Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο του παιδιού σου όταν περνά πολλές ώρες παίζοντας video games;

Αν κάθε φορά που βλέπεις το παιδί σου να παίζει video games με τις ώρες σκέφτεσαι «θα κάψει τα εγκεφαλικά του κύτταρα;», μια νέα έρευνα ίσως έχει κάποιες απαντήσεις για σένα. Οι ερευνητές έβαλαν στο μικροσκόπιο τη σχέση ανάμεσα στο gaming και τον εγκέφαλο των εφήβων - και αυτό που βρήκαν είναι λίγο πιο σύνθετο από το κλασικό «άσε το παιχνίδι και πιάσε κανένα βιβλίο».

Οι έφηβοι λοιπόν που περνούν αρκετό χρόνο παίζοντας video games φαίνεται να παρουσιάζουν ορισμένες διαφορές στην εξωτερική στοιβάδα του εγκεφάλου τους, όπως λεπτότερο εγκεφαλικό φλοιό και μικρότερη επιφάνεια. Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό NeuroImage, εξετάζει με πιο λεπτομερή ματιά τον τρόπο με τον οποίο το gaming - είτε πρόκειται για ατομικό παιχνίδι είτε για παιχνίδι με άλλους, αλλά και ανάλογα με το περιεχόμενο των παιχνιδιών - συνδέεται με τη δομή του εγκεφάλου κατά την εφηβεία.

Οι εργασίες έγιναν πιο εύκολες με την AI αλλά οι έφηβοι παραδέχονται ότι χάνουν κάτι σημαντικό

Τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα

Οι προηγούμενες έρευνες σχετικά με τη σχέση ανάμεσα στα video games και την ανάπτυξη του εγκεφάλου δεν έχουν καταλήξει σε ένα ενιαίο συμπέρασμα. Για παράδειγμα, μια παλαιότερη μελέτη σε 14χρονους είχε διαπιστώσει ότι ο περισσότερος χρόνος gaming συνδεόταν με παχύτερες περιοχές του μετωπιαίου λοβού. Όπως είχε επισημανθεί και σε μια ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας το 2019, η συγκεκριμένη περιοχή έρευνας χαρακτηρίζεται από αντικρουόμενα ευρήματα και συχνά μικρά δείγματα συμμετεχόντων. Αυτό έκανε δύσκολο για τους επιστήμονες να προσδιορίσουν αν το gaming συνδέεται σταθερά με αύξηση ή μείωση συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου στους εφήβους.

Για να αντιμετωπίσουν αυτούς τους περιορισμούς, οι ερευνητές στρέφονται πλέον σε μεγάλα εθνικά datasets, προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα πώς συγκεκριμένες ψηφιακές συνήθειες σχετίζονται με τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο. Η νέα μελέτη πραγματοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση του Jason M. Nagata, αναπληρωτή καθηγητή Παιδιατρικής στο University of California, San Francisco, και επικεφαλής ερευνητή στο Nagata Lab. Στόχος της ερευνητικής ομάδας ήταν να εξετάσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τη σχέση ανάμεσα στο gaming και τη δομή του εγκεφάλου, μελετώντας ένα μεγάλο και διαφορετικό ως προς τα χαρακτηριστικά του δείγμα νέων ανθρώπων.

«Το gaming αποτελεί σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητας των εφήβων, όμως γνωρίζουμε ακόμη σχετικά λίγα για τη σχέση του με την ανάπτυξη του εγκεφάλου», δήλωσε ο Nagata στο PsyPost. «Θέλαμε να εξετάσουμε αυτές τις συσχετίσεις σε ένα μεγάλο και διαφορετικό δείγμα και να δούμε πέρα από τον συνολικό χρόνο gaming - αν, δηλαδή, οι έφηβοι έπαιζαν παιχνίδια για έναν παίκτη, παιχνίδια πολλών παικτών ή παιχνίδια κατάλληλα για μεγαλύτερες ηλικίες».

5 τρόποι να μεγαλώσεις έναν ανθεκτικό έφηβο σε έναν κόσμο γεμάτο αβεβαιότητα

Τι έδειξε η νέα έρευνα

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από τη μελέτη Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD), ένα μεγάλο, συνεχιζόμενο ερευνητικό πρόγραμμα που παρακολουθεί την υγεία και την ανάπτυξη του εγκεφάλου παιδιών και εφήβων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Για τη συγκεκριμένη ανάλυση εξετάστηκαν στοιχεία από 5.686 εφήβους, με μέση ηλικία περίπου τα 14 χρόνια. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια σχετικά με τον χρόνο που περνούσαν παίζοντας video games για έναν παίκτη ή multiplayer, τόσο κατά τη διάρκεια μιας τυπικής καθημερινής ημέρας όσο και τα Σαββατοκύριακα. Παράλληλα, ανέφεραν πόσο συχνά έπαιζαν παιχνίδια με περιεχόμενο κατάλληλο για μεγαλύτερες ηλικίες, τα οποία συχνά περιλαμβάνουν βία ή έντονη γλώσσα.

