«Μαμά, έχω μπλέξει»: Όταν έρχεται η σειρά σου να προστατεύσεις τους γονείς σου από τις απάτες

Κάποτε ήταν οι γονείς σου εκείνοι που σου έλεγαν να μην εμπιστεύεσαι αγνώστους, να προσέχεις πού πηγαίνεις και να μη δίνεις προσωπικές πληροφορίες σε ανθρώπους που δεν γνωρίζεις. Τώρα, όμως, μπορεί να βρίσκεσαι εσύ στη θέση να τους εξηγείς γιατί δεν πρέπει να πατήσουν έναν ύποπτο σύνδεσμο, να απαντήσουν σε ένα περίεργο μήνυμα, να πιστέψουν έναν άγνωστο που τους τηλεφωνεί και ζητά χρήματα γιατί έχεις εμπλακεί σε τροχαίο ή εμπιστευτούν κάποιον που τους συστήνεται ως εκπρόσωπος μιας υπηρεσίας.

Η καθημερινότητα έχει αλλάξει και το διαδίκτυο αποτελεί πλέον κομμάτι της ζωής πολλών ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας.Το Facebook, το YouTube και οι εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων τούς επιτρέπουν να επικοινωνούν με φίλους και συγγενείς, να ενημερώνονται και να περνούν την ώρα τους. Παράλληλα, όμως, τούς φέρνουν αντιμέτωπους με κινδύνους που δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσουν. Και οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται στην οθόνη του κινητού ή του υπολογιστή. Ένα τηλεφώνημα από κάποιον που προσποιείται τον αστυνομικό, τον γιατρό ή τον υπάλληλο τράπεζας μπορεί να είναι εξίσου επικίνδυνο, ειδικά όταν συνοδεύεται από μια ιστορία που προκαλεί φόβο και απαιτεί άμεση αντίδραση.

Το ζήτημα δεν είναι ότι οι ηλικιωμένοι γονείς σου δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία. Είναι ότι οι απατεώνες γνωρίζουν πώς να εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη, την ανάγκη για επικοινωνία, αλλά και την αγάπη τους για την οικογένεια.

Παιδί και Διαδίκτυο: Ένας σύντομος οδηγός για γονείς

Σε αύξηση οι τηλεφωνικές απάτες

Οι τηλεφωνικές απάτες σε βάρος ηλικιωμένων δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά ένα φαινόμενο που εξακολουθεί να απασχολεί έντονα τις ελληνικές αρχές. Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, το 2025 καταγράφηκαν 9.250 περιστατικά απάτης σε βάρος ηλικιωμένων, έναντι 6.531 το 2024, σημειώνοντας αύξηση περίπου 42%.

Το πρόβλημα είναι τόσο σοβαρό, ώστε θεσπίστηκε αυστηρότερο νομικό πλαίσιο για συγκεκριμένες περιπτώσεις απάτης σε βάρος ευάλωτων ανθρώπων, μεταξύ άλλων λόγω ηλικίας. Υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος, τέτοιες πράξεις μπορούν να αντιμετωπίζονται ως κακουργήματα ακόμη και όταν αφορούν μικρά χρηματικά ποσά.

Η τεχνητή νοημοσύνη κάνει την κατάσταση ακόμη πιο περίπλοκη. Πλέον, κυκλοφορούν παραποιημένα βίντεο στα οποία γνωστοί άνθρωποι φαίνεται να λένε πράγματα που δεν έχουν πει ποτέ. Ένα πρόσωπο που εμπιστεύεσαι μπορεί να εμφανίζεται να προωθεί μια επενδυτική πλατφόρμα ή ένα προϊόν, ενώ το βίντεο έχει δημιουργηθεί ή αλλοιωθεί ψηφιακά.

«Μαμά, έχω μπλέξει»: Οι τηλεφωνικές απάτες που εκμεταλλεύονται τον φόβο

Μία από τις πιο γνωστές μεθόδους είναι η απάτη με το δήθεν τροχαίο ατύχημα. Ένας άγνωστος τηλεφωνεί σε έναν ηλικιωμένο και ισχυρίζεται ότι το παιδί ή το εγγόνι του έχει εμπλακεί σε σοβαρό ατύχημα. Μπορεί να παρουσιαστεί ως γιατρός, αστυνομικός ή άλλο πρόσωπο που υποτίθεται ότι βρίσκεται στο σημείο. Στη συνέχεια, ζητά χρήματα για μια επείγουσα επέμβαση ή για να διευθετηθεί δήθεν μια νομική υπόθεση. Μερικές φορές, ένας συνεργός προσποιείται ότι είναι το συγγενικό πρόσωπο που βρίσκεται σε κίνδυνο, εντείνοντας την αγωνία του θύματος.

Σε άλλες περιπτώσεις, οι απατεώνες συστήνονται ως υπάλληλοι τραπεζών και προειδοποιούν για δήθεν ύποπτες συναλλαγές. Προσπαθούν να αποσπάσουν στοιχεία τραπεζικών λογαριασμών, κωδικούς ή κωδικούς επιβεβαίωσης μιας χρήσης, ενώ μπορεί να πείσουν το θύμα να μεταφέρει χρήματα σε έναν λογαριασμό που παρουσιάζουν ως ασφαλή.

Υπάρχουν επίσης τηλεφωνήματα από δήθεν τεχνικούς ή εκπροσώπους εταιρειών, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι υπάρχει πρόβλημα με τον υπολογιστή, τον λογαριασμό ή κάποια υπηρεσία του θύματος. Ο στόχος παραμένει ο ίδιος: να κερδίσουν την εμπιστοσύνη του και να το οδηγήσουν να παραδώσει χρήματα ή προσωπικά στοιχεία.

