Φινλανδία: Εκεί που η μάχη ενάντια στα fake news ξεκινά… από το νηπιαγωγείο
Αν αναρωτιέσαι ποια χώρα παίρνει πιο σοβαρά από κάθε άλλη τη μάχη με την παραπληροφόρηση, η απάντηση είναι μία: η Φινλανδία. Και το πιο εντυπωσιακό; Όλα ξεκινούν όταν τα παιδιά είναι μόλις 3 ετών.
Φιλανδία: Στη βόρεια αυτή χώρα, η εκπαίδευση στα ΜΜΕ δηλαδή η ικανότητα να αναλύεις τις πληροφορίες, να αναγνωρίζεις ψευδείς ειδήσεις και να εντοπίζεις την παραπληροφόρηση, αποτελεί εδώ και δεκαετίες βασικό κομμάτι του εθνικού προγράμματος σπουδών.
Για τους Φινλανδούς, η κριτική σκέψη δεν είναι απλώς σχολικό μάθημα: είναι θέμα δημοκρατίας και εθνικής ασφάλειας.
«Η καλή παιδεία στα ΜΜΕ είναι μια θεμελιώδης δεξιότητα του πολίτη. Είναι απαραίτητη για την προστασία της δημοκρατίας μας»,εξηγεί η Kiia Hakkala, ειδική παιδαγωγός της πόλης του Ελσίνκι.
Μαθαίνοντας να ξεχωρίζεις το αληθινό από το ψεύτικο
Στο δημοτικό σχολείο Tapanila, λίγο έξω από το Ελσίνκι, μπορείς να δεις μαθητές της τετάρτης τάξης να παρακολουθούν στον πίνακα το μήνυμα: Fact or Fiction δηλαδή, «Αλήθεια ή Μύθος»;
Ο 10χρονος Ίλο προσπαθεί να αξιολογήσει μια είδηση.
«Είναι λίγο δύσκολο», παραδέχεται, κι όμως, αυτή η δυσκολία είναι ακριβώς το σημείο όπου γεννιέται η κριτική σκέψη.
Ο δάσκαλός του, Ville Vanhanen, σου λέει πως τα παιδιά μαθαίνουν από πολύ μικρή ηλικία να διαβάζουν τίτλους, να αναγνωρίζουν ύποπτες πληροφορίες και πλέον, το πιο σύγχρονο κεφάλαιο, να ξεχωρίζουν αν μια εικόνα ή ένα βίντεο έχει δημιουργηθεί από τεχνητή νοημοσύνη.
AI: Η νέα πρόκληση της εποχής
Η Φινλανδία δεν σταματά στην κλασική παραπληροφόρηση. Με την εκρηκτική άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης, τα σχολεία προσθέτουν πλέον και το AI literacy: πώς αναγνωρίζεις εικόνες, φωνές ή βίντεο που δεν είναι αληθινά ακόμα κι αν φαίνονται απολύτως πειστικά.
«Σήμερα είναι σχετικά εύκολο να εντοπίσεις ένα AI fake. Αλλά καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται, αυτό θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο», λέει η Martha Turnbull, ειδική σε θέματα υβριδικών απειλών.
Όλη η κοινωνία στην ίδια αποστολή
Και δεν είναι μόνο τα σχολεία. Κάθε χρόνο στη Φινλανδία οργανώνεται η Εβδομάδα Εφημερίδων, όπου τα παιδιά έρχονται σε επαφή με αξιόπιστη δημοσιογραφία. Το 2024, μάλιστα, κάθε 15χρονος μαθητής της χώρας έλαβε το «ABC της Παιδείας στα Μέσα», έναν ειδικό οδηγό για τον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο.
Γι’ αυτό και η χώρα των 5,6 εκατομμυρίων κατοίκων βρίσκεται σταθερά στην κορυφή του Ευρωπαϊκού Δείκτη Παιδείας στα ΜΜΕ.
Το φινλανδικό μάθημα για όλους μας
Η Φινλανδία μάς θυμίζει κάτι απλό αλλά βαθιά αληθινό: η δημοκρατία δεν προστατεύεται μόνο με νόμους, προστατεύεται με παιδεία και αυτή η παιδεία ξεκινά από το νηπιαγωγείο.
Το φαινόμενο «τάπερ» - το ολυμπιακό άθλημα: Από πότε το σχολείο έγινε MasterChef;
Bloggers
