Πόσες φορές μπορείς να ξαναζεστάνεις το φαγητό σου με ασφάλεια;

Μπορείς να παρατείνεις τη διάρκεια ζωής του φαγητού σου απλώς ξαναζεσταίνοντάς το στον φούρνο μικροκυμάτων; Οι ειδικοί εξηγούν τι πραγματικά ισχύει και πότε κινδυνεύεις από τροφική δηλητηρίαση.

Το να έχεις περισσεύματα φαγητού στο ψυγείο μπορεί να σου προσφέρει μια αίσθηση ασφάλειας. Ή, αν ανήκεις στους λίγο πιο αγχώδεις, να γίνει μία ακόμη πηγή στρες. Από τη μία, είναι ωραίο να ξέρεις ότι υπάρχει ένα έτοιμο γεύμα που σε περιμένει όταν πεινάσεις. Από την άλλη, η προσπάθεια να το καταναλώσεις πριν χαλάσει μπορεί να μοιάζει με έναν ατελείωτο αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο.

Η τροφική δηλητηρίαση δεν είναι καθόλου αστεία υπόθεση. Επομένως, δεν είναι περίεργο που ένα φαγητό το οποίο βρίσκεται στο ψυγείο εδώ και αρκετές ημέρες μπορεί να σου φαίνεται περισσότερο ύποπτο παρά λαχταριστό.

Όσο περισσότερο πεινάς, όμως, τόσο πιο δελεαστικό γίνεται να πιστέψεις ότι υπάρχει τρόπος να «μηδενίσεις το χρονόμετρο». Ειδικά όταν κυκλοφορεί η θεωρία ότι ένα απλό ζέσταμα στον φούρνο μικροκυμάτων μπορεί να προσθέσει άλλες τρεις ή τέσσερις ημέρες στη διάρκεια ζωής του φαγητού σου.

Η λογική πίσω από αυτή τη θεωρία είναι απλή: Αν ξαναζεστάνεις το φαγητό προτού αναπτυχθούν επικίνδυνοι μικροοργανισμοί, μπορείς να καθυστερείς διαρκώς την εμφάνισή τους.

Ακούγεται ιδανικό, σωστά; Θα μπορούσες να τρως το ίδιο φαγητό ξανά και ξανά, μέχρι να τελειώσει, χωρίς να ανησυχείς για την ασφάλειά του.

Δυστυχώς, οι ειδικοί στην ασφάλεια τροφίμων εξηγούν ότι αυτή η θεωρία απέχει αρκετά από την πραγματικότητα.

Ας δούμε γιατί το ξαναζέσταμα δεν μπορεί να κάνει ένα παλιό φαγητό ξανά φρέσκο, πώς μπορείς να καταναλώνεις με μεγαλύτερη ασφάλεια τα περισσεύματα που έχεις στο ψυγείο και τι μπορείς να κάνεις για να παρατείνεις όσο γίνεται τη διάρκεια ζωής τους.Τι κάνει τα περισσεύματα φαγητού επικίνδυνα;Η τροφική δηλητηρίαση προκαλείται από παθογόνους μικροοργανισμούς, δηλαδή βακτήρια, ιούς και παράσιτα που μπορεί να υπάρχουν στα τρόφιμα που καταναλώνεις.

Αυτό που συχνά δεν γνωρίζουμε είναι πότε εμφανίζονται αυτοί οι μικροοργανισμοί και πώς καταλήγουν στο φαγητό μας.

Όπως εξηγεί ο Bill Sullivan, PhD, καθηγητής Μικροβιολογίας και Ανοσολογίας στην Ιατρική Σχολή του Indiana University, τα επιβλαβή βακτήρια μπορούν να μεταφερθούν στα τρόφιμα με διάφορους τρόπους.

Μπορεί να συμβεί μέσω της διασταυρούμενης επιμόλυνσης κατά την προετοιμασία του φαγητού, από ανεπαρκώς πλυμένα υλικά ή ακόμη και από τα χέρια σου, αν προηγουμένως έχεις αγγίξει μια βρόμικη βρύση ή έναν διακόπτη φωτισμού.

Το να μαγειρεύεις σε καθαρό περιβάλλον, να πλένεις συχνά τα χέρια σου, να αποφεύγεις τρόφιμα που έχουν ανακληθεί και να προσέχεις τη διασταυρούμενη επιμόλυνση είναι βασικά μέτρα προστασίας.

