53 χρόνια μετά το Πολυτεχνείο, ένα χτύπημα αστυνομικού σε βάρος γυναίκας στο όνομα ποιας «τάξης»;

Ανθή Μιμηγιάννη
53 χρόνια μετά το Πολυτεχνείο, ένα χτύπημα αστυνομικού σε βάρος γυναίκας στο όνομα ποιας «τάξης»;

Το βίντεο με αστυνομικό των ΜΑΤ που ασκεί βία σε βάρος γυναίκας μετά την πορεία του Πολυτεχνείου, το χρονικό των επεισοδίων, η ποινική και πειθαρχική διερεύνηση και το «δεν δικαιολογείται» της ίδιας της ΕΛ.ΑΣ. ανοίγουν ξανά τη συζήτηση για τα όρια της αστυνομικής εξουσίας.

 

Η υπηρεσία στην οποία ανήκει ο αστυνομικός που καταγράφεται σε βίντεο να ασκεί βία σε βάρος μιας γυναίκας ονομάζεται Υποδιεύθυνση Αποκατάστασης Τάξης. Η ονομασία της αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν η ίδια η Ελληνική Αστυνομία καλείται να διερευνήσει τον τρόπο με τον οποίο ένα όργανό της αντιλήφθηκε την έννοια της αποκατάστασης της τάξης το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου, ανήμερα της 53ης επετείου μιας εξέγερσης που έθεσε με τον πιο δραματικό τρόπο το ζήτημα των ορίων της κρατικής εξουσίας απέναντι στον πολίτη.

Στο βίντεο που κυκλοφόρησε στα social media μετά την ολοκλήρωση της πορείας του Πολυτεχνείου, σύμφωνα με τις δημοσιογραφικές περιγραφές του υλικού, αστυνομικός των ΜΑΤ φαίνεται να χτυπά μια γυναίκα στο κεφάλι με γκλοπ και κλωτσιές, ενώ καταγράφεται και χρήση χημικών.

53 χρόνια μετά, κάπου στα 1.050 kHz ακόμα ακούγεται: «Εδώ Πολυτεχνείο»

Η Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αττικής ανακοίνωσε την έναρξη ποινικής και πειθαρχικής διερεύνησης του περιστατικού:

«Αναφορικά με βιντεοληπτικό υλικό που έχει αναρτηθεί στο διαδίκτυο και απεικονίζει αστυνομικό της Υποδιεύθυνσης Αποκατάστασης Τάξης να προβαίνει σε άσκηση βίας σε βάρος γυναίκας, επισημαίνεται ότι έχει ήδη κινηθεί η διαδικασία για την άμεση διερεύνηση, τόσο σε ποινικό όσο και σε πειθαρχικό επίπεδο».

Το πρωί της Τετάρτης, 18 Νοεμβρίου, η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.ΑΣ., Κωνσταντία Δημογλίδου, δήλωσε ότι η χρήση βίας που καταγράφεται στο επίμαχο βίντεο δεν δικαιολογείται, ανεξάρτητα από όσα είχαν προηγηθεί.

Αυτό το «ό,τι και αν έχει προηγηθεί» αξίζει να το κρατήσουμε λίγο περισσότερο στη δημόσια συζήτηση, διότι αφορά μια υποχρέωση της Πολιτείας που συχνά καταλήγουμε να διαπραγματευόμαστε με όρους συμπάθειας προς τον άνθρωπο που δέχθηκε τη βία, πολιτικής συμφωνίας μαζί του ή προσωπικής εκτίμησης για το κατά πόσο δικαιούνταν να βρίσκεται εκεί.

Το ερώτημα για το τι προηγήθηκε είναι απαραίτητο για τη διερεύνηση του περιστατικού, αποκτά όμως προβληματικές διαστάσεις όταν χρησιμοποιείται ως αφετηρία για να εξετάσουμε κατά πόσο ένας άνθρωπος άξιζε τη βία που δέχθηκε. Αν η γυναίκα συμμετείχε στα επεισόδια, αν είχε παραβιάσει τον νόμο, αν είχε προηγηθεί κάποια επιθετική ενέργεια εκ μέρους της, όλα αυτά οφείλουν να εξεταστούν στο πλαίσιο της έρευνας. Η υποχρέωση του αστυνομικού να ενεργεί εντός των ορίων της αρμοδιότητάς του παραμένει σε κάθε περίπτωση.

