Άδεια ασθενείας λόγω εμμηνόπαυσης: Η Ισπανία σπάει ένα εργασιακό ταμπού-Θα ακολουθήσουν άλλες χώρες;

Για πολλές γυναίκες, τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης δεν είναι απλώς μια αόρατη ενόχληση, αλλά μια καθημερινή πρόκληση που επηρεάζει άμεσα τη διάθεση, την ενέργεια και την απόδοσή τους στην εργασία. Κι όμως, μέχρι σήμερα, το θέμα αυτό παρέμενε ένας σιωπηλός «ελέφαντας στο δωμάτιο» για το εργασιακό περιβάλλον. Η Ισπανία αποφάσισε να σπάσει αυτό το ταμπού, θεσπίζοντας άδεια ασθενείας λόγω εμμηνόπαυσης με επίδομα από τη δεύτερη κιόλας μέρα, με ισχύ από την 1η Δεκεμβρίου 2026.

Η απόφαση επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα δικαιώματα των γυναικών και τον τρόπο με τον οποίο οι χώρες αντιμετωπίζουν τις ανάγκες τους στον χώρο εργασίας.

Ισπανία: Ποια δικαιούνται την ειδική άδεια και πόσα χρήματα θα λαμβάνουν;

Η ισπανική κυβέρνηση ενέκρινε στις 20 Οκτωβρίου 2026 τη σχετική μεταρρύθμιση, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της χώρας στις 21 Οκτωβρίου. Η νέα ρύθμιση προβλέπει ειδική κατηγορία προσωρινής ανικανότητας προς εργασία για γυναίκες που αντιμετωπίζουν παθολογικές καταστάσεις λόγω δευτερογενούς διαταραχής της εμμηνόπαυσης.

Η άδεια δεν αφορά όλες τις γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να υπάρχει ιατρικά διαπιστωμένη κατάσταση που επηρεάζει τόσο σοβαρά την υγεία τους, ώστε να μην μπορούν προσωρινά να ανταποκριθούν στα επαγγελματικά τους καθήκοντα. Στα συμπτώματα που μπορεί να δημιουργήσουν σημαντικές δυσκολίες περιλαμβάνονται οι έντονες εξάψεις, οι διαταραχές ύπνου, η κόπωση και οι δυσκολίες συγκέντρωσης.

Η διαδικασία ξεκινά με την επίσκεψη της εργαζόμενης σε γιατρό του δημόσιου συστήματος υγείας. Εφόσον διαπιστωθεί η σχετική παθολογική κατάσταση και η αδυναμία εργασίας, εκδίδεται η απαραίτητη ιατρική βεβαίωση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το οικονομικό σκέλος της ρύθμισης: Την πρώτη ημέρα της απουσίας η εργαζόμενη λαμβάνει τον μισθό της από τον εργοδότη. Από τη δεύτερη ημέρα καταβάλλεται επίδομα από την Κοινωνική Ασφάλιση, το οποίο αντιστοιχεί στο 60% της ασφαλιστικής βάσης υπολογισμού για τις πρώτες 20 ημέρες. Από την 21η ημέρα το ποσοστό αυξάνεται στο 75%. Οσον αφορά τη διάρκεια της άδειας, αυτή καθορίζεται από τον γιατρό, ανάλογα με τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων και το κατά πόσο εμποδίζουν την εργασία.

Εμμηνόπαυση: το δικαίωμα να αισθάνεσαι καλά

Επιπλέον, καταργείται η υποχρέωση προηγούμενης ασφαλιστικής εισφοράς για τουλάχιστον 180 ημέρες μέσα στην τελευταία πενταετία, η οποία ισχύει για τις συνήθεις περιπτώσεις αναρρωτικής άδειας λόγω ασθένειας. Σύμφωνα με την υπουργό Ένταξης, Κοινωνικής Ασφάλισης και Μετανάστευσης, Elma Saiz, περισσότερες από 10,5 εκατομμύρια γυναίκες είναι ασφαλισμένες στο ισπανικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και η μεταρρύθμιση έρχεται να καλύψει ανάγκες που για χρόνια παρέμεναν στο περιθώριο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ισπανική κυβέρνηση είχε ήδη προχωρήσει το 2023 στη θέσπιση ειδικής άδειας για περιπτώσεις εξουθενωτικής εμμήνου ρύσεως. Η νέα απόφαση επεκτείνει, επομένως, την προστασία και σε συγκεκριμένα προβλήματα υγείας που συνδέονται με την εμμηνόπαυση.