Για παράδειγμα, αν χρησιμοποιήσεις μια λαβίδα για να πιάσεις ωμό κοτόπουλο, πρέπει να την πλύνεις καλά πριν τη χρησιμοποιήσεις ξανά σε μαγειρεμένο φαγητό.

Όσο λιγότερες ευκαιρίες δίνεις στα επικίνδυνα βακτήρια να εισέλθουν στο φαγητό σου, τόσο μειώνεις την πιθανότητα να πολλαπλασιαστούν.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι το φαγητό σου δεν θα χαλάσει ποτέ. Απλώς τα βακτήρια που προκαλούν την αλλοίωσή του δεν είναι απαραίτητα τα ίδια με εκείνα που προκαλούν ασθένειες.Η επικίνδυνη θερμοκρασία που ευνοεί τα βακτήριαΟ πραγματικός κίνδυνος εμφανίζεται στο διάστημα ανάμεσα στο μαγείρεμα και την ψύξη του φαγητού.

Σύμφωνα με τον Dr. Sullivan, όταν το φαγητό βρίσκεται στη λεγόμενη «επικίνδυνη ζώνη θερμοκρασίας», μεταξύ 4°C και 60°C περίπου, τα βακτήρια μπορούν να πολλαπλασιαστούν με μεγάλη ταχύτητα.

Μάλιστα, ορισμένα βακτήρια μπορούν να διπλασιάσουν τον πληθυσμό τους μέσα σε μόλις 20 λεπτά.

Όσο περισσότερο παραμένει το φαγητό σε αυτές τις θερμοκρασίες, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα βακτηριακής επιμόλυνσης, αλλά και η παρουσία τοξινών και σπορίων που αντέχουν στη θερμότητα.

Γι' αυτό και ο τρόπος με τον οποίο αφήνεις το φαγητό να κρυώσει μετά το μαγείρεμα είναι εξίσου σημαντικός με τον τρόπο που το μαγειρεύεις.Τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει το ξαναζέσταμα του φαγητού;

Ο Darin Detwiler, PhD, ειδικός στην ασφάλεια τροφίμων και αναπληρωτής καθηγητής στο Northeastern University, εξηγεί ότι η θέρμανση μειώνει ορισμένους κινδύνους, αλλά δεν προσφέρει απόλυτη προστασία.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν το φαγητό βρίσκεται στο ψυγείο για περισσότερες από τρεις ή τέσσερις ημέρες, που είναι το συνιστώμενο χρονικό διάστημα ασφαλούς κατανάλωσης για πολλά μαγειρεμένα περισσεύματα, σύμφωνα με τον FDA.

Όταν ξαναζεσταίνεις το φαγητό στους 74°C, τα περισσότερα ενεργά βακτήρια καταστρέφονται.

Ωστόσο, ορισμένες τοξίνες και σπόρια είναι ανθεκτικά στη θερμότητα.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το Bacillus cereus, που μπορεί να σχετίζεται με το μαγειρεμένο ρύζι, και το Clostridium perfringens, που μπορεί να αναπτυχθεί σε φαγητά με κρέας.

Ακόμη κι αν ζεστάνεις πολύ καλά το φαγητό σου, ορισμένες επικίνδυνες ουσίες μπορεί να παραμείνουν. Με άλλα λόγια, το ξαναζέσταμα μειώνει τον κίνδυνο, αλλά δεν τον εξαφανίζει.

Υπάρχει, όμως, και ένα δεύτερο πρόβλημα.

Κάθε φορά που ζεσταίνεις το φαγητό και στη συνέχεια το αφήνεις να κρυώσει, το εκθέτεις ξανά στις θερμοκρασίες που ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων.

Όσο περισσότερες φορές επαναλαμβάνεις αυτή τη διαδικασία, τόσο αυξάνεται ο συνολικός κίνδυνος.

Γι' αυτό ο Dr. Detwiler προτείνει να ζεσταίνεις μόνο την ποσότητα που πρόκειται να καταναλώσεις.

Το υπόλοιπο φαγητό καλό είναι να παραμένει στο ψυγείο.

