Πώς επηρεάζει ο χρόνος στην οθόνη τις επιδόσεις των παιδιών; Μια νέα μελέτη ανατρέπει τα δεδομένα

Μήπως τελικά η σχέση των παιδιών με τις οθόνες είναι λίγο πιο περίπλοκη απ’ όσο νομίζουμε; Μια νέα φινλανδική μελέτη έρχεται να αμφισβητήσει την ιδέα ότι ο χρόνος μπροστά στην οθόνη συνδέεται αποκλειστικά με αρνητικές επιπτώσεις, καθώς βρήκε μια απρόσμενη συσχέτιση ανάμεσα στον περισσότερο συνολικό χρόνο οθόνης στην παιδική ηλικία και στις γνωστικές επιδόσεις κατά την εφηβεία.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Pediatric Exercise Science, υποστηρίζει ότι ο χρόνος μπροστά στην οθόνη δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως κάτι επιβλαβές. Αντίθετα, οι ερευνητές τονίζουν τη σημασία της ισορροπίας ανάμεσα στη χρήση οθονών, τη σωματική δραστηριότητα, τον ύπνο και τις υπόλοιπες καθημερινές συνήθειες του παιδιού.

Για τους εφήβους, είναι γνωστό ότι η σωματική δραστηριότητα διεγείρει τη λειτουργία του εγκεφάλου, ενώ η καθιστική ζωή συνδέεται με μειωμένη σχολική επίδοση. Η συγκεκριμένη μελέτη επιχείρησε να βρει τη σύνδεση ανάμεσα στη σωματική δραστηριότητα, την καθιστική συμπεριφορά και τον χρόνο στην οθόνη από την παιδική ηλικία έως τη γνωστική επεξεργασία στην εφηβεία.

Μη μετράς μόνο τις ώρες που περνά το παιδί σου μπροστά σε μια οθόνη: δες τι πραγματικά το επηρεάζει

«Αυτό που μας εξέπληξε περισσότερο ήταν ότι ο μεγαλύτερος συνολικός χρόνος χρήσης οθονών από την παιδική ηλικία έως την εφηβεία συνδεόταν με καλύτερες επιδόσεις στις γνωστικές δοκιμασίες κατά την εφηβεία», δήλωσε ο Petri Jalanko, υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο της Jyväskylä και συντάκτης της μελέτης. Ο ίδιος επισημαίνει ότι εκπαιδευτικοί και γονείς θα ήταν καλό να ενθαρρύνουν τα παιδιά να χρησιμοποιούν τις συσκευές με τρόπους που καλλιεργούν την ενεργή σκέψη, την επίλυση προβλημάτων, τη δημιουργικότητα και τη μάθηση.

01

04

Τι ακριβώς μελέτησαν οι ερευνητές

Τα ευρήματα προέρχονται από τη μελέτη PANIC, ένα μακροχρόνιο ερευνητικό πρόγραμμα των Πανεπιστημίων Jyväskylä και Ανατολικής Φινλανδίας, το οποίο εξετάζει τη σωματική δραστηριότητα και τη διατροφή των παιδιών.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν 260 παιδιά ηλικίας 6 έως 9 ετών για διάστημα οκτώ ετών, καταγράφοντας τις αλλαγές στις συνήθειες και τη συμπεριφορά τους καθώς μεγάλωναν. Για να καταγράψουν τη σωματική δραστηριότητα, χρησιμοποίησαν μια συσκευή που συνδύαζε αισθητήρες καρδιακού ρυθμού και κίνησης. Παράλληλα, τα παιδιά συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τη συμμετοχή τους σε οργανωμένη άσκηση, την άσκηση χωρίς επίβλεψη και τον χρόνο που περνούσαν μπροστά σε οθόνες.

Στη συνέχεια, οι ερευνητές αξιολόγησαν τη μάθηση, την προσοχή και τη λειτουργική μνήμη των παιδιών κατά την εφηβεία, χρησιμοποιώντας το γνωστικό τεστ Cogstate Brief Battery (CBB). Τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν με τα δεδομένα που είχαν συλλεχθεί όλα τα προηγούμενα χρόνια, λαμβάνοντας υπόψη τόσο το φύλο όσο και την ένταση της σωματικής δραστηριότητας.

Τι έδειξε η έρευνα για τα αγόρια και τα κορίτσια

Οι ερευνητές εντόπισαν και ορισμένες διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα. Στα κορίτσια, τα υψηλότερα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας χαμηλής έντασης κατά την παιδική ηλικία συνδέονταν με καλύτερη λειτουργική μνήμη στην εφηβεία. Στα αγόρια, αντίστοιχη σύνδεση παρατηρήθηκε με την αυξημένη συμμετοχή σε οργανωμένη σωματική δραστηριότητα. Ένα ακόμη εύρημα, μάλιστα, εξέπληξε τους ερευνητές: η λιγότερη αυτόνομη (χωρίς επίβλεψη) σωματική δραστηριότητα συνδέθηκε με καλύτερη γνωστική επεξεργασία στην εφηβεία. Ουσιαστικά, όσα παιδιά ανέφεραν ότι έκαναν λιγότερη γυμναστική μόνα τους, έτειναν να σκοράρουν καλύτερα στα τεστ σκέψης ως έφηβοι — το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που ανέμεναν.

Το 70% των μωρών κάτω των δύο ετών εκτίθενται σε οθόνες κι αυτό θα πρέπει να μας προβληματίσει

Άρα αφήνεις το παιδί σου μπροστά στην οθόνη χωρίς να προβληματίζεσαι;

Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι οι γονείς πρέπει να αυξήσουν τον χρόνο οθόνης των παιδιών τους ούτε ότι η οθόνη είναι ευεργετική από μόνη της. Η μελέτη εντοπίζει συσχετίσεις και όχι σχέση αιτίας-αποτελέσματος.

Οι ίδιοι οι ερευνητές προτείνουν μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση: ενεργή και δημιουργική χρήση των οθονών, συστηματική σωματική δραστηριότητα, υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή και, φυσικά, επαρκή ύπνο.

«Για να ενισχύσεις τη μάθηση, στόχευσε σε έναν ισορροπημένο τρόπο ζωής, ρυθμίζοντας προσεκτικά τον χρόνο ενεργής χρήσης οθονών, συμμετέχοντας συστηματικά σε σωματική δραστηριότητα, ακολουθώντας μια υγιεινή και θρεπτική διατροφή και εξασφαλίζοντας αρκετό ύπνο», σημειώνει ο Jalanko.

Είμαστε η 1η γενιά που μεγαλώνει παιδιά που γεννιούνται με οθόνες στα χέρια: τι λέει η νέα έρευνα

Με λίγα λόγια, η μελέτη δεν λέει «άσε το παιδί σου να περνά όσο χρόνο θέλει μπροστά σε μια οθόνη». Δείχνει, όμως, ότι η σχέση των παιδιών με την τεχνολογία δεν κρίνεται μόνο από το πόσες ώρες περνούν μπροστά στην οθόνη, αλλά και από το πώς αξιοποιούν αυτόν τον χρόνο και από το πόσο ισορροπημένη είναι η καθημερινότητά τους συνολικά.