Το χρονικό της 17ης Νοεμβρίου και η ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Αττικής, περίπου 25.000 πολίτες συμμετείχαν στις συγκεντρώσεις και στην πορεία για την 53η επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, ενώ η εκτίμηση που μετέδωσε η ΕΡΤ έκανε λόγο για περισσότερους από 30.000 συμμετέχοντες.

Τα πρώτα επεισόδια σημειώθηκαν στις 15:45, αρκετή ώρα πριν από την έναρξη της πορείας, στη συμβολή των οδών Πανεπιστημίου και Αρσάκη, όπου, σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ., ομάδα ατόμων επιτέθηκε με πέτρες σε αστυνομικούς που πραγματοποιούσαν προληπτικούς ελέγχους. Μία γυναίκα αστυνομικός τραυματίστηκε στο κεφάλι και μεταφέρθηκε στο 401 Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο, ενώ ένας συνάδελφός της τραυματίστηκε στον καρπό.

Στις 16:35, στην πλατεία Κλαυθμώνος, σημειώθηκε νέα επίθεση κατά διμοιρίας των ΜΑΤ, με πέτρες, μάρμαρα, καδρόνια και ένα γκαζάκι, σύμφωνα με την αστυνομική εκδοχή. Ένας άνδρας συνελήφθη, ενώ στο σημείο κατασχέθηκαν τρία καδρόνια με αιχμηρές απολήξεις και το γκαζάκι που είχε εκραγεί.

Η πορεία ξεκίνησε στις 17:20 και, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της Αστυνομίας, εξελίχθηκε ομαλά για περίπου τρεις ώρες. Μετά την ολοκλήρωσή της, η ένταση μεταφέρθηκε στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, όπου η ΕΛ.ΑΣ. αναφέρει νέες επιθέσεις κατά αστυνομικών δυνάμεων, ενώ επεισόδια σημειώθηκαν και στον σταθμό του μετρό στους Αμπελοκήπους, με την επέμβαση των ομάδων ΔΙ.ΑΣ. και ΔΡΑΣΗ.

Ο επίσημος απολογισμός της ΕΛ.ΑΣ. περιλαμβάνει 23 προσαγωγές, τέσσερις συλλήψεις, δύο τραυματίες αστυνομικούς και τρεις τραυματισμένες γυναίκες, για τις οποίες οργανώθηκε διακομιδή σε εφημερεύον νοσοκομείο.

Στην τελευταία παράγραφο της ανακοίνωσης γίνεται ειδική αναφορά στο βίντεο που απεικονίζει τον αστυνομικό της Υποδιεύθυνσης Αποκατάστασης Τάξης να ασκεί βία σε βάρος γυναίκας και επιβεβαιώνεται η έναρξη της ποινικής και πειθαρχικής διερεύνησης του περιστατικού.

Τι γνωρίζουμε για τη γυναίκα και τι παραμένει υπό διερεύνηση

Η Κωνσταντία Δημογλίδου, στις δηλώσεις της στο ΕΡΤnews, αναφέρθηκε στον τραυματισμό γυναίκας στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, καθώς και στην προσπάθεια των αρμόδιων υπηρεσιών να διασταυρώσουν τις πληροφορίες με το βιντεοληπτικό υλικό που κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο.

Μέχρι το πρωί της Τετάρτης, 18 Νοεμβρίου, δεν είχε επιβεβαιωθεί επισήμως η ταύτιση της γυναίκας του επίμαχου βίντεο με κάποια από τις τρεις γυναίκες που μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο, ούτε είχαν αποσαφηνιστεί πλήρως οι συνθήκες που προηγήθηκαν του περιστατικού.

