Πώς η κατάθλιψη επηρεάζει την καθημερινότητά σου και γιατί όλα γίνονται πιο δύσκολα όταν είσαι μαμά

Υπάρχουν μέρες που ακόμη και τα πιο απλά πράγματα μοιάζουν βουνό. Να σηκωθείς από το κρεβάτι, να ετοιμάσεις τα παιδιά, να απαντήσεις σε ένα μήνυμα από το σχολείο, να θυμηθείς τι πρέπει να αγοράσεις από το σούπερ μάρκετ ή απλώς να αποφασίσεις τι θα φάτε το βράδυ.

Κι όταν είσαι μαμά, δεν υπάρχει εύκολα η δυνατότητα να πεις κι αύριο μέρα είναι. Η καθημερινότητα συνεχίζεται, ακόμη κι όταν εσύ νιώθεις ότι έχεις αδειάσει από ενέργεια. Τα παιδιά χρειάζονται φροντίδα, το σπίτι χρειάζεται οργάνωση και οι υποχρεώσεις δεν σταματούν. Αν, λοιπόν, αντιμετωπίζεις κατάθλιψη, είναι πιθανό να αισθάνεσαι ότι πράγματα που κάποτε έκανες σχεδόν αυτόματα απαιτούν πλέον τεράστια προσπάθεια.

Η ψυχική υγεία των μαμάδων γίνεται επιτέλους θέμα συζήτησης – Καιρός ήταν!

Και δεν είναι απλώς θέμα διάθεσης.

Όπως εξηγεί η Δρ Judy Ho, κλινική νευροψυχολόγος, η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες. Περιοχές που συμμετέχουν στην οργάνωση, τον προγραμματισμό, την ιεράρχηση και τη λήψη αποφάσεων μπορεί να λειτουργούν λιγότερο αποτελεσματικά, ενώ παράλληλα μπορεί να επηρεάζεται η ικανότητά σου να προσαρμόζεσαι από μια κατάσταση σε μια άλλη.

Με απλά λόγια: μπορεί να ξέρεις ακριβώς τι πρέπει να κάνεις, αλλά να σου φαίνεται απίστευτα δύσκολο να το ξεκινήσεις.

Αυτό είναι ένα από τα σημεία που μπορεί να σε μπερδέψουν περισσότερο.

Ξέρεις ότι πρέπει να ετοιμάσεις τα παιδιά για το σχολείο. Ξέρεις ότι πρέπει να απαντήσεις σε εκείνο το email. Ξέρεις ότι πρέπει να μαγειρέψεις ή να βάλεις ένα πλυντήριο. Παρ' όλα αυτά, δυσκολεύεσαι να κάνεις το πρώτο βήμα.

Η Δρ Ho επισημαίνει ότι η δυσκολία να ξεκινήσεις μια δραστηριότητα είναι ένα από τα πιο συχνά προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν μαζί με την κατάθλιψη. Δεν σημαίνει ότι δεν θέλεις να κάνεις κάτι ή ότι δεν προσπαθείς αρκετά. Μπορεί απλώς να έχει γίνει πολύ πιο δύσκολο για τον εγκέφαλό σου να περάσει από τη σκέψη στην πράξη. Και κάπως έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: όσο περισσότερα πράγματα μένουν πίσω, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση και όσο μεγαλώνει η πίεση, τόσο πιο δύσκολο μοιάζει να ξεκινήσεις.

Γιατί ακόμη και οι μικρές αποφάσεις σε εξαντλούν

Η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει και κάτι που κάνεις δεκάδες φορές μέσα στην ημέρα: τις αποφάσεις. Τι θα φάνε τα παιδιά; Ποιος θα τα πάρει από το σχολείο; Τι χρειάζεται να αγοράσεις; Να μαγειρέψεις ή να παραγγείλεις; Να απαντήσεις τώρα στο μήνυμα ή αργότερα; Μπορεί να φαίνονται ασήμαντα, αλλά όταν είσαι ήδη ψυχικά εξαντλημένη, όλα αυτά προστίθενται. Η Δρ Ho εξηγεί ότι η κατάθλιψη μπορεί να κάνει πιο δύσκολη την αξιολόγηση διαφορετικών επιλογών και την ιεράρχηση του τι πρέπει να γίνει πρώτο. Έτσι, ακόμη και μια μικρή απόφαση μπορεί να μοιάζει δυσανάλογα απαιτητική.

Και όταν είσαι μαμά, οι μικρές αποφάσεις είναι… ατελείωτες.

Η κούραση που δεν είναι απλώς κούραση

Υπάρχει και η εξάντληση. Εκείνο το αίσθημα ότι το σώμα σου είναι βαρύ και ότι ακόμη και μια απλή δουλειά χρειάζεται περισσότερη προσπάθεια απ' όση έχεις διαθέσιμη. Η Erica Djossa, ψυχοθεραπεύτρια και ειδικός στην ψυχική υγεία των μαμάδων, περιγράφει ακριβώς αυτή την εμπειρία: πολλές μαμάδες με κατάθλιψη αισθάνονται έντονη και επίμονη κόπωση, εκνευρισμό και μια γενικότερη επιβράδυνση που κάνει ακόμη πιο δύσκολο να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Παράλληλα, η υπομονή τους μπορεί να εξαντλείται πολύ πιο γρήγορα, ακόμη και με πράγματα που υπό άλλες συνθήκες θα διαχειρίζονταν πιο εύκολα. Και ο ύπνος μπορεί να κάνει τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα. Η Djossa επισημαίνει ότι ύπνος, κατάθλιψη και η ικανότητά σου να οργανώνεις και να διαχειρίζεσαι την καθημερινότητα συνδέονται μεταξύ τους. Η κατάθλιψη μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, ενώ η έλλειψη ύπνου μπορεί να κάνει ακόμη δυσκολότερη τη συγκέντρωση και τη διαχείριση των υποχρεώσεων.

