Ο χρόνος οθόνης στο 1ο και το 6ο έτος επηρεάζει το παιδί σου περισσότερο απ’ όσο νομίζεις

Οι οθόνες έχουν γίνει πλέον μέρος της καθημερινότητας πολλών μικρών παιδιών. Τηλεόραση, tablet, κινητό ή υπολογιστής μπορούν εύκολα να μπουν στη ρουτίνα σου, ειδικά όταν προσπαθείς να βρεις λίγα λεπτά ηρεμίας μέσα σε μια γεμάτη μέρα. Όμως, νέα έρευνα δείχνει ότι ίσως έχει σημασία όχι μόνο πόσο χρόνο περνά το παιδί σου μπροστά στην οθόνη, αλλά και σε ποια ηλικία αυτό συμβαίνει.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν παιδιά από το 1ο έως το 8ο έτος της ζωής τους και διαπίστωσαν ότι ο περισσότερος χρόνος μπροστά σε οθόνες, ιδιαίτερα στην ηλικία του 1 έτους και γύρω στα 6, όταν ξεκινούν το σχολείο, συνδεόταν με χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις στα 9 και με πιο αδύναμη μνήμη στα 10,5 χρόνια.

Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι κάθε ώρα μπροστά σε μια οθόνη θα επηρεάσει με τον ίδιο τρόπο κάθε παιδί. Δείχνουν, όμως, ότι η ηλικία στην οποία αυξάνεται η χρήση οθονών μπορεί να παίζει ρόλο στην ανάπτυξη, τη μάθηση και τη μνήμη.

Πώς επηρεάζει ο χρόνος στην οθόνη τις επιδόσεις των παιδιών; Μια νέα μελέτη ανατρέπει τα δεδομένα

Τι συστήνουν οι ειδικοί για τις μικρές ηλικίες

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστούν να αποφεύγεται η χρήση οθονών πριν από την ηλικία των 18-24 μηνών και να περιορίζεται σε λιγότερο από μία ώρα την ημέρα για παιδιά ηλικίας 2 έως 5 ετών.

Στην πράξη, βέβαια, πολλά παιδιά περνούν περισσότερο χρόνο μπροστά στις οθόνες από όσο προβλέπουν αυτές οι συστάσεις. Και εδώ τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Οι προηγούμενες έρευνες σχετικά με την επίδραση των οθονών στη γνωστική ανάπτυξη έχουν καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα. Πολλές από αυτές εξέταζαν τα παιδιά σε μία μόνο χρονική στιγμή ή επικεντρώνονταν κυρίως σε παιδιά σχολικής ηλικίας.

Σε αντίθεση με αρκετές προηγούμενες έρευνες, η συγκεκριμένη μελέτη εξέτασε την επίδραση της χρήσης οθονών σε διαφορετικά στάδια της παιδικής ηλικίας. Ερευνητές από το Inserm και το National University of Singapore, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο World Journal of Pediatrics, αξιοποίησαν στοιχεία από τη μελέτη γέννησης Growing Up in Singapore Towards healthy Outcomes (GUSTO). Συγκεκριμένα, εξέτασαν τον χρόνο που περνούσαν τα παιδιά μπροστά σε οθόνες σε έξι διαφορετικές ηλικίες και στη συνέχεια συνέκριναν τα δεδομένα αυτά με τις ακαδημαϊκές τους επιδόσεις και τη μνήμη τους αρκετά χρόνια αργότερα.

Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 502 παιδιά, τα οποία παρακολουθήθηκαν από τη βρεφική ηλικία έως τη μέση παιδική ηλικία.

