος, όσο η ηλικία σου προχωρά. Οι πιθανότητες να προσβληθείς από αυτού του τύπου τον καρκίνο μειώνονται σημαντικά, όσο πιο πολύ μεγαλώνεις. Μάλιστα, σύμφωνα με τις οδηγίες μεγάλων φορέων δημόσιας υγείας, γυναίκες, που έχουν περάσει τα 65 και με βάση την μέχρι τότε γυναικολογική παρακολούθηση θεωρούνται “χαμηλού κινδύνου” για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, δεν χρειάζεται να συνεχίσουν να υποβάλλονται στην εξέταση αυτή. Όμως, στο σημείο αυτό αξίζει να σημειώσω, πως, πάντα με βάση τις στατιστικές, το 20% των νέων περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας διαγιγνώσκεται σε γυναίκες άνω των 65 ετών και το 36% των θανάτων, που σχετίζονται με αυτό το είδους καρκίνου, αφορούν ακριβώς αυτήν την ηλικιακή ομάδα.

Τα ποσοστά αυτά είναι πολύ υψηλά και σε κάθε περίπτωση πιο ψηλά από ότι θα περίμενε κανείς. Στις μικρότερες ηλικίες η παρακολούθηση με το test Παπανικολάου είναι πολύ εντατική και προλαβαίνουμε τις περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας πριν αυτός εκδηλωθεί, ενώ – ενδεχομένως – στις μεγαλύτερες ηλικίες “επαναπαυόμαστε”, σταματάμε το Παπανικολάου και τότε είναι, που αρκετές περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας “μας ξεφεύγουν”. Επομένως, αν είσαι πάνω από 65 και σκέφτεσαι να σταματήσεις το test Παπανικολάου, ίσως θα έπρεπε να το ξανασκεφτείς…

Κολπική ξηρότητα: Μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα;

Αρκετές είναι όμως οι γυναίκες, που μετά την εμμηνόπαυση “αποφεύγουν” το test Παπανικολάου, διότι τότε αρχίζει η κολπική ξηρότητα και η διαδικασία λήψης του σχετικού δείγματος γίνεται όλο και πιο δυσάρεστη και οδυνηρή… Σήμερα όμως, χάρη στην κολπική θεραπεία με τους ειδικούς υπερήχους HIFU (High Intensity Focused Ultrasound – Εστιασμένοι Υπέρηχοι Υψηλής Έντασης), οι οποίοι διαφέρουν από τους υπερήχους, που χρησιμοποιεί ο ιατρός, για να εξετάσει τη μήτρα και τις ωοθήκες σου, το πρόβλημα αυτό μπορεί να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά. Χάρη στη θεραπεία αυτήν κόλπος “αποκτά” και πάλι την υγρασία του, οπότε μειώνεται ο πόνος και κατά τη λήψη του test Παπανικολάου, ενώ παράλληλα – ίσως αυτό να το θεωρήσεις ακόμα σημαντικότερο – μειώνεται και ο πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή.

Δες στο παρακάτω video, πώς με την τεχνολογία των υπερήχων HIFU αντιμετωπίζουμε την κολπική ξηρότητα!

Δρ Μενέλαος ΚΩΝ.Λυγνός, MSc, PhD
Μαιευτήρας Χειρούργος Γυναικολόγος
Master of Science University College London
Διδάκτωρ Μαιευτικής Γυναικολογίας
www.eleftheia.gr
IG: @dr.menelaos_lygnos
You Tube

^{Ενδεικτική βιβλιογραφία}

^{Bohbot JM, Rebelo C, Nappi RE. Vulvar Care: Reviewing Concepts in Daily Hygiene. Healthcare (Basel). 2025 Jun 26;13(13):1523. doi: 10.3390/healthcare13131523. PMID: 40648548; PMCID: PMC12248671.}

^{Holt HK, Flores R, James JE, Waters C, Kaplan CP, Peterson CE, Sawaya GF. A qualitative study of primary care clinician's approach to ending cervical cancer screening in older women in the United States. Prev Med Rep. 2023 Nov 7;36:102500. doi: 10.1016/j.pmedr.2023.102500. PMID: 38116273; PMCID: PMC10728461.}

^{Iliadou M, Stavraki E, Hina T, Orovou E, Tzitiridou-Chatzopoulou M, Eskitzis P, Antoniou E. Contraceptive Attitudes and Use among Tertiary Students in Greece. Maedica (Bucur). 2023 Dec;18(4):639-644. doi: 10.26574/maedica.2023.18.4.639. PMID: 38348068; PMCID: PMC10859194.}

^{Jahanfar, S., Mortazavi, J., Lapidow, A., Cu, C., Al Abosy, J., Ciana, H., … Ali, M. (2024). Assessing the impact of hormonal contraceptive use on menstrual health among women of reproductive age – a systematic review. The European Journal of Contraception & Reproductive Health Care, 29(5), 193–223. https://doi.org/10.1080/13625187.2024.2373143}

^{McNicholas CP, Klugman JB, Zhao Q, Peipert JF. Condom use and incident sexually transmitted infection after initiation of long-acting reversible contraception. Am J Obstet Gynecol. 2017 Dec;217(6):672.e1-672.e6. doi: 10.1016/j.ajog.2017.09.009. Epub 2017 Sep 14. PMID: 28919400; PMCID: PMC6262837.}

^{Rebolj, M., Brentnall, A.R. & Cuschieri, K. Predictable changes in the accuracy of human papillomavirus tests after vaccination: review with implications for performance monitoring in cervical screening. Br J Cancer 130, 1733–1743 (2024). https://doi.org/10.1038/s41416-024-02681-z}

^{Smith CA, Gosnell E, Karatas TB, Deitelzweig C, Collins EMB, Yeung H. Hormonal Therapies for Acne: A Comprehensive Update for Dermatologists. Dermatol Ther (Heidelb). 2025 Jan;15(1):45-59. doi: 10.1007/s13555-024-01324-8. Epub 2025 Jan 3. PMID: 39751745; PMCID: PMC11785877.}

^{Steiner RJ Pampati S, Kortsmit KM, Liddon N, Swartzendruber A, Pazol K, Long-Acting Reversible Contraception, Condom Use, and Sexually Transmitted Infections: A Systematic Review and Meta-analysis American Journal of Preventive Medicine, 2021; 61, 750-760}

^{Steiner RJ, Liddon N, Swartzendruber AL, Rasberry CN, Sales JM. Long-Acting Reversible Contraception and Condom Use Among Female US High School Students: Implications for Sexually Transmitted Infection Prevention. JAMA Pediatr. 2016 May 1;170(5):428-34. doi: 10.1001/jamapediatrics.2016.0007. PMID: 26974492; PMCID: PMC9125406.}