Υπόθεση Lindsay Clancy: Η επιλόχεια ψύχωση (όχι η κατάθλιψη) & τα σημάδια που πρέπει να γνωρίζεις

Και όταν είσαι μαμά, όλα αυτά πολλαπλασιάζονται

Η μητρότητα απαιτεί διαρκώς να σκέφτεσαι το επόμενο πράγμα. Τι θα φάνε τα παιδιά. Τι πρέπει να πάρουν μαζί τους. Πότε έχουν δραστηριότητες. Ποιος θα τα πάρει. Τι λείπει από το σπίτι. Πότε πρέπει να πληρωθεί κάτι. Τι πρέπει να γίνει πριν πέσουν όλοι για ύπνο.

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που η κατάθλιψη μπορεί να κάνει τη μητρότητα να μοιάζει ακόμη πιο απαιτητική. Μεγάλο μέρος της καθημερινότητας μιας μαμάς βασίζεται ακριβώς στην οργάνωση, την προτεραιοποίηση, τη μνήμη, τη συγκέντρωση και τη λήψη αποφάσεων - λειτουργίες που μπορεί να δυσκολεύονται όταν περνάς μια περίοδο κατάθλιψης. Και τότε είναι που νιώθεις ότι μάλλον δεν είσαι ικανή μαμά, ενώ στην πράξη αυτό που έχεις περισσότερο ανάγκη είναι περισσότερη υποστήριξη.

Τι μπορείς να κάνεις για να γίνει η μέρα λίγο πιο εύκολη

Το πρώτο βήμα, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι να σταματήσεις να περιμένεις από τον εαυτό σου να λειτουργεί όπως πριν. Αν μια δουλειά σου φαίνεται βουνό, μην προσπαθήσεις να την κάνεις όλη με τη μία. Χώρισέ τη σε μικρότερα, πιο διαχειρίσιμα βήματα. Αν η οργάνωση ολόκληρης της εβδομάδας σου προκαλεί άγχος, επικεντρώσου μόνο σε όσα πρέπει να γίνουν την επόμενη μέρα. Κι αν ακόμη και μια απλή απόφαση σε δυσκολεύει, περιόρισε τις επιλογές σου και κράτησε μόνο τις απολύτως απαραίτητες. Και κυρίως, ζήτησε βοήθεια χωρίς να περιμένεις να φτάσεις στα όριά σου. Η ψυχοθεραπεύτρια

Η Djossa τονίζει τη σημασία του να μειώνεις όσο μπορείς το «νοητικό φορτίο» της καθημερινότητας και να μοιράζεσαι πρακτικές ευθύνες. Μερικές φορές η βοήθεια δεν χρειάζεται να είναι κάτι μεγάλο. Μπορεί να είναι κάποιος άλλος που θα πάρει τα παιδιά από το σχολείο, θα αναλάβει το φαγητό ή θα κάνει τα ψώνια. Γιατί όταν είσαι ήδη εξαντλημένη, κάθε μικρή απόφαση που δεν χρειάζεται να πάρεις, είναι μία λιγότερη που κουβαλάς.

Η κατάθλιψη μπορεί να σε κάνει να πιστεύεις ότι δεν προσπαθείς αρκετά. Ότι είσαι ανοργάνωτη. Ότι οι άλλες μαμάδες τα καταφέρνουν καλύτερα. Ότι θα έπρεπε να μπορείς να κάνεις περισσότερα. Όμως, το να δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς, να οργανώσεις τη μέρα σου ή να ξεκινήσεις μια δουλειά δεν σημαίνει ότι δεν είσαι καλή μαμά. Είναι δυσκολίες που μπορεί να συνοδεύουν την κατάθλιψη και αξίζουν φροντίδα και υποστήριξη. Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε αυτή την περιγραφή, ένας ειδικός ψυχικής υγείας μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις τι συμβαίνει και να βρεις τρόπους να διαχειριστείς καλύτερα την καθημερινότητά σου.

Γιατί δεν μιλάει ποτέ κανείς ειλικρινά για το πώς νιώθουν οι νέες μαμάδες;

Οι εκτελεστικές λειτουργίες συνήθως βελτιώνονται καθώς αντιμετωπίζεται η κατάθλιψη, είτε μέσα από ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή, αλλαγές στον τρόπο ζωής ή έναν συνδυασμό αυτών. Υπάρχει, όμως, μια σημαντική λεπτομέρεια: η σκέψη και η συγκέντρωση δεν επανέρχονται πάντα με τον ίδιο ρυθμό που βελτιώνεται η διάθεσή σου.

Μάλιστα, σύμφωνα με τη Δρ Judy Ho, η γνωστική αποκατάσταση μπορεί να καθυστερεί σε σχέση με τη συναισθηματική. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η αντιμετώπιση της κατάθλιψης δεν θα πρέπει να σταματά απλώς επειδή αρχίζεις να αισθάνεσαι λίγο καλύτερα. «Στρατηγικές γνωστικής αποκατάστασης, οργανωμένες ρουτίνες και υποστήριξη των εκτελεστικών λειτουργιών μπορούν να βοηθήσουν να καλυφθεί αυτό το κενό, ενώ ο εγκέφαλος συνεχίζει να ανακάμπτει», σημειώνει η νευροψυχολόγος.