Η Charlotte Gainsbourg μεγάλωσε σε μια οικογένεια όπου ακόμη και η Jane Birkin ένιωθε «άσχημη»
Η 55χρονη ηθοποιός και μουσικός Charlotte Gainsbourg, κόρη της Jane Birkin και του εμβληματικού Γάλλου τραγουδοποιού Serge Gainsbourg, μιλά στον Guardian με αφορμή τη νέα της ταινία «Women on Trial» και αποκαλύπτει πώς η ανασφάλεια για την εμφάνιση πέρασε από γενιά σε γενιά σε μια οικογένεια της οποίας την αισθητική θαύμαζε ολόκληρος ο κόσμος.
Πόσες γυναίκες έχουν δείξει στον κομμωτή τους μια φωτογραφία της Jane Birkin, πόσες έχουν αντιγράψει το ντύσιμό της και πόσες έχουν ξοδέψει χρήματα στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν εκείνη την αβίαστη φινέτσα που η Βρετανίδα ηθοποιός κατάφερε να ενσαρκώσει καλύτερα από πολλές Γαλλίδες; Η γυναίκα που επί δεκαετίες υπήρξε σημείο αναφοράς για την εμφάνιση άλλων γυναικών αισθανόταν άσχημη κάθε φορά που συνέκρινε τον εαυτό της με τη δική της μητέρα, την ηθοποιό Judy Campbell. Μερικές δεκαετίες αργότερα, την ίδια θέση στην οικογενειακή ιεραρχία της ομορφιάς θα καταλάμβανε η κόρη της.
Σε συνέντευξή της στην Emine Saner για τον Guardian, η οποία δημοσιεύτηκε στις 18 Νοεμβρίου 2026, η Charlotte Gainsbourg ανατρέχει στα χρόνια που μεγάλωνε δίπλα σε δύο από τις προσωπικότητες που καθόρισαν την ευρωπαϊκή ποπ κουλτούρα του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα, τη Jane Birkin και τον Serge Gainsbourg. Στα 55 της χρόνια, με μια πορεία στον κινηματογράφο και τη μουσική που της έχει εξασφαλίσει τη δική της θέση στην πολιτιστική ιστορία της Γαλλίας, μιλά για μια ανασφάλεια την οποία ούτε η ηλικία ούτε η αναγνωρισιμότητά της εξαφάνισαν.
«Ήταν πολύ δύσκολο. Η μητέρα μου έλεγε πάντα ότι αισθανόταν άσχημη σε σύγκριση με τη δική της μητέρα. Τα αισθητικά πρότυπα στην οικογένειά μου ήταν τόσο υψηλά, που αισθανόμουν πολύ άσχημη», εξομολογείται και, ύστερα από μια μικρή παύση, παραδέχεται ότι αυτό το συναίσθημα τη συνοδεύει μέχρι σήμερα, απλώς πλέον την απασχολεί λιγότερο.
Το Jane Birkin στιλ, εστί φιλοσοφείν - 79 χρόνια από τη γέννηση της αντισυμβατικής μούσας των 60s
Η ανταπάντηση στην iconic ταινία «Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα» ήταν η πιο iconic Jane Birkin
Πριν από το Instagram, υπήρχε ο οικογενειακός καθρέφτης
Έχουμε αφιερώσει αμέτρητες συζητήσεις στην επιρροή της διαφήμισης, της μόδας και των social media στη γυναικεία αυτοεικόνα, με τη διαμόρφωση των πρώτων κριτηρίων ομορφιάς να προηγείται συχνά κατά αρκετά χρόνια της επαφής ενός κοριτσιού με όλα τα παραπάνω. Στο οικογενειακό τραπέζι, στις συζητήσεις μεταξύ συγγενών, στα σχόλια για το ποια κληρονόμησε τα μάτια της μητέρας της και ποια τη μύτη του πατέρα της, ένα παιδί συγκεντρώνει πληροφορίες για τη σημασία που αποδίδουν οι ενήλικες στην εμφάνιση.