Κατά μέσο όρο, οι έφηβοι δήλωσαν ότι έπαιζαν video games περίπου 3,1 ώρες την ημέρα, ενώ περίπου 8 στους 10 (81%) ανέφεραν ότι έπαιζαν τουλάχιστον κάποια video games. Για να αξιολογήσουν τη δομή του εγκεφάλου, οι έφηβοι υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία (MRI). Οι εξετάσεις αυτές έδωσαν στους ερευνητές λεπτομερείς μετρήσεις του πάχους και της επιφάνειας του εγκεφαλικού φλοιού σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου. Η ανάλυση έδειξε ότι ο περισσότερος συνολικός χρόνος που αφιέρωναν οι έφηβοι στα video games συνδεόταν με λεπτότερο εγκεφαλικό φλοιό και μικρότερη επιφάνεια του φλοιού σε αρκετές περιοχές του εγκεφάλου.

Οι διαφορές αυτές εντοπίστηκαν σε περιοχές που ανήκουν στον μετωπιαίο, κροταφικό, βρεγματικό και ινιακό λοβό. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, η γενετική καταγωγή, το οικογενειακό εισόδημα, το σωματικό βάρος και ο χρόνος που περνούσαν οι έφηβοι μπροστά σε οθόνες για δραστηριότητες που δεν σχετίζονταν με το gaming. «Ο περισσότερος χρόνος gaming συνδεόταν με μικρές αλλά εκτεταμένες διαφορές στη δομή του εγκεφάλου, μεταξύ άλλων με μικρότερη επιφάνεια και μικρότερο πάχος του εγκεφαλικού φλοιού σε αρκετές περιοχές», σημείωσε ο Nagata.

Έχει σημασία αν το παιδί παίζει μόνο του ή με άλλους;

Εδώ τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Όταν οι ερευνητές εξέτασαν ξεχωριστά τα διαφορετικά είδη gaming, διαπίστωσαν ότι το single-player gaming συνδεόταν με μικρότερη επιφάνεια σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την επεξεργασία της γλώσσας, την κοινωνική αντίληψη και τη ρύθμιση των συναισθημάτων. Αντίθετα, το multiplayer gaming δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με διαφορές στη δομή του εγκεφαλικού φλοιού.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι δεν έχει σημασία μόνο πόσο παίζει ένας έφηβος, αλλά ενδεχομένως και τι είδους παιχνίδια επιλέγει και με ποιον τρόπο παίζει. «Ήταν ενδιαφέρον το γεγονός ότι το single-player και το multiplayer gaming παρουσίασαν διαφορετικά μοτίβα», δήλωσε ο Nagata. «Το single-player gaming συνδεόταν με διαφορές σε αρκετές περιοχές που σχετίζονται με την επεξεργασία της γλώσσας και την κοινωνική αντίληψη, ενώ το multiplayer gaming δεν παρουσίασε σημαντική συσχέτιση με τη μορφολογία του εγκεφαλικού φλοιού μετά τη διόρθωση για πολλαπλές συγκρίσεις.Αυτό υποδηλώνει ότι μπορεί να έχει σημασία όχι μόνο το πόσο παίζουν οι έφηβοι, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο παίζουν», πρόσθεσε.

Τελικά, τα video games κάνουν κακό στον εγκέφαλο των εφήβων; Η νέα έρευνα που αλλάζει όσα πίστευες

Και τι γίνεται με τα παιχνίδια για μεγαλύτερες ηλικίες;

Το περιεχόμενο των παιχνιδιών φάνηκε επίσης να παίζει κάποιο ρόλο. Οι έφηβοι που ανέφεραν ότι έπαιζαν συχνότερα παιχνίδια με περιεχόμενο κατάλληλο για μεγαλύτερες ηλικίες παρουσίαζαν την τάση να έχουν λεπτότερο εγκεφαλικό φλοιό σε δίκτυα που σχετίζονται με την προσοχή, αλλά και με την επεξεργασία κοινωνικών και συναισθηματικών ερεθισμάτων. Τα ευρήματα αυτά έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενη έρευνα που είχε εξετάσει το PsyPost και είχε διαπιστώσει ότι η αυξημένη καθημερινή χρήση των social media συνδεόταν επίσης με λεπτότερο εγκεφαλικό φλοιό σε νεαρούς εφήβους.