Η ακριβής κατάσταση της υγείας της, η πλήρης αλληλουχία των γεγονότων και οι ενδεχόμενες ευθύνες του αστυνομικού παραμένουν αντικείμενο διερεύνησης. Η σοβαρότητα όσων έχουν ήδη γίνει γνωστά δεν έχει ανάγκη από ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες για να αποκτήσει δημοσιογραφική ή κοινωνική βαρύτητα.

Από πότε τα δικαιώματα προϋποθέτουν πιστοποιητικό καλής συμπεριφοράς;

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά της δημόσιας συζήτησης γύρω από περιστατικά αστυνομικής βίας είναι η ταχύτητα με την οποία μεταφέρεται το ενδιαφέρον από τις ενέργειες του ανθρώπου που διαθέτει την εξουσία να ασκήσει βία στη συμπεριφορά του ανθρώπου που τη δέχθηκε. Ο τελευταίος καλείται συχνά, μέσα από ένα ιδιότυπο δημόσιο δικαστήριο, να αποδείξει ότι δεν προκάλεσε, δεν έβρισε, δεν αντιστάθηκε, δεν συμμετείχε σε επεισόδια και, κατά συνέπεια, δικαιούται τη συμπάθειά μας.

Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ωστόσο, δεν απονέμεται βάσει διαγωγής, ούτε η προστασία της σωματικής ακεραιότητας προϋποθέτει πολιτική, ιδεολογική ή ηθική συμφωνία με τον άνθρωπο που τη διεκδικεί.

Ακόμη και ένας πολίτης που παραβιάζει τον νόμο διατηρεί τα θεμελιώδη δικαιώματά του, ενώ η εξουσία που έχει παραχωρήσει η Πολιτεία στα αστυνομικά της όργανα διέπεται από τις αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Η χρήση βίας αξιολογείται με βάση τον κίνδυνο που καλείται να αντιμετωπίσει ο αστυνομικός, τον σκοπό της επέμβασης και τις συγκεκριμένες περιστάσεις υπό τις οποίες πραγματοποιείται.

Οι επιθέσεις που δέχθηκαν αστυνομικοί το απόγευμα της 17ης Νοεμβρίου και οι τραυματισμοί τους αποτελούν σημαντικό μέρος του χρονικού. Η καταγραφή και η διερεύνησή τους έχουν αυτοτελή σημασία, όπως αυτοτελή σημασία έχει και η εξέταση της συμπεριφοράς του αστυνομικού απέναντι στη συγκεκριμένη γυναίκα.

Το γεγονός ότι ένας αστυνομικός εκτελεί ένα δύσκολο και συχνά επικίνδυνο επάγγελμα καθιστά ακόμη πιο ουσιαστική την εκπαίδευσή του στη διαχείριση της έντασης, στην εκτίμηση του κινδύνου και στην αυτοσυγκράτηση. Η δυνατότητα άσκησης νόμιμου καταναγκασμού συνοδεύεται από αυξημένη ευθύνη ακριβώς επειδή ο πολίτης που βρίσκεται απέναντί του δεν διαθέτει τις ίδιες εξουσίες.

Πόση δημοσιότητα χρειάζεται μια καταγγελία για να αποκτήσει θεσμική υπόσταση;

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, κάποιος είχε την κάμερα του κινητού του ανοιχτή την κατάλληλη στιγμή, το υλικό δημοσιοποιήθηκε, διαδόθηκε και η Ελληνική Αστυνομία ανακοίνωσε ότι διερευνά το περιστατικό. Η δημόσια συζήτηση απέκτησε, επομένως, ένα οπτικό τεκμήριο, του οποίου η αξιολόγηση μπορεί να συμβάλει στη διαλεύκανση της υπόθεσης.

Ένα βίντεο έχει ασφαλώς περιορισμούς, καθώς το κάδρο του δεν χωρά υποχρεωτικά όλα όσα συνέβησαν πριν ή μετά την καταγραφή, ενώ η διάδοσή του δεν υποκαθιστά την ανάγκη εξέτασης μαρτυριών και άλλων αποδεικτικών στοιχείων.

