«Μιλάω στην AI όταν δεν ξέρω σε ποιον να στραφώ»: Γιατί οι έφηβοι επιλέγουν την τεχνητή νοημοσύνη;

«Γιατί νιώθω ότι κανείς δεν με καταλαβαίνει;», «Τι να κάνω όταν οι φίλοι μου με αφήνουν στην άκρη;», «Γιατί αγχώνομαι τόσο πολύ χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένος λόγος;»,«Πώς μπορώ να σταματήσω να σκέφτομαι συνέχεια το ίδιο πράγμα;».

Δεν είναι ερωτήσεις που θα περίμενες απαραίτητα να απευθύνει ένας έφηβος σε ένα chatbot. Κι όμως, σύμφωνα με ρεπορτάζ του αμερικανικού δημοσιογραφικού οργανισμού EdSource, που ειδικεύεται σε θέματα εκπαίδευσης, αρκετοί έφηβοι χρησιμοποιούν πλέον την τεχνητή νοημοσύνη για να ζητήσουν συμβουλές και συναισθηματική υποστήριξη.

Και δεν πρόκειται για κάτι περιστασιακό ή μενονομένο φαινόμενο. Έρευνες της Common Sense Media δείχνουν ότι η χρήση AI companions έχει γίνει ιδιαίτερα διαδεδομένη στους εφήβους : σε εθνική έρευνα που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2025, σχεδόν 3 στους 4 εφήβους ηλικίας 13-17 ετών δήλωσαν ότι έχουν χρησιμοποιήσει AI companions τουλάχιστον μία φορά, ενώ περισσότεροι από τους μισούς τα χρησιμοποιούσαν τουλάχιστον μερικές φορές τον μήνα. Περίπου ένας στους τρεις είχε χρησιμοποιήσει ένα AI companion για κοινωνική αλληλεπίδραση ή συναισθηματική υποστήριξη. Αυτό, φυσικά, δεν σημαίνει ότι κάθε έφηβος που μιλάει στην AI περνάει δύσκολα. Δείχνει όμως πόσο γρήγορα η τεχνολογία αρχίζει να "υποκαθιστά" τις ανθρώπινες σχέσεις: την ανάγκη να πεις αυτό που σε βαραίνει, να σε ακούσει κάποιος χωρίς να σε κρίνει και να νιώσεις ότι δεν είσαι μόνος.

Οι εργασίες έγιναν πιο εύκολες με την AI αλλά οι έφηβοι παραδέχονται ότι χάνουν κάτι σημαντικό

Το παιδί σου ξέρει ότι η AI δεν έχει πάντα τις σωστές απαντήσεις

Το ενδιαφέρον είναι ότι αρκετοί έφηβοι γνωρίζουν ήδη πως δεν μπορούν να εμπιστεύονται τυφλά όσα τους λέει ένα chatbot. Στο ρεπορτάζ του EdSource, μαθητές αναγνωρίζουν ότι η AI μπορεί να δίνει απαντήσεις που ακούγονται πειστικές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι απαραίτητα σωστές ή κατάλληλες για τη δική τους κατάσταση. Κι όμως, όταν είσαι 15 ή 16 ετών, νιώθεις άγχος, έχεις τσακωθεί με τους φίλους σου ή δεν θέλεις να μιλήσεις στους γονείς σου, η AI έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα: είναι εκεί. Δεν σε διακόπτει. Δεν σε κοιτάζει περίεργα. Δεν χρειάζεται να της εξηγήσεις γιατί ντρέπεσαι. Αυτό ακριβώς μπορεί να κάνει τη χρήση της τόσο ελκυστική. Ένας από τους εφήβους που μίλησαν στο EdSource, ανέφερε ότι είχε χρησιμοποιήσει AI chatbots για συναισθηματική υποστήριξη, μεταξύ άλλων όταν αντιμετώπιζε συγκρούσεις με συνομηλίκους στα social media. Στην πορεία, όμως, κατάλαβε ότι οι απαντήσεις που έπαιρνε δεν τον βοηθούσαν να επεξεργαστεί πραγματικά όσα ένιωθε. Όπως εξήγησε, ένας θεραπευτής θα μπορούσε να τον καθοδηγήσει διαφορετικά. Και αυτή είναι ίσως μία από τις σημαντικότερες διαφορές: η AI μπορεί να σου απαντήσει. Δεν σημαίνει ότι μπορεί να σε βοηθήσει να καταλάβεις πραγματικά τι σου συμβαίνει.