Τι ισχύει σε άλλες χώρες της Ευρώπης;

Η Ισπανία αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας χώρας που προχωρά σε ειδική εργασιακή ρύθμιση για την εμμηνόπαυση. Ωστόσο, η εικόνα στην Ευρώπη δεν είναι ενιαία. Άλλες χώρες έχουν επιλέξει διαφορετικές μορφές υποστήριξης, χωρίς απαραίτητα να προβλέπουν ειδική άδεια ασθενείας.

Ηνωμένο Βασίλειο: Υποστήριξη μέσα στον εργασιακό χώρο

Στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν υπάρχει ξεχωριστή νομοθετημένη άδεια λόγω εμμηνόπαυσης. Ωστόσο, οι εργοδότες έχουν υποχρεώσεις που αφορούν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, ενώ σε περιπτώσεις σοβαρών και μακροχρόνιων συμπτωμάτων μπορεί να ενεργοποιούνται και οι διατάξεις κατά των διακρίσεων. Μάλιστα, από τον Απρίλιο του 2027 προβλέπεται να καταστούν υποχρεωτικά τα σχέδια δράσης ισότητας για μεγάλους εργοδότες, τα οποία θα περιλαμβάνουν και μέτρα υποστήριξης εργαζομένων που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση.

Τα στοιχεία που δημοσίευσε η βρετανική κυβέρνηση τον Μάρτιο του 2026 είναι ενδεικτικά: οκτώ στις δέκα γυναίκες ηλικίας 45-55 ετών δηλώνουν ότι ο χώρος εργασίας τους δεν προσφέρει ούτε τη βασική υποστήριξη για την εμμηνόπαυση. Παράλληλα, μία στις δέκα γυναίκες που εργάστηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου εγκατέλειψε τη δουλειά της εξαιτίας των συμπτωμάτων.

Πορτογαλία: Ειδική άδεια για ενδομητρίωση και αδενομύωση

Η Πορτογαλία προχώρησε τον Απρίλιο του 2025 σε μια διαφορετική, αλλά εξίσου ενδιαφέρουσα νομοθετική πρωτοβουλία. Οι εργαζόμενες που αντιμετωπίζουν σοβαρούς και εξουθενωτικούς πόνους λόγω ενδομητρίωσης ή αδενομύωσης κατά την έμμηνο ρύση δικαιούνται έως τρεις συνεχόμενες ημέρες δικαιολογημένης απουσίας από την εργασία τους κάθε μήνα, χωρίς απώλεια αποδοχών. Η συγκεκριμένη άδεια δεν αφορά την εμμηνόπαυση, αλλά αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα αναγνώρισης γυναικολογικών προβλημάτων που μπορούν να επηρεάσουν την επαγγελματική ζωή.

Γαλλία και Φινλανδία: Έμφαση στην πρόληψη και την ενημέρωση

Στη Γαλλία, από το 2024, το πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου «Mon bilan prévention» προσφέρει σε γυναίκες ηλικίας 45-50 ετών τη δυνατότητα να συζητήσουν με επαγγελματίες υγείας ζητήματα που σχετίζονται και με την εμμηνόπαυση. Στη Φινλανδία, η εμμηνόπαυση έχει ενταχθεί στις κατευθύνσεις της επαγγελματικής υγείας, με στόχο την καλύτερη υποστήριξη των εργαζόμενων γυναικών και τη διατήρηση της ικανότητάς τους να παραμένουν στην αγορά εργασίας ενώ στην Ιρλανδία, λειτουργούν εξειδικευμένες διεπιστημονικές κλινικές εμμηνόπαυσης σε έξι σημεία της χώρας, οι οποίες παρέχουν φροντίδα σε πιο σύνθετες περιπτώσεις.