Τι συμβαίνει, όμως, με τις καταγγελίες που δεν συνοδεύονται από ένα βίντεο; Με τους ανθρώπους που βρίσκονται απέναντι σε ένα όργανο της κρατικής εξουσίας χωρίς κάποιον τρίτο να καταγράφει τη συνάντησή τους, χωρίς τη δυνατότητα να δημοσιοποιήσουν ένα οπτικό τεκμήριο και χωρίς τη δημοσιότητα που ενδεχομένως θα εξασφάλιζε την ευρύτερη προσοχή στην υπόθεσή τους;

Η δυνατότητα ενός πολίτη να καταγγείλει ένα περιστατικό αστυνομικής βίας, να ακουστεί και να εξεταστεί ουσιαστικά η καταγγελία του αποτελεί ζήτημα θεσμικής λειτουργίας. Δεν μπορεί να εξαρτάται από τις προβολές ενός βίντεο, τη διαθεσιμότητα ενός κινητού τηλεφώνου ή τις εκάστοτε προτεραιότητες του αλγορίθμου των social media. Η αξιοπιστία των μηχανισμών λογοδοσίας δοκιμάζεται εξίσου στις υποθέσεις που απασχολούν την επικαιρότητα και σε εκείνες που δεν έφτασαν ποτέ μέχρι τα δημοσιογραφικά γραφεία.

Την τάξη ποιος την αποκαθιστά όταν παραβιάζονται τα όριά της;

Πενήντα τρία χρόνια μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου, η ιστορική μνήμη έχει ουσιαστικό περιεχόμενο όταν μας επιτρέπει να εξετάζουμε τη λειτουργία των σημερινών δημοκρατικών θεσμών, χωρίς εύκολες ιστορικές εξισώσεις και χωρίς την απαίτηση να αντιμετωπίζουμε κάθε προβληματισμό γύρω από την άσκηση της κρατικής εξουσίας ως αμφισβήτηση της αναγκαιότητάς της.

Η αστυνομική λογοδοσία αποτελεί μέρος της δημοκρατικής λειτουργίας μιας χώρας και έχει σημασία τόσο για τους πολίτες όσο και για τους αστυνομικούς που εκτελούν τα καθήκοντά τους εντός των ορίων του νόμου.

Η δημόσια τοποθέτηση της Κωνσταντίας Δημογλίδου για τη συγκεκριμένη χρήση βίας έχει θεσμική βαρύτητα, καθώς προέρχεται από την εκπρόσωπο του ίδιου του σώματος στο οποίο ανήκει ο ελεγχόμενος αστυνομικός. Η σημασία της θα κριθεί και από την πορεία της έρευνας, την πληρότητα της διερεύνησης και την απόδοση των ευθυνών που ενδεχομένως θα προκύψουν.

Η γυναίκα του βίντεο, όποια κι αν είναι, όποιες κι αν είναι οι πολιτικές της πεποιθήσεις και ανεξάρτητα από τους λόγους για τους οποίους βρέθηκε εκεί το βράδυ της 17ης Νοεμβρίου, δικαιούται να γνωρίζει τι συνέβη, να ακουστεί και να προστατευθεί από τους θεσμούς που έχουν την ευθύνη της ασφάλειάς της.

Άλλωστε, η αποκατάσταση της τάξης περιλαμβάνει και την αποκατάσταση της νομιμότητας όταν εκείνος που καλείται να την επιβάλει ελέγχεται για την παραβίασή της. Και αυτή είναι μια διάσταση της δημόσιας τάξης που αξίζει να συζητάμε πολύ περισσότερο, ακόμη και όταν οι δρόμοι έχουν ανοίξει, οι διαδηλωτές έχουν επιστρέψει στα σπίτια τους και η επέτειος του Πολυτεχνείου έχει περάσει στο ημερολόγιο της επόμενης χρονιάς.

DPG Network
© 2012-2026 Queen.gr - All rights reserved