Ακόμη και μια φράση όπως «ευτυχώς που πήρες τα πόδια της μαμάς σου» εμπεριέχει μια αξιολόγηση την οποία το παιδί ενδέχεται να θυμάται πολύ αφότου εκείνος που την ξεστόμισε την έχει ξεχάσει.
Μια μητέρα μπορεί να διαβεβαιώνει καθημερινά την κόρη της ότι είναι όμορφη και, μέσα από τα σχόλια για το δικό της σώμα, να της μεταδίδει την αντίληψη ότι η γυναικεία εμφάνιση απαιτεί διαρκή επιτήρηση και διόρθωση. Το παιδί ακούει την επιθυμία της να χάσει κιλά, παρακολουθεί τη δυσαρέσκειά της μπροστά στον καθρέφτη και αντιλαμβάνεται σταδιακά πόσο εύκολα μια φωτογραφία μπορεί να επηρεάσει τη διάθεσή της.
Στην περίπτωση της 55χρονης, η οικογενειακή σύγκριση είχε και δημόσιο χαρακτήρα, αφού η εμφάνιση της μητέρας της αποτελούσε αντικείμενο θαυμασμού πέρα από τα όρια του σπιτιού τους. Όταν η δημοσιογράφος του Guardian σχολιάζει πόσο όμορφη θεωρεί την ίδια την Charlotte, εκείνη απαντά με γέλιο: «Όχι σε αυτή την οικογένεια» ή αλλιώς μια ολόκληρη βιομηχανία αισθητικών προτύπων σε πέντε λέξεις.
Πρέπει οπωσδήποτε να αισθανόμαστε όμορφες;
Το σημείο της συνέντευξης που αξίζει περισσότερη προσοχή αφορά την παραδοχή της Gainsbourg ότι στα 55 της χρόνια εξακολουθεί να αισθάνεται περίπου όπως τότε, με τη διαφορά ότι πλέον ενδιαφέρεται λιγότερο για το συγκεκριμένο ζήτημα.
Η εφηβεία της υπήρξε, όπως θυμάται, μια δύσκολη περίοδος σε ό,τι αφορά την εμφάνισή της, ενώ στη συνέχεια η απόκτηση των τριών παιδιών της τη βοήθησε να περιορίσει τη σημασία που απέδιδε στη γνώμη των άλλων. Μεγαλύτερη σαφήνεια απέκτησαν και οι προτεραιότητές της, κάτι που η ίδια συνδέει με την ηλικία.
Στη σύγχρονη κουλτούρα του body positivity, μεγάλο μέρος της προσπάθειας για τη συμφιλίωση μιας γυναίκας με την εικόνα της επικεντρώνεται στην πεποίθηση ότι κάθε γυναίκα είναι όμορφη, ανεξαρτήτως ηλικίας, βάρους ή χαρακτηριστικών. Ακόμη και μέσα σε αυτή την απόπειρα διεύρυνσης των αισθητικών προτύπων, η ομορφιά διατηρεί την προνομιακή της θέση στη συζήτηση γύρω από τη γυναικεία αξία.
Πόσες από εμάς θα αισθανόμασταν άνετα να αποδεχτούμε ότι κάποιος μπορεί να μη μας βρίσκει όμορφες; Πόσο χρόνο θα ανακτούσαμε από την καθημερινότητά μας εάν η αυτοεκτίμησή μας μπορούσε να επιβιώσει μιας φωτογραφίας στην οποία δεν μας αρέσουμε;
Ίσως το επόμενο βήμα στη γυναικεία χειραφέτηση να αφορά την απαλλαγή μας από την υποχρέωση να αισθανόμαστε όμορφες, ακόμη και για λογαριασμό του εαυτού μας. Έχουμε κάθε δικαίωμα να περνάμε μια υπέροχη ημέρα χωρίς να μας αρέσουν τα μαλλιά μας, χωρίς να έχουμε συμφιλιωθεί πλήρως με το σώμα μας και χωρίς να αναζητούμε μια επιβεβαίωση που θα αποκαταστήσει προσωρινά την αυτοπεποίθησή μας.