Η μεγαλύτερη χρήση οθονών σε συγκεκριμένες περιόδους της ανάπτυξης συνδεόταν με χαμηλότερες ακαδημαϊκές επιδόσεις αργότερα και ασθενέστερη εργαζόμενη μνήμη. Οι πιο ξεκάθαρες συσχετίσεις εμφανίστηκαν κατά τη βρεφική ηλικία και κοντά στην έναρξη του σχολείου. Παράλληλα, τα παιδιά που είχαν συνολικά μεγαλύτερη έκθεση σε οθόνες κατά την παιδική ηλικία είχαν την τάση να παρουσιάζουν χαμηλότερες ακαδημαϊκές επιδόσεις.

Με απλά λόγια, ο συνολικός χρόνος μπροστά στην οθόνη είναι μόνο ένα κομμάτι της εικόνας. Σημασία μπορεί να έχει και η ηλικία στην οποία το παιδί σου περνά περισσότερο χρόνο μπροστά σε αυτή.

Ώρα να αναθεωρήσεις: 3 λάθη που κάνεις με τον χρόνο χρήσης οθόνης από τα παιδιά

Η ηλικία του 1 έτους φάνηκε να έχει τη μεγαλύτερη συσχέτιση

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης ήταν ότι η σχέση ανάμεσα στον χρόνο μπροστά στην οθόνη και τις μεταγενέστερες επιδόσεις ήταν ισχυρότερη στην ηλικία του 1 έτους. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι αυτό μπορεί να δείχνει πως η βρεφική ηλικία αποτελεί μια περίοδο αυξημένης ευαισθησίας, καθώς ο εγκέφαλος βρίσκεται σε έντονη ανάπτυξη και οι αλληλεπιδράσεις με τους γονείς και το περιβάλλον παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μάθηση.

Ενδιαφέρον έχει, επίσης, ότι η χρήση οθονών στις ηλικίες των 2 και 3 ετών δεν εμφάνισε σημαντική συσχέτιση με τα αποτελέσματα που μετρήθηκαν αργότερα. Η σχέση επανεμφανίστηκε στην ηλικία των 6 ετών, όταν τα παιδιά μπαίνουν πλέον στη διαδικασία της οργανωμένης σχολικής εκπαίδευσης. Και αυτό έχει τη δική του σημασία: σε αυτή την ηλικία αυξάνονται οι απαιτήσεις για συγκέντρωση, μνήμη και μάθηση.

Μη μετράς μόνο τις ώρες που περνά το παιδί σου μπροστά σε μια οθόνη: δες τι πραγματικά το επηρεάζει

Δεν είναι μόνο το «πόση ώρα», αλλά και το «πότε»

Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα αποτελέσματα ενισχύουν τη γενικότερη αρχή πως όσο λιγότερη είναι η έκθεση των παιδιών στις οθόνες, τόσο το καλύτερο. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μία επιπλέον ώρα μπροστά στην οθόνη θα προκαλέσει απαραίτητα κάποιο εμφανές πρόβλημα στο παιδί σου. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ακόμη και σχετικά μικρές διαφορές στον πληθυσμό συνολικά μπορεί να μεταφράζονται σε σημαντικές διαφορές στις ακαδημαϊκές επιδόσεις.

Γι’ αυτό, η μείωση του χρόνου μπροστά στην οθόνη μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν ξεκινά από τη βρεφική ηλικία και συνεχίζεται καθώς το παιδί ετοιμάζεται να ξεκινήσει το σχολείο.

Υπάρχει, ωστόσο, κάτι ακόμη που αξίζει να κρατήσεις: η διάρκεια δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας. Οι μελλοντικές έρευνες θα χρειαστεί να εξετάσουν αν τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με το περιεχόμενο που παρακολουθεί ένα παιδί, το είδος της συσκευής που χρησιμοποιεί, αλλά και το αν υπάρχει ένας γονιός δίπλα του και παρακολουθεί μαζί του.

Γιατί τελικά, όταν μιλάμε για τις οθόνες και τα παιδιά, η ερώτηση δεν είναι μόνο πόσα λεπτά γράφει το χρονόμετρο. Είναι επίσης τι βλέπει, πότε το βλέπει και τι άλλο χάνει εκείνη την ώρα.