Αυτό που κάνει αυτές τις απάτες ιδιαίτερα αποτελεσματικές είναι η συναισθηματική πίεση. Όταν ένας άνθρωπος πιστεύει ότι το παιδί του κινδυνεύει, δεν σκέφτεται απαραίτητα ψύχραιμα. Θέλει να βοηθήσει αμέσως. Οι δράστες το γνωρίζουν και προσπαθούν να μην του αφήσουν χρόνο να ελέγξει την ιστορία ή να επικοινωνήσει με κάποιον άλλον. Γι' αυτό, είναι σημαντικό να έχεις μιλήσει από πριν με τους γονείς σου για τέτοια περιστατικά. Συμφωνήστε ότι, αν δεχτούν τηλεφώνημα για ατύχημα ή επείγουσα ανάγκη, θα κλείσουν την κλήση και θα επικοινωνήσουν οι ίδιοι μαζί σου ή με το συγγενικό πρόσωπο που υποτίθεται ότι κινδυνεύει, χρησιμοποιώντας έναν αριθμό που ήδη γνωρίζουν. Καμία πίεση για άμεση πληρωμή δεν πρέπει να τους κάνει να παρακάμψουν αυτό το βήμα.

Ποιες είναι οι απάτες που πρέπει να προσέχεις τώρα που ψωνίζεις από το διαδίκτυο

Γιατί μπορεί να την πατήσει ένας άνθρωπος που εμπιστεύεσαι;

Πόσες φορές έχεις αναρωτηθεί «μα καλά, πώς είναι δυνατόν να την πάτησε;», ειδικά όταν οι προειδοποιήσεις για τηλεφωνικές και διαδικτυακές απάτες είναι παντού; Κι όμως, ακόμη και όταν γνωρίζεις ότι τέτοιοι κίνδυνοι υπάρχουν, δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσεις μια καλοστημένη παγίδα. Πόσο μάλλον όταν κάποιος ξέρει ακριβώς τι να πει για να κερδίσει την εμπιστοσύνη σου.

Ίσως έχεις δει τον μπαμπά σου να παρακολουθεί βίντεο στο Facebook ή τη μητέρα σου να σου στέλνει μια είδηση που φαίνεται υπερβολικά καλή για να είναι αληθινή. Μπορεί να έχουν πιστέψει ότι ένα γνωστό πρόσωπο προτείνει μια επένδυση με σίγουρο κέρδος ή ότι μια διαφήμιση υπόσχεται τη λύση σε ένα πρόβλημα υγείας. Κι όταν τους εξηγείς ότι πρόκειται πιθανότατα για απάτη, μπορεί να δυσκολεύονται να καταλάβουν πώς κάτι που έμοιαζε τόσο αληθινό αποδείχθηκε ψεύτικο. Στις τηλεφωνικές απάτες, τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο περίπλοκα. Φαντάσου να χτυπά το τηλέφωνο και κάποιος να σου λέει ότι το παιδί σου είχε ένα ατύχημα και χρειάζεται επειγόντως χρήματα. Εκείνη τη στιγμή, ο φόβος και η αγωνία μπορεί να υπερισχύσουν της λογικής. Ο απατεώνας δεν σου αφήνει χρόνο να σκεφτείς, να ελέγξεις όσα ακούς ή να επικοινωνήσεις με κάποιον άλλο. Σε πιέζει να δράσεις αμέσως, ποντάροντας ακριβώς στον πανικό σου.

Και υπάρχει ακόμη ένας παράγοντας που συχνά υποτιμούμε: η μοναξιά. Για έναν άνθρωπο που περνά πολλές ώρες μόνος στο σπίτι, μια συζήτηση με κάποιον που δείχνει ενδιαφέρον μπορεί να έχει μεγάλη σημασία. Ένας επιτήδειος μπορεί να αξιοποιήσει αυτή την ανάγκη για επικοινωνία, να χτίσει σταδιακά μια σχέση εμπιστοσύνης και, τελικά, να ζητήσει χρήματα ή προσωπικά στοιχεία.

Fitness απάτες και πώς να τις αποφύγετε

Το ότι κάποιος εξαπατήθηκε δεν σημαίνει ότι ήταν αφελής ή απρόσεκτος. Οι απατεώνες χρησιμοποιούν συγκεκριμένες τεχνικές για να προκαλέσουν φόβο, να δημιουργήσουν αίσθηση επείγοντος ή να κάνουν μια ψεύτικη ιστορία να μοιάζει απολύτως πειστική. Γι' αυτό, όσο σημαντικές κι αν είναι οι προειδοποιήσεις, δεν αρκούν πάντα από μόνες τους. Αυτό που μπορεί πραγματικά να κάνει τη διαφορά είναι να μάθουν οι γονείς σου να ελέγχουν όσα ακούν ή βλέπουν και να γνωρίζουν ότι μπορούν να ζητήσουν τη βοήθειά σου χωρίς να φοβούνται ότι θα τους κρίνεις.

Καθώς οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί, είσαι εσύ εκείνος -η που τους τηλεφωνεί για να τους πει να μην ανοίξουν ένα ύποπτο μήνυμα, να μην εμπιστευτούν μια διαφήμιση που υπόσχεται εύκολο χρήμα ή να μη δώσουν χρήματα σε κάποιον που ισχυρίζεται ότι το παιδί τους βρίσκεται σε κίνδυνο.

Το σημαντικό είναι να αισθάνονται ότι είσαι σύμμαχός τους και όχι ότι τους αντιμετωπίζεις σαν παιδιά που δεν μπορούν να αποφασίσουν για τον εαυτό τους.