Και οι δύο μελέτες δείχνουν ότι τα υψηλά επίπεδα ενασχόλησης με ψηφιακά μέσα μπορεί να σχετίζονται με διαφορές στη δομή του εγκεφάλου σε αυτή την ηλικία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλες οι ψηφιακές δραστηριότητες έχουν την ίδια επίδραση.

To gaming δεν σημαίνει απαραίτητα «βλάβη» στον εγκέφαλο

Η έρευνα εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στο gaming και τη δομή του εγκεφάλου σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Επομένως, οι ερευνητές δεν μπορούν να γνωρίζουν αν το gaming προκάλεσε τις συγκεκριμένες διαφορές ή αν, αντίθετα, έφηβοι που είχαν εξαρχής ορισμένα χαρακτηριστικά στη δομή του εγκεφάλου τους ήταν πιο πιθανό να ασχολούνται περισσότερο με τα video games.

«Επειδή πρόκειται για μια συγχρονική μελέτη, δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε αν το gaming συνέβαλε στις διαφορές που παρατηρήθηκαν στη δομή του εγκεφάλου ή αν έφηβοι με προϋπάρχουσες διαφορές ήταν πιο πιθανό να επιδίδονται σε συγκεκριμένες συμπεριφορές gaming», εξήγησε ο Nagata.

Επιπλέον, τα στοιχεία σχετικά με τις συνήθειες gaming βασίστηκαν σε αυτοαναφορές των εφήβων. Και, όπως συμβαίνει συχνά όταν προσπαθούμε να υπολογίσουμε τον χρόνο που περνάμε μπροστά σε μια οθόνη, οι εκτιμήσεις αυτές δεν είναι πάντα απόλυτα ακριβείς. Οι ερευνητές, επίσης, δεν εξέτασαν συγκεκριμένα είδη παιχνιδιών, όπως για παράδειγμα παιχνίδια γρήγορης δράσης σε σύγκριση με παιχνίδια στρατηγικής ή γρίφων, τα οποία ενδέχεται να ενεργοποιούν διαφορετικές γνωστικές λειτουργίες. Και υπάρχει ακόμη κάτι πολύ σημαντικό: το λεπτότερο εγκεφαλικό φλοιό δεν πρέπει αυτομάτως να θεωρείται κάτι αρνητικό.

Η λέπτυνση του εγκεφαλικού φλοιού αποτελεί φυσιολογικό κομμάτι της ανάπτυξης κατά την εφηβεία. Οι διαφορές που παρατηρήθηκαν στη συγκεκριμένη μελέτη ήταν σχετικά μικρές και χρειάζονται μακροχρόνιες μελέτες για να διαπιστωθεί αν αντιπροσωπεύουν μια φυσιολογική παραλλαγή της ανάπτυξης ή αν έχουν κάποια επίδραση στη γνωστική υγεία με την πάροδο του χρόνου.

«Τα ευρήματα αυτά δεν σημαίνουν ότι τα video games βλάπτουν απαραίτητα τον εγκέφαλο των εφήβων.Το μικρότερο πάχος ή η μικρότερη επιφάνεια του εγκεφαλικού φλοιού δεν θα πρέπει αυτομάτως να ερμηνεύονται ως κάτι επιβλαβές, καθώς οι συγκεκριμένες μετρήσεις μπορούν φυσιολογικά να μειώνονται κατά την ανάπτυξη του εγκεφάλου στην εφηβεία», τόνισε ο Nagata.

Τι θέλουν να εξετάσουν οι επιστήμονες στη συνέχεια

Για να κατανοήσουν καλύτερα τα ευρήματα, οι ερευνητές σκοπεύουν να παρακολουθήσουν τους ίδιους συμμετέχοντες καθώς μεγαλώνουν. «Θα θέλαμε να χρησιμοποιήσουμε δεδομένα από μακροχρόνιες μελέτες, ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα την κατεύθυνση αυτών των συσχετίσεων», δήλωσε ο Nagata.

Οι μελλοντικές έρευνες θα χρειαστεί επίσης να εξετάσουν πιο λεπτομερώς τι είδους παιχνίδια παίζουν οι έφηβοι, ποιο είναι το περιεχόμενό τους, αν πρόκειται για κοινωνικό ή μοναχικό gaming, αλλά και αν υπάρχουν προβληματικές συμπεριφορές που σχετίζονται με το gaming.

^{Η μελέτη με τίτλο “Associations Between Video Gaming Behaviors and Cortical Morphology in Adolescents” πραγματοποιήθηκε από τους Jason M. Nagata, Kevin Bao, Kevin Handoko, Stuart B. Murray, Kristen E. Kim, Pierre Nedelec, Eva Muller-Oehring, Aaron Scheffler, Leana E. King, Andreas M. Rauschecker και Fiona C. Baker.}