Επίσης, συνιστά να τοποθετείς το φαγητό στο ψυγείο όσο το δυνατόν γρηγορότερα μετά το αρχικό μαγείρεμα και όχι, δεν χρειάζεται να περιμένεις να κρυώσει εντελώς για να το βάλεις μέσα. Το ζεστό φαγητό μπορεί να μπει με ασφάλεια στο ψυγείο, ιδανικά χωρισμένο σε μικρότερα, ρηχά δοχεία ώστε να κρυώσει γρηγορότερα.Μπορείς τελικά να παρατείνεις τη διάρκεια ζωής του φαγητού σου;Ο Dr. Sullivan εξηγεί ότι η σωστή διαχείριση του φαγητού κατά τη διάρκεια και μετά το μαγείρεμα μπορεί να σου εξασφαλίσει λίγο περισσότερο χρόνο ασφαλούς κατανάλωσης.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μπορείς να ξεκινήσεις από την αρχή τη διάρκεια ζωής του κάθε φορά που το ζεσταίνεις.

Ακόμη και όταν μεταφέρεις το φαγητό κατευθείαν στο ψυγείο, απλώς περιορίζεις τον χρόνο που περνά στις επικίνδυνες θερμοκρασίες. Δεν εξαλείφεις εντελώς τον κίνδυνο.

Επιπλέον, τα βακτήρια που προκαλούν τροφικές δηλητηριάσεις δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι.

Ένα φαγητό μπορεί να φαίνεται απολύτως φυσιολογικό και παρ' όλα αυτά να μην είναι ασφαλές για κατανάλωση.

Τι μπορείς να κάνεις για να τρως με ασφάλεια τα περισσεύματα;

Υπάρχουν ορισμένοι βασικοί κανόνες που αξίζει να ακολουθείς:

- Μην κρατάς φαγητό για το οποίο έχεις αμφιβολίες. Αν έχει δυσάρεστη μυρωδιά, γλοιώδη υφή ή αλλοιωμένο χρώμα, πέταξέ το. Θυμήσου, όμως, ότι ακόμη και ένα φαγητό που μυρίζει φυσιολογικά μπορεί να είναι επικίνδυνο.

- Φρόντισε για τη σωστή υγιεινή κατά το μαγείρεμα. Καθαρές επιφάνειες, καλά πλυμένα χέρια και αποφυγή διασταυρούμενης επιμόλυνσης είναι απαραίτητα.

- Βάλε τα περισσεύματα στο ψυγείο εγκαίρως. Ιδανικά, μέσα σε δύο ώρες από το μαγείρεμα ή το σερβίρισμα.- Ζέσταινε μόνο την ποσότητα που θα φας. Έτσι αποφεύγεις τους επαναλαμβανόμενους κύκλους θέρμανσης και ψύξης.

- Έλεγχε τη θερμοκρασία. Το φαγητό πρέπει να φτάνει τους 74°C σε όλη του τη μάζα. Ένα θερμόμετρο τροφίμων μπορεί να σε βοηθήσει.

- Αξιοποίησε την κατάψυξη. Αν γνωρίζεις ότι δεν θα καταναλώσεις το φαγητό σου μέσα στις επόμενες ημέρες, η κατάψυξη είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να το διατηρήσεις περισσότερο, αρκεί να το καταψύξεις όσο είναι ακόμη ασφαλές.

Τελικά, πόσες φορές μπορείς να ξαναζεστάνεις το ίδιο φαγητό;Η απάντηση δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των φορών που το ζεσταίνεις, αλλά κυρίως από το πώς το έχεις αποθηκεύσει, πόσο καιρό βρίσκεται στο ψυγείο και σε ποιες θερμοκρασίες έχει εκτεθεί.

Αυτό που πρέπει να θυμάσαι είναι ότι κάθε νέο ζέσταμα δεν χαρίζει στο φαγητό σου άλλες τρεις ή τέσσερις ημέρες ζωής.

Αν θέλεις, λοιπόν, να απολαμβάνεις το αγαπημένο σου φαγητό και την επόμενη ημέρα, χωρίς να ανησυχείς για την ασφάλειά του, η καλύτερη στρατηγική είναι απλή: σωστή συντήρηση, προσεκτικό ξαναζέσταμα και κατάψυξη όταν χρειάζεται.

Γιατί ο φούρνος μικροκυμάτων μπορεί να σου ζεστάνει το φαγητό, αλλά δεν μπορεί να γυρίσει τον χρόνο πίσω.