Εμμηνόπαυση 2.0: Γιατί το "Pause" στη Περίοδο Είναι η Αρχή του Πιο Δυναμικού Κεφαλαίου στη Ζωή σου!

Πόσο επηρεάζει η εμμηνόπαυση την επαγγελματική ζωή των γυναικών;

Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται σε πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Κοινοβουλευτικής Έρευνας (EPRS), η οποία δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026, αποτυπώνουν το μέγεθος του ζητήματος. Σύμφωνα με την έκθεση περίπου το 85% των γυναικών εμφανίζει τουλάχιστον ένα σύμπτωμα κατά την εμμηνόπαυση.

• Για το 25%-30% των γυναικών τα συμπτώματα είναι μέτριας έως σοβαρής έντασης και επηρεάζουν την ποιότητα ζωής και την ικανότητα εργασίας.
• Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις μπορεί να εμφανιστούν έως και στο 80%-85% των γυναικών.
• Οι επιπτώσεις των συμπτωμάτων μπορεί να διαρκέσουν κατά μέσο όρο από 7 έως 14 χρόνια.

Πέρα από τα σωματικά συμπτώματα, οι γυναίκες μπορεί να αντιμετωπίσουν διαταραχές ύπνου, αλλαγές στη διάθεση, δυσκολίες συγκέντρωσης, μυοσκελετικούς πόνους και προβλήματα του ουρογεννητικού συστήματος. Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι οι επιπτώσεις στην εργασία δεν περιορίζονται στις ημέρες απουσίας. Μπορεί να οδηγήσουν σε μείωση του ωραρίου, περιορισμό των επαγγελματικών δραστηριοτήτων ή ακόμη και πρόωρη αποχώρηση από την αγορά εργασίας.

Παρά τα παραπάνω, δεν υπάρχει ακόμη ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο που να αντιμετωπίζει ειδικά την εμμηνόπαυση ως εργασιακό ζήτημα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ότι το θέμα συνδέεται με την ισότητα των φύλων, την υγεία και τις συνθήκες εργασίας, ενώ η νέα στρατηγική ισότητας των φύλων για την περίοδο 2026-2030 περιλαμβάνει πλέον ρητές αναφορές στην εμμηνόπαυση.

Κάτι διαφορετικό φαίνεται να συμβαίνει στον εγκέφαλό σου κατά την εμμηνόπαυση - τι έδειξε νέα μελέτη

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα δεν προβλέπεται αυτοτελής ειδική άδεια ασθενείας αποκλειστικά για την εμμηνόπαυση. Ωστόσο, οι εργαζόμενες μπορούν να κάνουν χρήση της γενικής αναρρωτικής άδειας, εφόσον τα συμπτώματα προκαλούν προσωρινή αδυναμία εργασίας και πληρούνται οι σχετικές ιατρικές και ασφαλιστικές προϋποθέσεις. Παράλληλα, η ελληνική νομοθεσία προβλέπει μία ημέρα άδειας με αποδοχές ετησίως για γυναικολογικό έλεγχο.

Το ερώτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν θα μπορούσε να θεσπιστεί μια αντίστοιχη άδεια στη χώρα μας, αλλά και το κατά πόσο οι χώροι εργασίας είναι έτοιμοι να αναγνωρίσουν τις ανάγκες των γυναικών σε αυτή τη φάση της ζωής τους.

Η εμμηνόπαυση δεν αποτελεί ασθένεια. Οι επιπτώσεις της, όμως, μπορεί να είναι ιδιαίτερα απαιτητικές για ορισμένες γυναίκες. Και όσο περισσότερες χώρες αρχίζουν να αναγνωρίζουν αυτή την πραγματικότητα, τόσο περισσότερο ενισχύεται η συζήτηση για ένα εργασιακό περιβάλλον που δεν αγνοεί τις ανάγκες της γυναικείας υγείας.