Τι δείχνει η έρευνα για την AI και την ψυχική υγεία

Τον Νοέμβριο του 2025, η Common Sense Media, σε συνεργασία με το Brainstorm Lab for Mental Health Innovation της Stanford Medicine, δημοσίευσε μια εκτενή αξιολόγηση τεσσάρων δημοφιλών AI chatbots - ChatGPT, Claude, Gemini και Meta AI - εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνονται σε ζητήματα ψυχικής υγείας που αφορούν νέους. Οι ερευνητές εντόπισαν σημαντικά κενά. Τα chatbots, σύμφωνα με την αξιολόγηση, μπορούσαν να μην αναγνωρίσουν ενδείξεις ψυχικής δυσκολίας ή να συνεχίσουν να προσφέρουν γενικές συμβουλές σε περιπτώσεις όπου θα ήταν προτιμότερο να παραπέμψουν τον έφηβο σε επαγγελματία ψυχικής υγείας. Η αξιολόγηση εξέτασε, μεταξύ άλλων, ζητήματα όπως η κατάθλιψη, το άγχος, οι διατροφικές διαταραχές, η ΔΕΠΥ, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, η PTSD, η μανία και η ψύχωση.

Δεν χρειάζεται να δεις την AI ως «καλό» ή «κακό» εργαλείο. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να λειτουργήσει συμπληρωματικά στην υπάρχουσα υποστήριξη - ιδιαίτερα για ανθρώπους που δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία ψυχικής υγείας. Το πρόβλημα αρχίζει όταν το chatbot γίνεται η μοναδική πηγή υποστήριξης. Όταν το παιδί σου προτιμά να μιλήσει σε ένα chatbot κάθε φορά που στενοχωριέται. Όταν αρχίζει να πιστεύει ότι το chatbot είναι ο μόνος «άνθρωπος» που το καταλαβαίνει. Ή όταν αποφεύγει τους πραγματικούς ανθρώπους επειδή η AI είναι πιο εύκολη, διαθέσιμη και λιγότερο απαιτητική.

Η έρευνα της Common Sense Media για τα AI companions βρήκε ότι περίπου ένας στους τρεις εφήβους είχε επιλέξει AI companion αντί για άνθρωπο για μια σοβαρή συζήτηση, ενώ περίπου ένας στους τέσσερις είχε μοιραστεί προσωπικές πληροφορίες με τέτοιες πλατφόρμες.

Και αυτό είναι κάτι που αξίζει να έχεις στο πίσω μέρος του μυαλού σου ως γονιός.

12 μήνες με AI: Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη άλλαξε τον τρόπο που μια συγγραφέας μεγαλώνει τα παιδιά της

Γιατί οι ειδικοί ανησυχούν για τη συναισθηματική εξάρτηση

Τον Ιούλιο του 2025, το Youth AI Safety Institute της Common Sense Media αξιολόγησε τα social AI companions και τα χαρακτήρισε συνολικά ως «μη αποδεκτού κινδύνου» για παιδιά και εφήβους. Η αξιολόγηση εστίασε, μεταξύ άλλων, στον κίνδυνο συναισθηματικής εξάρτησης, στην ασφάλεια, στην προστασία της ανθρώπινης σύνδεσης και στη διαχείριση προσωπικών δεδομένων. Προφανώς και δεν οδηγεί σε εξάρτηση κάθε χρήση ενός AI companion. Σημαίνει ότι ο σχεδιασμός ορισμένων τέτοιων εργαλείων μπορεί να ενθαρρύνει μια πολύ προσωπική σχέση με τον χρήστη - και αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν είναι έφηβος.

Τι μπορείς να κάνεις εσύ ως γονιός;

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ίσως το πιο χρήσιμο πράγμα που μπορείς να κάνεις δεν είναι να απαγορεύσεις την AI ούτε να κάνεις το παιδί σου να νιώσει ότι έκανε κάτι κακό επειδή μίλησε σε ένα chatbot. Είναι να του μάθεις να ξεχωρίζει μια χρήσιμη πληροφορία από μια συμβουλή που δεν πρέπει να ακολουθήσει, αλλά και να καταλάβει πότε χρειάζεται να αφήσει την οθόνη και να μιλήσει σε έναν πραγματικό άνθρωπο.Γιατί όσο πιο εύκολο γίνεται να μιλήσεις σε μια μηχανή για τα πάντα, τόσο πιο σημαντικό γίνεται να θυμάσαι ότι η πραγματική ανθρώπινη σχέση δεν αντικαθίσταται από ένα chatbot.