Η φωτογραφία της Jane Birkin που αξίζει να αναζητήσουμε
Η αφορμή για τη συνέντευξή της εντοπίζεται στη νέα της ταινία, «Women on Trial», στην οποία υποδύεται τη Gisèle Halimi, τη δικηγόρο που το 1972 ανέλαβε την υπεράσπιση της 16χρονης Marie-Claire Chevalier στη δίκη του Bobigny, στα περίχωρα του Παρισιού.
Η ανήλικη είχε μείνει έγκυος έπειτα από βιασμό και είχε υποβληθεί σε άμβλωση με τη βοήθεια της μητέρας της, σε μια εποχή κατά την οποία η διακοπή της κύησης αποτελούσε ποινικό αδίκημα στη Γαλλία. Η Halimi αξιοποίησε τη δίκη για να αμφισβητήσει την ίδια τη νομοθεσία, με τη συμβολή προσωπικοτήτων όπως η Simone de Beauvoir και τη συμμετοχή γυναικών στις διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν εκείνη την περίοδο. Τρία χρόνια αργότερα, το 1975, η νομοθετική πρωτοβουλία της Simone Veil οδήγησε στην αποποινικοποίηση της άμβλωσης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, η ηθοποιός έλαβε μια φωτογραφία της μητέρας της από τις διαδηλώσεις του 1972, μια εικόνα που, όπως παραδέχεται, τη συγκίνησε ιδιαίτερα. Ανάμεσα στις χιλιάδες φωτογραφίες της Birkin που κυκλοφορούν στο Pinterest και στο Instagram, με τις αφέλειες, τα λευκά μπλουζάκια, τα ψάθινα καλάθια και τα τζιν, εκείνη από τη διαδήλωση του 1972 δικαιούται μεγαλύτερη δημοφιλία. Ειδικά σήμερα, που μια νεαρή γυναίκα είναι πιθανότερο να συναντήσει το όνομα Birkin δίπλα στην τιμή μιας τσάντας Hermès παρά σε μια αναφορά στην ιστορία των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων.
Η Gainsbourg θα παρουσιάσει την ταινία στις 26 Νοεμβρίου στο Ciné Lumière, στο πλαίσιο του French Film Festival London, ενώ η ευρύτερη κυκλοφορία της προγραμματίζεται για την άνοιξη του 2027.
Τι θα θέλαμε να κληρονομήσουν οι κόρες μας;
Από τη Judy Campbell στη Jane Birkin και από εκείνη στη Charlotte Gainsbourg, η ομορφιά μετατράπηκε σε μια άτυπη οικογενειακή μονάδα μέτρησης, στην οποία κάθε επόμενη γενιά αισθανόταν ότι υστερούσε. Πόσες γυναίκες κουβαλάμε αντίστοιχες συγκρίσεις από την παιδική μας ηλικία, πόσες μεγαλώσαμε με την εντύπωση ότι η αδελφή μας ήταν η όμορφη της οικογένειας, ότι κάποια ξαδέλφη μας είχε τα χαρακτηριστικά που θα έπρεπε να είχαμε κληρονομήσει εμείς ή ότι οφείλαμε να διατηρήσουμε τη σιλουέτα που είχε η μητέρα μας πριν αποκτήσει παιδιά;
Η ευθύνη μας απέναντι στις κόρες μας περιλαμβάνει και το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούμε για τη δική μας εμφάνιση, τις συζητήσεις μας για την ηλικία, τις αντιδράσεις μας στις αλλαγές του σώματός μας και, κυρίως, τη βαρύτητα που αποκτούν όλα αυτά μέσα στο σπίτι μας. Η Birkin φωτογραφήθηκε στις διαδηλώσεις του 1972, τραγούδησε, έπαιξε στον κινηματογράφο, μεγάλωσε τρεις κόρες και απέκτησε μια θέση στην πολιτιστική ιστορία που κανένα χαρακτηριστικό του προσώπου της δεν θα μπορούσε από μόνο του να της εξασφαλίσει.
Αξίζει, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα αναζητήσουμε κάτι από τη Jane Birkin για να μιμηθούμε, να διευρύνουμε λίγο τα κριτήρια της αναζήτησής μας.